Bạch Đằng giang phú

Trương Hán Siêu

Chào mừng các bạn đón đọc đầu sách từ dự án sách cho thiết bị di động

Nguồn: http://vnthuquan.net

Phát hành: Nguyễn Kim Vỹ.

Mục lục

Bản diễn Nôm

Bản dịch của Đông Châu

Bản Hán văn

Bản dịch của Nguyễn Hữu Tiến và Bùi Văn Nguyên

Trương Hán Siêu

Bạch Đằng giang phú

Bản diễn Nôm

Khách hữu:

Quải hãn mạn chi phong phàm,

Thập hạo đãng chi hải nguyệt.

Triều kiết huyền hề Nguyên Tương,

Mộ u thám hề Vũ Huyệt.

Cửu Giang Ngũ Hồ,

Tam Ngô Bách Việt.

Nhân tích sở chí,

Mi bất kinh duyệt,

Hung thôn Vân Mộng giả sổ bách,

Nhi tứ phương tráng chí do khuyết như dã.

Nãi cử tiếp hề trung lưu, tòng tử trường chi viễn du.

Thiệp đại than khẩu, tố đông triều đầu, để Bạch Đằng giang, thị phiếm thị phù.

Tiếp kình ba ư vô tế, trám diêu vĩ chi tương mâu.

Thủy thiên nhất sắc, phong cảnh tam thu.

Chử địch ngạn lô, sắt sắt sưu sưu.

Chiết kích trầm giang, khô cốt doanh khâu.

Thảm nhiên bất lạc, trữ lập ngưng mâu.

Niệm hào kiệt chi dĩ vãng, thán tông tích chi không lưu.

Giang biên phụ lão vị ngã hà cầu?

Hoặc phò lê trượng, hoặc trạo cô chu,

Tiếp dư nhi ngôn viết:

Thử trọng hưng nhị thánh cầm Ô Mã Nhi chi chiến địa, dữ tích thì Ngô chủ phá Lưu Hoằng Tháo chi cố châu dã.

Đương kì:

Trục lô thiên lý, tinh kì ỷ ni.

Tì hưu lục quân, binh nhận phong khởi, thư hùng vị quyết, nam bắc đối lũy.

Nhật nguyệt hôn hề vô quang, thiên địa lẫm hề tướng hủy.

Bỉ tất liệt chi thế cương, Lưu Cung chi kế quỷ.

Tự vị đầu tiên, khả tảo nam kỉ.

Kí nhi : hoàng thiên trợ thuận, hung đồ phi mi.

Mạnh Đức Xích Bích chi sư, đàm tiếu phi hôi.

Phục Kiên Hợp Phì chi trận, tu du tống tử.

Chí kim giang lưu, chung bất tuyết sỉ.

Tái tạo chi công, thiên cổ xưng mĩ.

Tuy nhiên:

Tự hữu vũ trụ, cố hữu giang sơn.

Tín thiên tiệm chi thiết hiểm, lại nhân kiệt dĩ điện an.

Mạnh Tân chi hội, ưng dương nhược lã.

Duy thủy chi chiến, quốc sĩ như hàn.

Duy thử giang nhi đại tiệp, do đại vương chi tặc nhàn.

Anh phong khả tưởng, khẩu bi bất san.

Hoài cổ nhân hề vẫn thế,

Lâm giang lưu hề hậu nhan.

Hành thả ca viết: "đại giang hề cổn cổn, hồng đào cự lãng hề triều tông vô tận. nhân nhân hề văn danh, phỉ nhân hề câu mẫn."khách tòng nhi canh ca viết: "nhị thánh hề thùy minh, tựu thử giang hề tẩy giáp binh.

Hồ trần bất cảm động hề, thiên cổ thăng bình.

Tín tri:

Bất tại quan hà chi hiểm hề, duy tại ý đức chi mạc kinh.

Trương Hán Siêu

Bạch Đằng giang phú

Bản dịch của Đông Châu

(Khảo về địa-dư và lịch-sử tỉnh Quảng-Yên (Nam-phong tạp-chí, tập XIV số 8, tháng 6-1924).)

Khách có kẻ: Chèo bể bơi trăng, buồm mây giang, gió. Sớm ngọn Tương kia, chiều hang Vũ nọ. Vùng vẫy Giang, Hồ: tiêu dao Ngô, Sở. Ði cho biết đây, đi cho biết đó. Chằm Vân-mộng chứa ở trong kho tư-tưởng, đã biết bao nhiêu, mà cái trí khí tứ phương, vẫn còn hăm hở!

Mới học thói Tử-trương: bốn bể ngao du. Qua cửa Ðại-than sang bến Ðông-triều, đến sông Bạch-Ðằng, đứng đỉnh phiến-chu. Trắng xóa sông kềnh muôn dặm, xanh rì dặng ác một màu. Nước trời lộn sắc, phong cảnh vừa thu. Ngàn lau quạnh cõi, bến lách đìu-hiu. Giáo gậy đầu sông, cốt khô đầy gò. Ngậm ngùi đứng lắng ngắm cuộc sống phù du. Thương kẻ anh hùng đâu vắng tá, mà đây dấu vết hãy còn lưu.

Kia kìa, bến sông, phu lão người đâu. Lượng trong bụng ta, chứng có sở cầu. Hoặc gậy trống trước, hoặc thuyền bơi sau. Vái tạ mà thưa rằng: Đây là chỗ chiến địa vua Trần bắt giặc Nguyên, và là nơi cố-châu của vua Ngô phá quân Lưu đây.

Đương khi: muôn đội thuyền bày, hai quân giáo chỉ. Gươm tuốt sáng lòe, cờ bay đỏ khí! Tướng Bắc quân Nam đôi bên đối lũy. Đã nổi gió mà bay mây, lại kinh thiên mà động địa. Kìa quân Nam-Hán nó mưu sâu, nọ Hồ-Nguyên có sức khỏe. Nó bảo rằng: phen này đạp đổ nước Nam, tưởng chừng có dễ.

May sao: Trời giúp quân ta, mây tan trận nó, khác nào như quân Tào Tháo bị vỡ ở sông Xích-bích khi xưa, giặc Bồ Kiên bị tan ở bến Hợp-phù thuở nọ. Ấy cái nhục tày trời của họ, há những một thời, mà cái công tái tạo của ta lưu danh thiên cổ.

Tuy vậy, từ thuở có trời có đất, vẫn có giang-san. Trời đặt ra nơi hiểm-trở, người tính lấy cuộc tồn-an. Hội này bằng hội Mạnh-tân, như vương-sự họ Lã; trận nào bằng trận Dung-thủy, như quốc sĩ họ Hàn. Kìa trận Bạch-Đằng này mà đại-thắng, bởi chưng Đại-vương coi thế giặc nhàn. Tiếng thơm còn mãi, bia miệng hao mòn. Nhớ ai sa giọt lệ, hổ mình với nước non!

Rồi vừa đi vừa hát rằng:

Sông Đằng một dải dài ghê!

Cuồng to sóng lớn dồn về biển Đông.

Trời Nam sinh kẻ anh hùng.

Tăm kềnh yên lặng, non sông vững-vàng

Khách vừa đi vừa hát rằng:

Vua Trần hai vị Thánh-quân.

Sông kia còn dấu tẩy trần giáp-binh

Nghìn xưa gẫm cuộc thăng-bình.

Tài đâu đất hiểm, bởi mình đức cao.

Trương Hán Siêu

Bạch Đằng giang phú

Bản Hán văn

白 藤 江 賦

客有﹕

掛 汗 漫 之 風 凡 ， 拾 浩 蕩 之 海 月 ，朝 戛 舷 兮 沅 湘 ， 暮 幽 探 兮 禹 穴 。 九 江 五 湖 ， 三 吳 百 粵 。 人 跡 所 至 ， 靡 不 經 閱 ， 胸 吞 雲 夢 者 數 百 ， 而 四 方 壯 志 猶 闕 如 也 。 乃 舉 楫 兮 中 流 ， 從 子 長 之 遠 游 。 涉 大 灘 口 ， 溯 東 潮 頭 ， 抵 白 藤 江 ， 是 泛 是 浮 。 接 鯨 波 於 無 際 ， 蘸 鷂 尾 之 相 繆 。 水 天 一 色 ， 風 景 三 秋 。 渚 荻 岸 蘆 ， 瑟 瑟 颼 颼 。 折 戟 沉 江 ， 枯 骨 盈 邱 。 慘 然 不 樂 ， 佇 立 凝 眸 。 念 豪 傑 之 已 往 ， 嘆 蹤 跡 之 空 留 。 江 邊 父 老 謂 我 何 求 ？ 或 扶 蔾 杖 ， 或 掉 孤 舟 ， 楫 余 而 言 曰 ﹕ 此 重 興 二 聖 擒 烏 馬 兒 之 戰 地 ， 與 昔 時 吳 主 破 劉 弘 操 之 故 洲 也 。 當 其 ﹕ 舳 艫 千 里 ， 旌 旗 旖 旎 。 貔 貅 六 軍 ， 兵 刃 蜂 起 ， 雌 雄 未 決 ， 南 北 對 壘 。 日 月 昏 兮 無 光 ， 天 地 凜 兮 將 毀 。 彼 必 烈 之 勢 疆 ， 劉 龔 之 計 詭 。 自 謂 投 鞭 ， 可 掃 南 紀 。 既 而 ﹕ 皇 天 助 順 ， 兇 徒 披 靡 。 孟 德 赤 壁 之 師 ， 談 笑 飛 灰 。 苻 堅 合 淝 之 陣 ， 須 臾 送 死 。 至 今 江 流 ， 終 不 雪 恥 。 再 造 之 功 ， 千 古 稱 美 。 雖 然 ﹕ 自 有 宇 宙 ， 固 有 江 山 。 信 天 塹 之 設 險 ， 賴 人 傑 以 奠 安 。 孟 津 之 會 ， 鷹 揚 若 呂 。 濰 水 之 戰 ， 國 士 如 韓 。 惟 此 江 而 大 捷 ， 由 大 王 之 賊 閑 。 英 風 可 想 ， 口 碑 不 刊 。 懷 古 人 兮 隕 涕 ， 臨 江 流 兮 厚 顏 。 行 且 歌 曰 ﹕ “ 大 江 兮 滾 滾 ， 洪 濤 巨 浪 兮 朝 宗 無 盡 。 仁 人 兮 聞 名 ， 匪 人 兮 俱 泯 。 ” 客 從 而 賡 歌 曰 ﹕ “ 二 聖 兮 垂 明 ， 就 此 江 兮 洗 甲 兵 。 胡 塵 不 敢 動 兮 ， 千 古 昇 平 。 信 知 ﹕ 不 在 關 河 之 險 兮 ， 惟 在 懿 德 之 莫 京 。

張 漢 超

Trương Hán Siêu

Bạch Đằng giang phú

Bản dịch của Nguyễn Hữu Tiến và Bùi Văn Nguyên

Khách có kẻ:

Giương buồm giong gió chơi vơi

Lướt bể chơi trăng mải miết

Sớm gõ thuyền chừ Nguyên Tương

Chiều lần thăm chừ Vũ Huyệt

Cửu Giang, Ngũ Hổ

Tam ngô, Bách Việt

Nơi có người đi

Ðâu mà chẳng biết

Ðầm Vân Mộng chứa vài trăm trong dạ cũng nhiều

Mà tráng chí bốn phương vẫn còn tha thiết.

Bèn giữa dòng chừ buông chèo

Học Tử Trường chừ thú tiêu diêu

Qua cửa Ðại Than

Ngược bến Ðông Triều

Ðến sông Bạch đằng

Rong chơi mái chèo

Bát ngát sóng kình muôn dặm

Bập bềnh đuôi trĩ liền nhau

Nước trời: một sắc

Phong cảnh: ba thu

Ngàn lau xào xạc

Bến lách đìu hiu

Sông chìm giáo gãy

Gò đầy xương khô

Buồn vì cảnh thảm

Ðứng lặng giờ lâu

Thương nỗi anh hùng đâu vắng tá?

Tiếc thay dấu vết luống còn lưu!

Bên sông, bô lão hỏi ta sở cầu

Có kẻ gậy lê chống trước

Có người thuyền nhẹ bơi sau

Vái ta mà thưa rằng:

- Ðây là chiến địa buổi Trùng Hưng Nhị thánh bắt Ô Mã

Cũng là bãi đất xưa Ngô Chúa phá Hoằng Thao

Ðương khi ấy:

Thuyền bè muôn đội

Tinh kỳ phấp phới

Tì hổ ba quân

Gíao gươm sáng chói

Trận đánh thư hùng chửa phân

Chiến lũy Bắc Nam chống đối

ánh nhật nguyệt chừ phải mờ

Bầu trời đất chừ sắp đổi

Kìa! Tất Liệt thế cường

Lưu Cung chước dối

Những tưởng gieo roi một lần

Quét sạch Nam bang bốn cõi

Thế nhưng:

Trời cũng chiều người

Hung đồ hết lối

Khác nào như khi xưa :

Trận Xích Bích, quân Tào Tháo tan tác tro bay

Trận Hợp Phì, giặc Bồ Kiên hòan tòan chết rụi

Ðến nay nước sông tuy chảy hòai

Mà nhục quân thù khôn rửa nổi

Tái tạo công lao

Nghìn thu ca ngợi

Tuy nhiên;

Từ có vũ trụ

Ðã có giang sanh

Qủa là trời đất cho nơi hiểm trở

Cũng nhờ nhân tài giữ được điện an

Hội nào bằng Hội Mạnh Tân, có vương sư họ Lã

Trận nào bằng trận Duy Thủy, có quốc sĩ họ Hàn

Kìa trận Bạch đằng mà đại thắng

Bởi Ðại vương coi thế giặc nhàn

Tiếng thơm đồn mãi

Bia miệng không mòn

Khách chơi sông chừ ủ mặt

Người hòai cổ chừ lệ chan

Rồi vừa đi vừa ca rằng:

Sông Ðằng một dãi dài ghê

Luồng to sóng lớn tuôn về bể Ðông

Những người bất nghĩa tiêu vong

Nghìn thu chỉ có anh hùng lưu danh

Khách cũng nối tiếp mà ca rằng:

Anh minh hai vị thánh quân

Sông đây rửa sạch mấy lần giáp binh

Giặc tan, muôn thuở thanh bình

Bởi đâu đất hiểm, cốt mình đức cao.

Nguồn: http://vnthuquan.net

Phát hành: Nguyễn Kim Vỹ.

Nguồn:

Được bạn: Thái Nhi đưa lên

vào ngày: 23 tháng 3 năm 2004