Truyện Tự Kể

Trần Quốc Toàn

Chào mừng các bạn đón đọc đầu sách từ dự án sách cho thiết bị di động

Nguồn: http://vnthuquan.net

Phát hành: Nguyễn Kim Vỹ.

Mục lục

Đi tìm vần

Cái máy tính nhỏ

Lá thư

Đi thu hình

Tập làm văn

Bức vẽ

Nấu cơm thi

Bữa tiệc ba mươi sáu món

Đi tàu đò

Bắt trộm

Có một con chim như thế

Cuộc truy tìm

Một mùa xuân nặn bằng bột gạo

Gặp lại con dế ấy

Bài thi bánh bò

Nhà có đội xiếc thú

Những khẩu thần công xanh

Nghỉ Tết dưới chân núi

Một chú lùn và bảy nàng Bạch Tuyết

Đi chùa

Rừng và biển

Cái sự chổi

Trường tương ớt

Trong sở thú

Đêm hoa đăng thành phố

Trần Quốc Toàn

Truyện Tự Kể

Đi tìm vần

Từ học âm, chuyển sang học vần, lớp nhộn hẳn lên.

Cô giáo cho các tổ thi nhau tìm tiếng có vần vừa học. Cô ghi không kịp lời chúng tôi. Chữ này chữ kia bám lưng nhau như chơi rồng rắn trên bảng đen:

Bánh cam, xe lam, bị cảm, can đảm, tấm cám, đám giỗ...

May mà hết giờ, nếu không hết phấn của cô chứ chẳng chơi.

Sáng mai học đến vần êm. Ngay chiều nay chúng tôi đã rủ nhau đi tìm

Tôi ra đầu hè, chỗ ông ngoại đang sửa xe đạp:

Ngoại ơi! Ngoại cho con xin một tiếng có vần êm

Ông ngoại gãi gãi cái kềm đang cầm trên tay vào mái đầu bạc:

ờ... ờ... Đây! Cái kềm

Cái kềm! Cảm ơn ngoại!

Tôi chạy ra ngoài vườn. Bà ngoại cho con một tiếng có vần êm

Cha! Bộ chê bánh rồi sao xin thứ đó. Khó hả. Mà đây, têm trầu

Têm trầu! Cảm ơn ngoại!

Tôi chạy xuống bếp. Má đang lúi húi bên ba ông Táo

Má! Má cho con xin một tiếng có vần êm!

Đêm trăng êm đềm...

Tiếng ấy sách của con có rồi

Đúng là đầu cơ tích "chữ". Lên coi sách của ba xem

Má đưa tôi lên kệ sách, rút một cuốn dày như hòn gạch lỗ. Má chưa kịp mở sách thì, xèo, từ dưới bếp bốc lên mùi gì thơm nức. Má buông sách chạy xuống, vừa chạy vừa nói:

Đó đó! Mắn năm, mắm nêm

Không biết tôi nên cảm ơn má, cảm ơn ngọn lửa bếp hay cảm ơn nồi mắm kho vừa trào ra cái tiếng thơm nức kia?

Trần Quốc Toàn

Truyện Tự Kể

Cái máy tính nhỏ

Trong khi chúng tôi nhặt que kem đếm làm que tính thì thằng Hoàng cộng trừ trong phạm vi 10 bằng cái máy tính điện tử bỏ túi có gắn đàn. Nó kém toán và mẹ nó giúp nó bằng cách mua cái máy ấy. Cái máy mắc tiền lắm, ba tôi bảo, học trò lớp một chưa đủ số để đếm số tiền lớn ấy.

Mẹ thằng Hoàng vẫn chiều nó như vậy. Bà mua cho nó từ con dế mua đi. Tay Hoàng không tự bắt con dế, nó không thương dế, nó cho dế ăn chả lụa có rắc muối tiêu và con dế đã chết khi chưa vào trận đá nào. Chính mẹ Hoàng nhờ tôi làm cho Hoàng con diều rồi bà sẽ trả tiền, tôi không lấy tiền ấy, nhưng vẫn làm diều cho Hoàng. Con diều ấy cũng không chịu ở với Hoàng, nó vụng buộc dây lèo, mới thả khỏi mái nhà, con diều đã bứt dây băng luôn.

Thật may cho Hoàng, nó có cái máy tính được mấy bữa thì tới kỳ kiểm tra toán cuối học kỳ I. Không biết cái máy tính thấy thế nào chứ với tôi, bài toán kiểm tra thật dễ:

Nam có 7 con gà, Bắc cho Nam thêm ba con. Hỏi Nam có tất cả mấy con?

Thằng Hoàng ỉ có cái máy cứ ngồi đấy chưa chịu làm ngay. Đột nhiên khi cô giáo nhìn ra cửa sổ, nó quay xuống hỏi tôi:

Cộng hay trừ? Mày bảo tao, tao cho mượn cái máy mà đàn

Quá mê tiếng đàn có cả nhịp trống kèm theo tôi nói khẽ:

Cộng.

Thằng Hoàng bấm máy ba lần rồi nhìn lên máy, hí hoái viết vào giấy.

Hôm trả bài, điểm của nó vẫn thấp hơn điểm của tôi. Theo cái máy nó chỉ ghi 7 + 3 = 10 mà không ghi chữ con gà.

Buồn thiệt, dế, diều, rồi gà đã bỏ thằng Hoàng mà đi.

Trần Quốc Toàn

Truyện Tự Kể

Lá thư

Các anh, các chị lớp năm mỗi người viết một lá thư gửi các chú bộ đội ở biên giới phía Bắc. Lớp một/ba của tôi chỉ thằng Thắng được viết. Bởi vì nó giỏi chính tả nhất lớp.

Trong buổi sinh hoạt cuối tuần, cô bảo:

Thắng chữ đẹp, viết lá thư chung của cả lớp. Các em góp ý với Thắng rồi tự tay các em gửi lá thư đi.

Khi cô đi rồi chúng tôi bàn cãi:

Thư của cả lớp thì đứa nào trong lớp cũng phải góp phần trong đó. Thằng Thắng viết rồi phải từng đứa ký vào.

Ký là làm gì mới được chớ?

Xì... học lớp một, chưa biết ký là gì

Biết thì nói coi

Ký là viết thiệt lẹ tên mình. Viết sao để người khác không đọc được tên mình, là ký!

Không đọc được, chú bộ đội biết ai viết?

ừ nhỉ....

Khó gì. Mỗi đứa đều ký rồi viết rõ tên họ.

Chúng tôi đồng ý với nhau. Thắng bắt đầu viết. Lá thư thứ nhất phải bỏ vì thằng Hòa đưa bút chưa ký đã làm rớt một giọt mực tím xóa tên cái Thắm với tên cái Thêm. Lá thư thứ hai cũng bỏ vì tôi ký quá mạnh, làm ngòi bút cắn rách tờ giấy. Lá thư thứ ba được gửi đi.

Thằng Thắng trèo lên vai thằng Vinh bỏ lá thư vào trong cái thùng thư trồng lênh khênh nơi ngã tư đường phố. Khi thùng thư há cái miệng háu đói nuốt lá thư đi rồi. Thắng mới kêu tướng lên:

Thôi chết. Mình quên không ghi địa chỉ người gửi. Các chú làm sao viết thư trả lời.

Bọn tôi lặng đi. Rồi không bàn chãi nhiều, chúng tôi quyết viết lá thư thứ tư.

Biết được chuyện này, ba tôi bàn riêng với tôi, có thể không cần viết thêm mà nhờ báo Quân đội nhân dân đưa tin:

Nếu chú bộ đội nào nhận được lá thư không địa chỉ người gửi, gồm 15 dòng thư và 40 dòng chữ ký thì đấy là thư của lớp một/ba trường Trưng Vương, thị xã Xa Đéc. Cả lớp chờ thư trả lời.

Trần Quốc Toàn

Truyện Tự Kể

Đi thu hình

Từ sáng sớm, các cô trong trường đã bắt chúng tôi sơn xanh, sơn đỏ lên mặt. Bọn con gái thì khoái cái việc gọi là hóa trang này lắm. Cánh con trai chúng tôi thì không, mắc cỡ muốn chết. Nhưng cứ phải ngửa mặt ra mà lãnh phần son phấn thì mới được đi thu hình.

Hóa ra, việc thu hình cứ làm hoài thì thành cực hình. Nào là phơi nắng ngoại cảnh. Nào là đứng đèn trường quay. Đèn ấy, nắng ấy gọi cả triệu con rôm con xảy bò lên mình mà đốt. Ngứa cũng không ai được đưa tay gãy. Đến khi thu tiếng lại còn cực hình gấp bội. Buồn ngủ không được ngáp. Khịt mũi cũng cấm chứ đừng nói gì tới chuyện hắt xì hơi một cái cho đã.

Cũng may, thu đi, thu lại tới lần thứ ba thì xong chứ không chúng tôi chết đói mất. Biết chúng tôi nản quá rồi, cô giáo tập hợp lại động viên.

Để mọi người rồi đây được coi hát coi múa, sáng nay các em đã có cố gắng rất lớn. Cô đặc biệt tuyên dương các em đứng hàng sau đã đổi quốc dép đẹp cho các em hàng trước. Cô cũng đề nghị các em vỗ tay khen ngợi bạn Hằng. Vì lý do đặc biệt Hằng không thu hình được (cô không muốn nói nó đang bị một cái đinh râu làm cho méo miệng) đã đổi chiếc váy đang mặc cho em Thu...

Tôi định đề nghị cô tuyên dương thằng Hùng vì nhờ nó mà cả lớp được về sớm nhưng lại thôi. Tôi đã hứa với nó giữ kín chuyện này. Số là ở lần thu tiếng cuối cùng, thằng Hùng bỗng mắc ho. Nó đã há miệng, gân cổ thì trông thấy chú nhạc trưởng hốt hoảng đưa tay ra dấu xin nó đừng ho, đừng ghi âm một tràng liên thanh khụ khụ vào băng nhạc. Thằng Hùng lên gân, ngậm miệng, bạnh cổ, nước mắt giàn ggiụa nhưng nhất định không ho. Và kết quả là bây giờ, khi cả lớp ùa ra về thì nó khép nép ngồi lại góc vườn hoa đài truyền hình, xin phép cô cho ở lại chờ bắt bướm. Hùng không chơi bướm đâu, tôi biết, nó xin ngồi lại chờ cho khô cái quần din đang mặc, bị ướt chút xíu dưới đáy vì nhịn họ. Chỉ riêng tôi biết chuyện này và tôi không làm om sòm lên đâu.

Trần Quốc Toàn

Truyện Tự Kể

Tập làm văn

Tôi ngồi đò dọc ba mươi cây số Sa Đéc

Lấp Vò để có được đoạn mở đầu bài văn "cây hoa nhà em"

Chiều thứ bảy về quê tôi gặp cây bông hồng ngoại trồng ở mảnh vườn trước cửa.

Nhưng tàu đò ghé cửa thì trời sập tối. Bụi hồng, bụi dạ lý, bụi mẫu đơn trông không khác gì nhau, đành để dở dang bài văn.

Hôm sau, trời còn mù sương tôi đã có mặt ngoài vườn. Giáp Tết, gió bấc xào xạc trên các tàu dừa. Lạnh quá, tôi nhảy mũi liên tục ba bốn cái, khiến cây hồng giật mình, rung rinh, những giọt sương từ mặt lá rơi xuống nách hoa. ý văn cũng như sương lã chã.

Thân hoa to bằng ngón cẳng cái. Cành hoa nhỏ như ngón tay út, xòe ra nhiều lá hình trái tim viền răng cưa. Sương như những hòn bi ve tí xíu tụt từ lá xanh xuống bông đỏ, đi tìm mùi thơm ngào ngạt núp đâu giữa những cánh hoa.

Tới đây thì bí thù lù! Tôi chạy lại bậc thềm tính lấy cuốn Tiếng Việt để xem lại câu hỏi gợi ý. Cuốn sách mới đặt đó đã biến đâu mất. Tôi đưa mắt tìm kiếm và thấy con Mực ngoạm cuốn sách đứng nhún nhảy bên cây hồng. Tôi tức giận chạy tới, dẹp hoa, dẹp lá giành lấy cuốn sách. Con Mực cong đuôi chạy mất, để lại cho tôi cuốn sách cùng những vết xước gai cào rớm máu trên cánh tay. Hóa ra cây hồng còn có gai. Quên xuýt xoa, tôi nghĩ tiếp về bài văn của mình.

Hồng không phải mít mà cũng có gai. Gai hồng không lể được ốc luộc như gai bưởi. Gai hồng giữ cho bông hồng thả sức đẹp...

Tới đây có thể kết luận được rồi. Tôi đọc câu hỏi gợi ý cuối cùng trong sách: "Em đã chăm sóc bảo vệ cây hoa đó như thế nào?". Khó ác! Bà ngoại trồng, ông ngoại tưới, mình có chăm sóc gì đâu. Nhưng còn kịp. Tôi bước vội vào bếp lấy cái thùng vòi rồi chạy xuống mé sông. Nước vừa rút, để lại lớp phù sa mỏng, láng như miếng bánh da lợn. Tôi hăm hở bước theo ý văn của mình và té cái ạch vào đoạn kết.

Từ tay tôi, cái bình tưới như chú voi con dễ thương đung đưa vòi, rắc lên cây hồng một cơn mưa rào nhỏ.

Trần Quốc Toàn

Truyện Tự Kể

Bức vẽ

Tôi ngồi ngay sau lưng Thanh Hà. Sẵn giấy bút tôi nhìn nó mà vẽ.

Cái áo đầm vải bông của Thanh Hà thật đẹp. Tôi vẽ nguyên cái lưng áo. Nhưng khuôn mặt Thanh Hà còn đẹp hơn mái tóc nó. Tôi lại vẽ, chẳng cần kêu Thanh Hà quay đầu lại.

Trên bức tranh hiện lên một Thanh Hà với đủ cả lưng áo rực rỡ và khuôn mặt có hai con mắt lớn.

Nếu cứ để vậy mà nhìn ngắm riêng mình thôi thì chẳng có chuyện gì. Đằng này tôi lại ghi và góc tranh dòng chữ: "Bạn Thanh Hà của tôi". Và chuyện không vui đã xảy ra.

Trống ra chơi vừa gõ, Thanh Hà quay xuống giật bức tranh. Nó coi rất nhanh rồi sa sầm nét mặt.

Tôi không phải con nhỏ xấu hoắc này. Đây là vặn cổ người ta chứ không phải vẽ. Vẽ mà không viễn cận, không phối cảnh thì đừng vẽ.

Tôi chưa biết viễn cận, phối cảnh là gì nhưng chắc Thanh Hà nói đúng vì nó đã theo học các họa sĩ ba năm nay. Và nó bật khóc vì cái sai của tôi.

Tôi cũng khóc chưa kịp nuốt hết nước mắt. Vởy mà, bức vẽ bị ghét bỏ vẫn lung linh như được nhìn qua những giọt nước mắt. Trong tranh, bạn Thanh Hà của tôi vẫn cười.

Sa Đéc mùa thả diều 1991

Trần Quốc Toàn

Truyện Tự Kể

Nấu cơm thi

Lễ 26 tháng 3 trường có cắm trại. Thi đủ thứ.

Bắt đầu là hái hoa dân chủ. Cô hiệu trưởng vừa nhắc tên lớp Bốn Một là Thanh Thanh bước lên liền. Nó lẹ tay hái hoa đưa cô giáo. Cô đọc chưa dứt câu hỏi nó đã nổ máy. Miệng tép nhu chim gõ kiến, thuộc bài như súng liên thanh không sai một dấu phẩy. Thanh Thanh học giỏi, tháng nào cũng hạng nhất, nhờ nó lớp cũng "hái hoa" hạng nhất.

Sang trò kéo co. Chưa thi bọn tôi đã biết là thắng rồi. Đó là nhờ Vũ Bảo đứng lừng lững ở hàng đầu. Vũ Bão cứ đều đều hai năm một lớp, học tới lớp bốn thì nớ đã to con như một anh lớp tám. Chúng tôi nối nhau bám chắc lấy Vũ Baão, quyết kéo cho nó vọt lên lớp năm sớm hơn. Và chúng tôi thắng thiệt. Hóa ra, người học yếu cũng có cái mạnh.

Nhưng nấu cơm thi thì thua đau. Lớp nhất trí cử ánh Ngọc vô bếp vì nghe nó thỏ thẻ:

Thưa cô, tự tay em vẫn lo hai bữa cơm cho gia đình.

Vậy mà vào cuộc, mặt nó tái mét, lúng ta lúng túng để một que diêm chấm phỏng một nốt ở ngón tay trỏ. Nó quẳng bao diêm quẹt, thút thít nói:

Thưa cô em chỉ quen nấu nồi cơm điện, thứ nồi có nhạc hiệu.

Lớp đành bó tay bỏ cuộc. Không lẽ cắm ấm điện Liên Xô, rồi đem mì ăn liền Nhật Bổn ra thi với nhau?

Trần Quốc Toàn

Truyện Tự Kể

Bữa tiệc ba mươi sáu món

Tôi đã ăn cỗ cưới ngoài vườn, đã được đãi trên sân thượng nhà hàng cao mười mấy tầng lầu. ở những nơi ấy, từ địa thịt nguội bày sẵn, tới cái cù lao sôi sùng sục bưng lên sau hết, cũng chỉ năm, mười món là cùng. Vởy mà Tết này, cô Dung đãi ba mươi lăm đứa lớp 3/5 chúng tôi bữa tiệc có tới ba mươi sáu món.

Từ cái hạt dưa nhỏ bằng móng út sơn son đến cái bánh phồng bự như ông mặt trời, chỉ khẽ đụng răng vào là giòn tan như pháo lệnh, đều có.

Đã có bánh da lợn ướt lại có bánh lỗ tai heo khô cong.

Dưa hấu mới xẻ, cong vút như cái miệng rộng huếch hoác cười hết cỡ. Dưa cười anh mãng cầu, có bao nhiêu mắt bị phong kín lại trong miếng giấy kiếng gói mứt, hệt như đang chơi trò bịt mắt bắt dê ngay trên bàn tiệc... Khó mà kể hết các món ăn trong một bữa tiệc lớn như vậy. Nhất là, để đẹp lòng nhau, đứa nào ăn cũng rất thiệt tình.

Một bữa tiệc lớn như vậy lại được dọn hơ. Bắt đầu tư câu nói của cô Dung bữa trước:

Mai là buổi học cuối cùng năm con dê. Chúng ta bày tiệc tiễn năm cũ rồi đón năm mới con khỉ. Mỗi em mang tới lớp một món đãi bạn.

Cô chỉ cần nói vậy là có liền bữa tiệc ba mươi sáu món. Thật là phép tiên.

Trần Quốc Toàn

Truyện Tự Kể

Đi tàu đò

Tôi được theo ba đi tàu đò về ngoại. Tàu ra khỏ vàm Sa Đéc trôi vào sông Tiền. Tàu đò Sa Đéc - Cao Lãnh cũng chậm như xe búyt Sài Gòn – Chợ Lớn vậy. Nó cà rịch cà tang ghé bên này, bên kia sông rước khách.

Đi tàu, ai cũng kiếm việc gì làm cho đỡ sốt ruột. Ba coi báo. Chú bộ đội bên cạnh ngủ gà ngủ gật. Bà cụ tóc bạc kế chú bộ đội ngoáy trầu. Mờy anh với một chị bán kem ngồi đánh bài tứ sắc ngay dưới sàn tàu bên caạnh những cái thùng móp dùng đựng kem. Người thắng quẹt lọ ống khói tàu bôi râu người thua...

Cũng chậm rãi như con tàu, cụ bà tóc bạc đứng lên, mỉm miệng gửi tôi cái ống ngoái rồi đi ra phía đuôi con tàu.

Tôi vừa khẽ gõ cái ống ngoáy bằng đồng vừa đưa mắt ngắm một con bói cá đậu trên cọc đáy giữa sông. Bỗng ai la hoảng:

Té sông! Bà cụ té sông

Ba vứt tờ báo.

Chú bộ đội đứng phắt lên. Chú đặt cái mũ cối vào chỗ ngồi của bà cụ, cứ nguyên quần áo bộ đội lao qua cửa sổ xuống sông.

Một cái thùng móp rồi một cái nữa bay theo chú bộ đội.

Thì ra bà cụ tóc bạc ra sau nhổ huyết trầu, rồi ngã, té xuống sông.

Mãi tới khi chú bộ đội cùng hai cái thùng móp đưa được bà cụ lên tàu thì mọi người mới ngửa thấy mùi sầu riêng thơm nức, bốc lên từ cái nón lá đựng đầy kem cây. Đấy là kem đổ ra từ hai cái thùng móp vừa được dùng làm phao cứu đuối. Kem sắp đem bán cho con nít các xóm nghèo ven sông. Những cây kem đã ươn ướt...

Không để chị bán kem áo vá, mặt bôi đầy râu, kịp nhìn thấy kem của mình sắp chảy, ba tôi ôm cái nón kem bằng cả hai tay, vừa đi từ đầu tới cuối khoang tàu vừa rao lớn tiếng.

Cà rêm sầu riêng, đường cát, nước cốt dừa đ...ơi..

Mọi người chen nhau mua. Chị bán kem cười vểnh mấy cái râu nhọ, theo chân ba thu tiền. Người ta chen nhau mua. Một nón không đủ phải lấy kem nón chứ không chịu mua kem thùng. Cứ như là ai cũng biết chẳng mấy khi gặp được kem nón sầu riêng ngon như thế.

Chưa bao giờ tôi thấy người lớn khoái ăn kem như vậy. Có người hai tay cầm tới bốn cây. Mấy chú, mấy bác ăn như bọn lớp một chúng mình ăn để ngày hôm sau có đủ mười que tính nộp cho cô giáo.

Trần Quốc Toàn

Truyện Tự Kể

Bắt trộm

Tôi về quê ngoại nghỉ hè, bao giờ cũng trúng vào mùa vớt cá lia thia. Khi ấy, lúa hè thu đã cắt về nhà, người lớn dành nguyên cánh đồng mênh mông nằm đón mưa xuống, nổi nước để con nít theo bọt trắng vớt cá về nuôi làm cá kiểng, cá chọi.

Vớt cá lia thia dễ lắm, cứ cầm cái rổ xinh xinh xúc ngang xúc dọc các dấu chân trâu ngập nước. Gặp vũng trâu đầu thì hè nhau tát cho tới khi cá búng lách tách trên sình. Những con trống rực rỡ, đuôi với vi dài như những lá cờ phước nhuộm năm bảy màu. Cá mái thì không đẹp bằng, lại không biết đá nhưng tôi cũng bắt về nuôi, không biết đá thì làm việc khác.

Hết hè, về Sa Đéc nhập học tôi lựa một cặp cá đẹp nhất mang theo, thấy vậy má nói:

ở dưới ấy chỉ có hai cha con, ba nuôi con đã vất vả, hơi sức đâu nuôi cá!

Tự con nuôi! Cá ăn trùng chỉ, trứng nước, loăng quăng vớt dưới cống chứ có ăn cơm đâu mà phiền tới ba. Với lại con đã hứa mang cá lia thia về làm quà cho các bạn lớp con.

Có hai con thế kia, ai cho ai đừng?

Hai con nhưng có trống có mái má ơi, cá của con đẻ cả bầy cho má coi.

A! thôi thì tùy, muốn làm bà mụ cá thì làm!

Má không cản nữa, thế là trong căn phòng của tôi dưới Sa Đéc có thêm một cái lu, như cái giếng nổi bên kệ sách để nuôi cá đẻ. Ba chẳng để tôi vất vả một mình vì ba cũng muốn được xem cá đẻ. Cứ ngơi tay bút là ba lại tới mở lu thăm xem cá đẻ chưa. Rất tiếc, đến hôm cả đẻ ba lại mắc lên lớp dạy học, không được ở nhà, tôi đành phải làm một bài văn miệng, kể ba nghe:

Cá lia thia đẻ như múa. Múa đôi quấn lấy nhau. Cá mái tới đâu là cá trống theo tới đó, phun bọt để kịp đỡ trứng cá mái đẻ ra, khẽ đặt vào cái lá rong đuôi chó. Con nào cũng phùng mang. Chắc là đau lắm nhưng không thấy kêu ầm ĩ như gà cục tác. Cá đẻ nhiều trứng lắm ba ơi, trứng mà nở hết, cả lớp con nuôi mệt nghỉ.

Cỡ một tuần thì cá nở. Cá mới nở nhỏ li ti, phải đứng bên nhau từng đám mới làm thành một vệt mờ mờ trong nước. Cá lớn nhanh lắm. Khi cá đã thành hình cá, đã phân biệt được trống mái, tôi lựa những con to khỏe nhất, nhốt riêng từng con vào các keo thủy tinh đựng chao. Thứ keo ấy thì nhà tôi nhiều lắm, nhiều đến độ những keo nuôi cá phải xếp xuống gầm giường mới đủ chổ.

Bữa nào đi học về tôi cũng vào ngay gầm giường thăm nuôi. Cho tới ngày cá đã lớn gần thành cá đá, sắp đem cho được thì xảy ra chuyện mất trộm. Bữa thì một, bữa cả hai con không cánh mà bay. Tức thật, muốn thì xin chứ sao lại ăn trộm. Tôi quyết vạch mặt kẻ xấu chơi.

Sáng thứ năm nghỉ học, tôi khép hờ cửa, nằm trong nhà phục kích. Chẳng mấy chốc, tên trộm không biết từ lối nào xuất hiện ngay trước mắt tôi. Hắn bò đến dãy keo nuôi cá, ghé mắt vào miệng keo nhìn ngó rồi thò đuôi vào ngoáy ngoáy. Vâng, thò đuôi vì đó là một con thằn lằn. Chú cá non nớt tưởng khúc đuôi là một con trùng béo mập liền dớp lấy, cắn chặt, thế là con thằn lằn kẻ trộm giật phắt cái đuôi như giật cần câu, ném con cá xuống đất, chạy xô lại định ăn sống nuốt tươi. Đúng lúc ấy tôi lao tới, đầu đụng giát giường cái rầm nhưng tay vẫn kịp chụp xuống. Tiếc quá! Chỉ chụp được cái đuôi tang vật, còn têm kẻ trộm phóng như bay lên trần nhà.

Từ đó, những cái keo nuôi cá được đậy kín. Cả câu chuyện về cuộc điều tra dưới gầm giường kia cũng được giữ kín, kín bưng từ khúc đầu cho tới khúc cuối đứt đuôi con thằn lằn

Trần Quốc Toàn

Truyện Tự Kể

Có một con chim như thế

Bạn đã bao giờ thấy một con chim như thế chưa?

Sáng nay tôi ngồi nhà tập viết. Khi ngưng bút nhìn qua cửa sổ, trên vuông sân vắng người, tôi bắt gặp một con chim sẻ. Con chỉ có một chân. Nó nhảy nhảy theo những hạt tấm, hạt thóc, hạt cơm vãi, sót lại từ bữa ăn sớm. Mỗi lần nhảy, cánh chim khẽ xòe ra, như muốn tựa vào cặp nạng vô hình.

Không phải dễ nhìn được một con chim như thế. Tôi rón rén đi kêu ái Quê, Phước Long tới coi. Con chim còn đó, tung tăng từ hạt tấm trắng sang hạt thóc vàng khảm trên thảm rêu xanh. Bỗng nó đứng khựng, chớp mắt rồi nhún một chân, bay vút lên trời xanh. Theo mắt chim chúng tôi thấy một con chuột gớm ghiếc, mới chui lên từ lối cống. Chuột già đã đủ bốn chân, lại còn nhe nanh hóa thành sáu châu, tranh ăn với một chú chim nhỏ cụt giò. Kinh tởm!

Chúng tôi xúm nhau, đục một vỏ hộp cá mòi hình hột xoài, xây dây chì làm một máng ăn cho chim. Làm xong, đứa nào về nhà đứa nấy, lượm thóc trong khạp gạo mang lại.

Nhớ nghe! Chỉ nhận thóc chứ không nhận bông cỏ.

Khó thiệt, gạo nhà nước kỳ này thóc ít hơn bông cỏ, nhưng chỉ một chốc cũng được gần vốc tay. Chúng tôi treo hộp cá mòi đựng thóc lên sợi dây phơi chăng ngang sân như các cụ ông treo phong lan rồi ngồi chờ.

Con chim thương binh hiểu ý chúng tôi. Từ trời xanh, nó hạ cánh rất gọn xuống chính giữa phần tiệc của mình. Nhưng vì nó chỉ có một chân nên cái máng ăn vẫn nghiên đi, đung đưa như một vành nôi em bé.

Sa Đéc

Mùa thả diều năm 1987

Trần Quốc Toàn

Truyện Tự Kể

Cuộc truy tìm

Đã xách cặp đi học tôi mới hay mình mất một chiếc dép. Cả nhà túa đi tìm.

Má lục khắp gầm giường, kẹt tủ. Má lại gõ cửa mấy nhà lối xóm cùng khu tập thể:

Dép của cháu mủ thiệt, màu xanh, hiệu Tiền Phong, số ba tư...

Cũng không thấy. Ba chạy ra sân lớn nằm giữa hai khu nhà cao tầng. Đấy là nơi diễn ra Ơ-rô 88 của phường. Ba tưởng là sẽ tìm thấy chiếc dép ngay cửa khung thành làm bằng giày dép của tất cả cầu thủ đang tham gia trận banh giữa một bên mặc áo và một bên ở trần. Vẫn không thấy.

Thời gian gấp lắm rồi. Đã nghe kẻng báo thứcn ngoài doanh trại bộ đội. Chú Sen đã mặc công an đi làm chiều. Thấy tôi chân dép, chân đất, mặt mày bí xị, chú Sen thương tình dừng lại điều tra giùm. Chú bắt đầu bằng việc lấy khẩu cung. Rất nghiêm, chỉ vào nùi thun to bằng trái quýt trên tay tôi, chú hỏi:

Nè anh bạn. Tiền đâu mua được nhiều thun thế kia?

Cháu đâu bán dép lấy tiền. Cháu đá ăn thằng Bình Tích.

Vậy hả. Đá ở đâu? Nào ta cùng ra hiện trường.

Tôi đưa chú Sen tới sân nhỏ trước dãy nhà trệt dùng làm bết. Cuộc hỏi cung lại tiếp tục:

Mất dép tay mặt phải không? Anh bạn thuận chân nào đá thử coi!

Để đánh tan nghi ngờ của chú Sen đã mặc bộ đồ công an đi làm chiều. Thấy tôi chân dép, chân đất, mặt mày bí xị, chú Sen thương tình dừng lại điều tra giùm. Chú bắt đầu bằng việc lấy khẩu cung. Rất nghiêm, chỉ vào nùi thun to bằng trái quýt trên tay tôi, chú hỏi:

Nè anh bạn tiền đâu mua được nhiều thun thế kia?

Cháu đâu bán dép lấy tiền. Cháu đá ăn thằng Bình Tích

Vậy hả. Đá ở đâu? Nào ta cùng ra hiện trường

Tôi đưa chú Sen tới sân trước dãy nhà trệt dùng làm bếp. Cuộc hỏi cung lại tiếp tục:

Mất dép tay mặt phải không? Anh bạn thuận chân nào đá thử coi!

Để đánh tan nghi ngờ của chú Sen tôi liền trổ tài đá thun. Đặt nùi thun trên sân. Tôi đi một đường rất đẹp, gan bàn chân khẽ chạm đất rồi hất cao lên. Nhìn theo mũi bàn chân của tôi. Chú Sen chỉ ngay lên mái ngói:

Kìa! Dép của anh bạn đó chứ đâu.

Nó thiệt. Xanh biếc trên mái ngói đỏ. Chính tôi đá lên đấy rồi ham chơi quên đi. Cạnh nó con mèo nhọ mũi nhà chú Sen nằm canh giữ. Tôi reo lên. Và khi quay lại thì chú Sen đã nhảy lên xe đạp, lao vào những cuộc truy lung mới.

Chú Sen giỏi thiệt, giỏi như các chú công an tôi vẫn thấy trên ti vi. Có điều, người ta dùng có đánh hơi, còn chú Sen của tôi, trong các cuộc điều tra lại dùng mèo.

Trần Quốc Toàn

Truyện Tự Kể

Một mùa xuân nặn bằng bột gạo

Đón chúng tôi không chỉ là ba má mấy đứa lớp Một. Đón chúng tôi còn rất nhiều người, ăn n rực rỡ xanh đỏ tím vàng, từ truyện, từ phim bước ra, xếp hàng trước cổng trường.

Tội nhận ngay ra Trư Bát Giới vì cô giáo mới dạy tả con heo. Đúng khuôn mặt ấy. Cái miệng lấn lướt hai lỗ mũi, lại còn ép hai con mắt híp lại. Cái bụng đã bự lại còn phưỡn ra đỡ trái dưa hấu khu khư trong hai tay ôm. Nhìn trái dưa biết là đã Tết. Tết rồi. Kìa, Tôn Ngộ Không, một tay gãi giò, một tay vung gậy sắt múa lân. Lại còn loan, còn phụng. Lại còn ngựa sắt làng Phù Đổng có Thánh Dóng cưỡi trên lưng...

Bạn Giàu móc số tiền chưa ăn quà hết, mua Thánh Dóng, mua Tôn Ngộ Không, mua Trư Bát Giới..mua gần hết rồi đưa lên miệng như ăn cà rem.

Tôi nuốt nước miếng. Không phải tôi thèm mà tôi thương một đám rước đang lạc bước vào cái miệng háu ăn. Tôi muốn cứu lấy, dù một hai người trong đám rước ấy nhưng tôi không có tiền. Tiền quà sáng tôi đã góp với lớp để mua quà xuân gửi các chú bộ đội.

Tôi lại nuốt nước miếng. Chú thợ nặn ra đám rước kia nhìn thấy, chú vừa nhéo những cục bột đủ màu, vừa nói với tôi:

Mua đi cháu. Ăn được đấy. Năm trăm thôi. Hết tiền rồi chứ gì! Này cầm lấy chú bộ đội này. Đã khoác súng lại đeo lựu đạn. Thôi về đi, ba má đợi cơm ở nhà kìa. Về đi, mai trả tiền cũng được.

Tôi lí nhí cảm ơn rồi chạy ù về. Tôi về với chú bộ đội trên tay. Nhờ chú mà không bị ba má la y dù về trễ giờ cơm. Ba má còn mải ngắm chú bộ đội thiệt mềm, thiệt ngọt, đủ mũ cối dép râu đang đứng nghiêm trên một que tăm.

Sáng hôm sau tôi hăm hở đi học để tra món tiền còn thiếu, để mua giúp má một con loan, mua giúp ba một con phụng. Không thấy chú thợ nặn đâu. Ggiờ chơi không thấy. Ra về cũng không thấy. Không thấy chú thợ nặn mặc áo bộ đội cũ mèm, bạc phếch. Chú lại đã tới một trường học khác, ngồi phệt xuống đất, vân vê mười ngón tay, nặn một mùa xuân bằng bột gạo.

Trần Quốc Toàn

Truyện Tự Kể

Gặp lại con dế ấy

Ngày cuối cùng đài truyền hình phát sóng thử nghiệm cũng là ngày đầu tiên của mùa dế năm nay. Cái phòng thu mới cất giữa đồng, chưa xây hàng rào, chưa gắn máy lạnh, không cần mời cũng đón tiếp một chú dế. Nếu là dế cơm, dế mọi, dế nhủi thì chẳng có chuyện gì, đây lại là chú dế đá thứ thiệt, có tiếng gáy vang như một thứ nhạc cụ điện tử. Và vì vậy, cứ hứng lên là anh chàng tự ý ghi âm vào chương trình, không đếm xỉa gì tới cây đũa của người nhạc trưởng. Và tất nhiên, trong bản tổng phổ làm gì có tiếng dế gáy. Cả buổi thu không xong một bài. Cả buổi không ai tìm ra chỗ núp của chú dế. Cứ im tiếng nhạc là tiếng gáy cũng im, không biết đâu mà lần. Tình hình bế tắc tới mức, ba phải đem chuyện ấy về nhà than thở trong bữa cơm chiều.

Tối nay ba cho con theo, con bắt dế cho.

ừ nhỉ. Có vậy mà không nghĩ ra, con thiếu gì dế gáy, cứ đem vào phòng thu mà dụ cái con mất trật tự ấy rồi "tiêu diệt gọn" chứ gì.

Nói đoạn, ba đứng ngay dậy, chạy lại cái kệ nơi tôi xếp những lồng nhỏ xíu, nhốt đội dế đá của mình. Con dế nhất đội trưởng, phải đổi bằng mười hòn bi ve. Một con dế đẹp tới mức có tay bán dế chuyên nghiệp ngoài chợ dế gạ mua lại mà không được. Ba cúi nhìn con dế như nhìn một vị cứu tinh.

Làm như ba tính, không được. Dế trống chỉ gáy kêu dế mái thôi. Hai con dế trống không gọi nhau ra đá. Nhưng con có cách!

Tôi nghĩ, vào đây hẳn phải là con dế mê âm nhạc mà chú Pau-tốp-ki đã nhìn thấy trong kẽ nứt cái lò sưởi lát gạch men của một nhạc sĩ thiên tài bên xứ tuyết ngay bờ biển Bắc. Chuyện này, suốt ba tháng hè ba đã đọc cho tối viết chính tả, viết bằng hết, viết đi viết lại, chẳng còn gì lạ. Lạ là nó đi cách nào từ đấy sang đây? Mà sang để chi? Nếu tính thi giọng gáy thì phải sang nước ý mới phải chứ. ở đó hàng năm người ta vẫn tổ chức những kỳ thi quốc gia lựa con dế gáy con hay nhất. Hay ông nhạc sĩ đã chết, cái lò sưởi lạnh lẽo tới không chịu nổi và con dế phải qua xứ nắng quê mình để sưởi? Nhưng nếu đúng là con dế ấy thì cứ đứng rình bên dàn đèn, say nhạc thế nào nó cũng ra.

Mọi dự diễn tiến y như dự đoán. Sau khi vang lên tiếng sáo lảnh lót, tiếng vi-ô-lông nỉ non, tiếng ghi ta kể lể thì từ một ống tuýp gắn trong dàn đèn nặng hàng tấn, con dế ca sĩ bò ra, không thèm để ý tới bàn tay tôi đã đưa lên, nó nhe nanh, rung đôi cánh mun, làm một hơi dài những tiếng tờ rích... tờ rích...

Tôi chụp tay xuống kể cũng hơi mạnh. Nhưng biết làm sao! Cho tới khi hai đỉnh sọ màu cánh dán của con dế đã khuất trong cái vỏ hộp quẹt, nó vẫn hát. Điều này khiến cho tất cả các nhạc công khoái chí, chơi tùy hứng thêm một phút nữa cho dù chú nhạc trưởng đã thở phào rất to, vứt cây đũa chỉ huy xuống giá nhạc.

Tôi đã thả con dế ca sĩ vào vườn nhà ngoại. Tối nào ngoại cũng đờn cò, mà ngoài vườn không có kỉ luật phòng thu, dế thả sức hòa giọng. Kể từ bữa có con dế, tối nào ngoại cũng cò cử một bài hát xưa cũ theo điệu xẩm công xang sừ xang cống hò, có con là con dế mèn...

Trần Quốc Toàn

Truyện Tự Kể

Bài thi bánh bò

Khác với lệ thường, sáng nay anh Thu tới trường không mang cặp sách. Anh Thu mang theo cái nồi hấp với bó củi.

Cả xóm thấy lạ nhưng chỉ hỏi bác Ba bán ốc luộc đầu hẻm là kịp hỏi:

Hôm nay con nghỉ học sao Thu?

Dạ! con đi thi

Lạ chưa! Đi thi sao mang nồi? Bộ tính quẹt lọ làm văn, làm toán sao? Hay là lớp anh Thu bày trò chơi nhà chòi? Chơi nhà chòi với nồi thiệt, củi thiệt thì thế nào cũng ra đồ ăn thiệt! Nhưng anh Thu lớn rồi, người lớn không biết chơi nhà chòi không lẽ anh Thu nói dóc chuyện đi thi? Không, anh Thu có đeo khăn đỏ mà. Đeo khăn đỏ thì không nói dóc!

Cho đến tối thì rõ hết mọi chuyện. Vào giờ Bông hoa nhỏ, ông Tư Thùng mở rộng cửa, nói lớn với lối xóm:

Vào coi. Vào coi thằng Thu Bánh Bò lên ti vi!

Trong xóm chỉ mình ông Tư Thùng có ti vi, lại ti vi màu, cho nên, ông nói dứt lời trong nhà nhà đã chật cứng.

Kia rồi, trên ti vi anh Thu được tô màu đẹp lên nhiều lắm. Anh đang lúi húi nhúm lửa, bắc nồi bên nhiều anh chị khác xào nấu bận rộn. Tất cả các bếp đều đỏ lửa. Lửa hắt lên đỏ rực tấm băng dán hàng chữ Thi khéo tay kỹ thuật. Thế rồi nồi hấp của anh Thu được mở ra. Hơi bốc mù mịt. Tôi chưa kịp hít lấy mùi thơm thì đĩa bánh bò đã hiện lên trắng tinh trên màn ảnh nhỏ. Các thầy cô chấm thi tiến tới, dùng nĩa chấm vào đĩa bài thi. Bài thi ngon đến độ, màn ảnh nhỏ tức thì như cái miệng lớn háu đói nuốt trọn, rồi nhả ra cảnh phát thưởng cúi xuống ôm hôn anh Thu thì dưới này ông Tư Thùng quay xuống nói với cả xóm:

Xóm mình cũng phải có phần thưởng cho có chứ. Nó là người đầu tiên trong xóm bước lên tivi. Bà Năm Bánh Bò đâu cho tôi gởi...

Bác Năm không ngồi đấy, cả anh Thu cũng không. Hai mẹ con, mỗi người mỗi ngả, khay bánh bò trên tay, đang đi sâu vào hang cùng ngõ hẻm, tìm tới người đói bụng.

Trần Quốc Toàn

Truyện Tự Kể

Nhà có đội xiếc thú

Nhà có lũ thằn lằn vui như có đội xiếc thú. Cứ mỗi khi đèn bật sáng, chúng lại diễn đủ trò. Leo lên bờ tường dốc đứng. Dán mình băng qua trần nhà. Đấu võ. Phổng mang nuốt sống một con dế cơm to hơn đầu mình. Hứng lên, có con ngắt hẳn cái đuôi của mình, ném xuống nền gạch bông rồi từ trên trần nhà điều khiển cái đuôi ấy vẫy rối rít như đuôi một con chó mừng chủ.

Có một con thằn lằn chơi trội đã thử làm một trò hơn hẳn chúng bạn mình.

Đó là vào đêm giao thừa. Bà ngoại bưng từ ngoài vườn vào một mâm cỗ cúng. Ông ngoại dốc ngược chai ba xị vào mấy cái lý hạt mít. Ông nâng lý nói với cả nhà:

Nào! Uống ly rượu mừng năm mới.

Bữa tiệc bắt đầu và chẳng mấy chốc bị bỏ dỡ vì chương trình xiếc Liên Xô kéo cả nhà tới bên cái ti vi. Cho tới khi hết xiếc, mọi người trở lại bàn tiệc thì, kìa, trong chai rượu của ngoại có một con thằn lằn. Nó nằm dưới đáy chai đã cạn, mắt lờ mờ, toàn thân đỡ đẫn. Trông nó khác hẳn với lũ thằn lằn bạn đang rối rít trên trần nhà nhìn người lâm nạn. Chắc là cô cậu cậu tài, trèo lên cái chai dốc đứng, rồi khom mình qua miệng chai, nếm thử cái thứ nước mà người lớn vẫn dùng để cuốn sạch các bữa tiệc long trọng, rồi hoa mắt, nặng đầu, nặng bụng không lên được. Kể như mọi bữa, trèo ngược lên thì dư sức, nhưng đêm nay, cái thứ nước vừa thơm, vừa ngọt, vừa cay, vừa đắng ấy khiến thằn lằn nhấc chân, nhấc tay không nổi.

Ba đưa cái chai cho tôi rồi nói:

Mù chữ là khổ thế đấy! Người ta đề rượu thuốc nó lại tưởng xirô. Ngộ thiệt. Tết nhất, đến con thằn lằn cũng say rượu. Này, con để ra ngoài cửa sổ, cho nó uống sương đêm mà tỉnh lại.

Tôi quên không lấy mực tím đánh dấu con thằn lằn say rượu. Bởi vậy tôi không biết nó đã trở lại với cánh bạn xiếc, hay mắc cỡ bỏ đi đâu rồi.

Nhưng đội xiếc thú trong nhà thì vẫn còn. Nhà nào cũng có một đội xiếc như thế nếu trong nhà có đèn sáng và không có một cậu bé ác căng giây thun bắn chết các nghệ sĩ ấy.

Sa Đéc Mùa bông điên điển 1987

Trần Quốc Toàn

Truyện Tự Kể

Những khẩu thần công xanh

Trong vườn đón Tết long trọng hơn ngoài chợ. Bằng cớ là trong vườn, đêm giao thừa có bắn thần công mừng xuân.

Con nít trong vườn gọi những khẩu thần công ấy là cái ống lói.

Thần công ống lói làm bằng thân cây đu đủ rỗng ruột, đặt bên bờ sông, nghếch nòng lên trời.

Mỗi khẩu đội thần công có ba pháo thủ. Một người bỏ cục khí đá vào họng pháo. Một người cho pháo uống nước. Người thứ ba khẩu đội trưởng, nghe bụng pháo sôi lên là biết đã đầy kín đá, liền đưa thẳng tay châm mồi lửa vào cái điểm hỏa đã khoét sẵn trên lưng thần công. Thế là...ùng...oàng... Thần công này kêu thần công kia vang trời. Khẩu đội bên này sông bắn đáp lễ khẩu đội bên kia sông, không chậm trễ. Râm ran một vùng trời Nam Bộ. Năm ngoái tôi còn phải bịt hai tai, đứng xa xa những khẩu thần công xanh dàn hàng đón Tết, chỉ thấy lập lòe ánh lửa. Tết này tôi đã tự tay cầm rọi, châm lửa khai hỏa, như một pháo thủ trong đội lễ binh thực thụ.

Ai hết nhúc nhát, người ấy bắn được ống lói.

Bắn được ống lói là có thể từ mặt đất mình đang đứng đây, gửi lên trời một tiếng sấm mùa xuân.

Trần Quốc Toàn

Truyện Tự Kể

Nghỉ Tết dưới chân núi

Mãi tới khi gió giật cái nón két củ tôi ném xuống dòng kênh, tôi mới hiểu, tại sao đi thăm lúa lại cần dẫn theo con chó Mực. Cái nón ấy còn chưa kịp ướt hết thì đã nằm gọn trong miệng con Mực, vừa theo lệnh anh Lức, từ trên ghe máy đang chạy, lao ngay xuống nước. Mực bơi vào bờ kênh, đợi cái ghe ghé vào là lại phốc lên, đưa cái nón cho anh Lức để anh Lức vắt khô, đội lên đầu tôi rồi nó đứng ở ngay mũi ghe lắc đầu lắc đuôi làm nước bắn tung tóe, như muốn chia sẻ cuộc tắm mát tới mọi người đang có mặt trên ghe.

Nước bắn cả vào anh gà trống đẹp mã đứng trong cái bội gần đó. Gà gân cổ gáy te te, không biết là khen ngợi trò xiếc trả của rơi vừa diễn ra hay quát mắng cái kẻ vẩy nước vào mình. Tôi nhìn con gà, hỏi cậu Hai, ba của anh Lức.

Cậu Hai. Mình mang gà theo để nó mót thóc rơi phải không?

Lúa mới sạ, còn đang xanh mạ, thóc đâu mót. Nó theo vào chơi văn nghệ thể thao với thằng Lức, thằng Cối.

ủa! Gà mà...

Thì gà. Cứ vô đó rồi biết.

Vô đó là vào tới cánh đồng nằm dưới chân hòn Vọng Thê trong dãy Bảy Núi để làm lúa. Còn tôi theo chơi. Tôi đã từ thành phố về quê nghỉ Tết con chuột nhưng người làm công việc đồng áng thì vẫn còn làm cho tới ngày giao thừa. Má xin cho tôi theo vào thăm lúa rồi trèo núi Vọng Thê để được nhìn dấu chân tiên in trên đá núi như tôi vẫn nghe kể.

Từ nhà ông ngoại vào tới đó đi mất nửa ngày ghe máy. Tới nơi thì trời đã tối. Những người đã vào đồng từ trước đốt đuốc lá dừa để nghe tối thấy đường cập vào. Trong ánh đuốc, ẩn hiện một dãy trại nối dài trên bờ kênh. Có ttrại mấy dì mấy cô đang ngồi chuyện gẫu quang một rổ củ kiệu, miệng nói tay lặt kiệu thoăn thoắt. Có trại mấy anh mấy chị đánh bài tiến lên. Trong ttrại của cậu Hai tôi, anh Cối và mấy người bạn đang ca vọng cổ. Tiếng ghi ta từng tưng lâu lâu lại được điểm nhịp bằng cách gõ hai cái muỗng vào nhau giả làm tiếng song loan.

Tôi nằm nghe đàn ca rồi ngủ lúc nào không hay. Ngủ nóp. Thú lắm. Mỗi người chui vào một cái túi đang bằng cọng lác, ấm và thoáng. Một cái nóp thôi nhưng khi đã có hơi người thì thành chiếu, thành mền, thành mùng...

Sáng ra mới hay, ngay bên kia bờ kênh đã là đồng lúa xanh. Tất cả xuống đồng, người nào cũng có việc. Làm cỏ, xịt thuốc, thăm bẫy chuột, đổ lợp cá... Có người đi xa hơn tới những nơi đất còn bỏ hoang kiếm rau muống đồng.

Tôi được theo anh Cối đi chăn một trăm con vịt. Vịt đã vào đây trước cả tháng, thuộc đường hơn tôi, hơn cả con Mực cứ muốn vượt lên phía trước dẫn đường. Bầy vịt có hàng có lối, ngoan ngoãn theo cây sào chỉ huy, vừa mò cua bắt ốc vừa ca cạc cạc, lại vừa múa theo kiểu vịt, chổng Văn nghệ gà vịt cậu Hai nói là màn này đây. Thế còn thể thao?

Đó là chuyện đá gà. Sau bữa cơm trưa, gà của anh Lức được mời so cựa với gà của chú Tám Nước Màu. Mọi người xúm vô, hò hét còn hơn coi đá banh. Chỉ con Mực là khinh khỉnh không thèm coi, nằm gác cằm lên hai chân, ngóng về dãy Bảy Núi.

Ngay chiều hôm ấy cậu Hai bảo anh Lức nghỉ việc đồng, dẫn tôi lên chơi núi Vọng Thê. Trèo bở hơi tai mới lên được đỉnh núi, nơi có dấu chân tiên. Đủ cả dấu gót và năm ngón nhưng sao chỉ có một bàn chân? Con Mực nhảy vào đánh hơi rồi hướng lên cao sủa một tiếng "gâu". Chân kia chắc là phải co lên trước khi vỗ cánh bay về trời.

Thiêng thật, ướm chân mình vào dấu chân tiên, lúc xuống khỏe thấy rõ, không mệt như lúc lên. Trên đường xuống, ghé chơi chợ núi, anh Lức lại mua cho một chục (chục Châu Đốc) mười sáu trái thị.

Thị thì tôi mới chỉ được nghe trong chuyện Tấm Cám, bữa nay mới được thấy được cầm vào, được ghé mũi hít hà. Anh Lức bảo, thị ăn được đấy, nhưng không dám đâu, dấu chân tiên còn rành rành trên kia, ăn vào ngộ nhỡ... Tốt nhất là cứ mang về để bà ngoại bày mâm ngủ quả Tết này.

Đi làm lúa vui thiệt đó! Ước gì Tết hoài để tôi được ở lại đây cho tới mùa lúa chín.

Trần Quốc Toàn

Truyện Tự Kể

Một chú lùn và bảy nàng Bạch Tuyết

Đội văn nghệ giỏi có tám người. Chỉ mình tôi là con trai.

Chúng tôi ngồi gọn hơ trong cái xe mười bốn chỗ đi chơi biển Vũng Tàu.

Mình tôi ngồi sau chót bên một đống nón mũ, áo mưa, áo gió, túi xách, giỏ đệm... Tôi trở thành người giữ đồ lúc nào không hay. Rồi thành người đứng lên mở cửa kính để gió ùa vào tung bay bảy mái tóc dài. Thành người cúi xuống lượm những chiếc kẹp tóc. Thành người phóng khỏi xe mua báo Mực Tím, báo áo Trắng...

Tay chân đã không nghỉ, đến cái miệng cũng vất vả theo cánh con gái. Bánh sữa Mỹ Thuận. Nem chua Thủ Đức. Táo, bưởi, Biên Hòa. Khô nai, khô bò Long Thành... Cho tới món ghẹ luộc ăn ngay tại bãi tắm Vũng Tàu thì tôi hết đứng dậy nổi.

Tối hôm ấy tôi đòi nằm nhà và ôm bụng nhăn nhó. Lập tức, bảy bạn gái với đồ đầm dạo phố, và ve dầu các loại trên tay, xúm cả lạ, thay phiên nhau đè tôi ra mà cạo gió. Bạn nào cạo cũng nhẹ và đúng chỗ như đã từng làm mẹ vậy.

Tôi khỏi liền và nghĩ bụng, lần này đề thi mà cắc cớ bắt kể chuyện một chú lùn và bảy nàng Bạch Tuyết thì tôi chiếm giải nhất là cái chắc.

Và chú lùn theo bảy nàng Bạch Tuyết xuống phố với những vết gió trên cần cổ.

Trần Quốc Toàn

Truyện Tự Kể

Đi chùa

Cứ tới sinh nhật em Boong, ba má lại cho tôi và em đi chùa. Năm trước Boong còn bé xíu phải để ba ẵm, còn sợ Phật bà to lớn bằng đá trắng đứng giữa sân. Năm nay, mình Boong chạy lại, kkhoanh tay lạy Phật:

Cháu chào bà á

Boong lễ phép như vẫn chào cô giáo mỗi khi tới nhà trẻ. Tôi ngước nhìn Phật bà, nói với Ba:

Cái ghế của Phật ngộ ghê. Tròn xoe lại không cần tựa!

Không phải ghế, đó là tòa sen.

Tòa sen phải có gương sen má vẫn mua con ăn không?

ờ. Nhưng không để ăn, mà để ngồi.

Tiếc quá! Một cái gương sen lớn thế kia, hạt sen phải bằng cái trứng ngỗng. Tôi ứa nước miếng.

Đi sâu hơn vào sân chùa, thấy một tấm biển, tôi đọc lớn tiếng, không cần đánh vần:

Bảo sanh phường một!

Giỏi-Ba khen-Đất này trước cũng là của chùa, chùa làm phúc nhín ra cho phường lập nhà bảo sanh. Má con sinh em Boong ở đây.

Một cô y tá cũng trắng toát như Phật bà đá trắng chạy ra rước mọi người vào. Má đặt gói cam hái từ vườn ngoại lên cái bàn đầy những hộp thuốc. Má lấy một trái mọng nhất, đưa cho em Boong:

Boong giỏi đem cam đi biếu bà mụ đi con.

Em lon ton chạy lại, bà mụ ôm lấy nó, hôn vào má, hôn vào trái cam rồi nói:

Cảm ơn con.Hết chì rồi à? Cô còn nhớ không, lúc cu cậu mới ra, tôi phát vào đít mấy cái mới chịu khóc đó.

Dạ thưa nhớ. Liền lúc đó chùa công phu, thỉnh chuông boong boong, nhà em sướng quá xin lấy chữ ấy mà đặt tên cho cháu.

Chùa lại boong boong. Từ trên chùa rất nhiều tiếng người theo tiếng mõ đưa xuống, nghe vui lắm. Vui như chúng tôi đọc đồng thanh trong lớp. Em Boong phóng ra sân, chắc nó tưởng ai gọi tên nó.

Trần Quốc Toàn

Truyện Tự Kể

Rừng và biển

Cuối cùng ba cũng mượn được chiếc xe tải nhỏ để dọn nhà về thành phố. Cái xe bị lèn kín từ sàn tới nóc, mang lên thành phố từ thanh củi tới cái tủ gỗ lát ba buồng. Lèn vừa xong thì bé Boong nói:

Ba nhớ dành chỗ cho mấy con cá của con.

Trời đất. Còn chỗ nào nữa. Con đã phải ngồi trong lòng má con. Đổ hết đi. Cá cá cái con khỉ.

Không có khỉ. Chỉ có cá thôi.

Cá cũng không được. Đổ hết đi.

Đổ đi lên thành phố con chơi với ai?

Ba đã có bạn còn con thì chưa – Nó bắt đầu khóc – Với lại cá của con đang có bầu

Ba mủi lòng xuống thang:

Thôi được. Có mấy cái nồi còn trống đó. Bỏ vào đấy, đổ ít nước rồi đậy lại. Rõ khổ. Đã bao nhiên thứ lại còn chất thêm cái nhà bảo sanh cá.

Ba nhớ cho má hay trên xe có nhà bảo sanh kẻo lên thành phố má đặt nồi lên bếp điện, cá của con thành cá kho.

Ba bật cười về loài cá kiểng kho. Tôi thừa dịp tấn công:

Còn chỗ cho hai giò phong lan của con nữa. Phong lan thì không bỏ vô nồi được.

Thì bỏ vô rừng! Nhà bằng cái hộp quẹt mà rước về những rừng với biển.

Nhưng rồi rừng và biển vẫn được lên xe tải về thành phố với chúng tôi.

Thành phố Hồ Chí Minh 1992

Trần Quốc Toàn

Truyện Tự Kể

Cái sự chổi

Bé Boong từ quê lên tỉnh học lớp một, thấy sợ đủ thứ. Sợ mình chưa biết đọc biết viết, cô la. Sợ chưa biết tên cô, tên bạn, muốn bắt chuyện với ai thì biết làm sao! Lại sợ, ngộ nhỡ cô không coi tên khai sinh, cứ gọi tên ở nhà, Boong, Boong thì mắc cỡ chắc chết! Mà cô có gọi đúng tên khai sinh, mình lại chưa thuộc tên mình, không kịp đứng lên thưa, có sao không?

Boong sợ tới mức không muốn tới lớp một tí nào, cho dù trường chỉ cách nhà có một mặt đường nhựa. Nó ước ao, được chuyển sang trường của má, học luôn lớp năm má đang dạy thì hay quá.

Anh Hai đây nè – Tôi nói – Lúc vào lớp một cũng đã biết đọc biết viết gì đâu. Mỗi lớp chỉ có một cô giáo, không biết tên cô cũng khỏi sợ lẫn, ra đường gặp cô, cứ nói thiệt lớn "Em chào cô ạ" thế là cô vui rồi. Boong yên chí đi, từ giờ tới sáng mai, anh không gọi em là Boong nữa, anh gọi theo tên khai sinh ghi trong sổ điểm để em thuộc tên mình...

Tôi dài dòng đến thế mà vẫn không chuyển được nó, vậy mà đến lớp có một buổi, bé Boong hết sợ liền. Tan trường về nhà, mặt mày Boong sáng rỡ, trên vai lại thêm cây chổi, nghênh ngang như Tề Thiên Đại Thánh vác thiết bổng. Nó đưa cây thiết bổng của mình cho má rồi dặn đi dặn lại:

Má cất kĩ giùm con kẻo mất. Của lớp con đó. Con được phân công giữ chổi. Sáng mai má cho con đi học thiệt sớm để bàn giao chổi cho tổ trực nhật!

Vậy là con giỏi bằng anh Hai rồi

Má nháy mắt nhìn tôi

Anh Hai là cán sự học tập, còn con là cán sự chổi!

Cán sự chổi cũng quan trọng lắm chứ! Trong các phim hoạt hình, người ta có thể cưỡi chổi mà bay lên được.

Trần Quốc Toàn

Truyện Tự Kể

Trường tương ớt

Em Boong chuyển về thành phố, đã thành học sinh lớp một. Có người hỏi ông ngoại về trường của Boong, ông ngoại nói: "cháu nó học thêm ở trườngLasan Tabe". Còn ai hỏi Boong, nó lại thưa: "Dạ. Con học thêm ở trường Tương ớt". Đúng vậy, lối vào nơi học thêm của Boong chỉ thấy treo biển đề hai chữ Tương ớt, có gạch dưới bằng một mũi tên chỉ thẳng vào lớp.

Sáng nay Boong đang ngồi trong lớp học thêm thì một bà phốp pháp, tay xách cái can nhựa bước vào lớp. Bà chỉ ngay vào Boong mà nói với cô giáo:

Nó là khách ruột của tôi đó cô. Nhờ cô rèn cặp thêm, biếng ăn lắm. Sáng nào ba nó cũng đưa tới quán tôi. Một tô phở nhỏ, phải ép lên ép xuống mới hết.

Cô giáo cầm cái can nhựa xuống bếp lấy tương ớt cho bà hàng phở. Anh bạn lớp bốn cùng học thêm hỏi Boong:

Phở gì đó mày?

Boong chưa kịp trả lời thì bà hàng phở đã nói với cả lớp:

Cầu Bông, Phở Cầu Bông. Mời các cháu ủng hộ phở nhà bác. Có tương ớt cô giáo các cháu làm, ngon lắm. Ngọt chứ không cay.

Tương ớt mà không cay chắc phải làm bằng ớt kiểng, ăn lấy đẹp. Để thử xem. Là Boong nghĩ ậy, chứ bữa trưa ăn tại lớp học thêm, cô giáo mời: "Có em nào ăn tương ớt?", chẳng đứa nào dám xung phong.

Ăn rồi, nghỉ một lát, Boong được cô cho đi một mình tới học buổi chiều ở trường Hòa Bình. Từ trường Tương ớt tới trường Hòa Bình phải qua đường một lần. Cô căn dặn:

Em không được một mình qua đường. Cô đã nhờ bác thợ khóa chỗ ngã tư. Em nói bác khóa đưa qua.

Tới ngã tư, chẳng thấy bác khóa đâu, Boong toan quay lại thì bên kia đường có người gọi:

Này bé! đợi đấy!

Không phải bác khóa, Boong sợ quá, nhưng chưa kịp chạy thì người ấy đã bế bổng Boong lên, chạy qua đường cho kịp đèn xanh. Người lạ mặt đặt Boong xuống lề đường bên kia rồi nói với nó:

Nhớ nói với ba, chiều nay có báo mới!

A! Boong nhớ rồi. Đây là người quen, sáng nào ba cũng ghé vào mua tờ Sài Gòn Giải Phóng. Đúng lúc ấy có tiếng trống trường, Boong phóng đi, quên cả cám ơn. Tan học. Còn đang ở trong sân trường Boong đã nghe tin tin còi xe Honda của ba. Cứ như là ba đã biết Boong có điểm mười và bóp còi mừng. Nhưng khi gặp ba, cậu bé lớp một không khoe điểm mười của mình mà nhất việc của người khác:

Ba! Chiều nay có báo mới!

Vậy hả! thôi lên xe đi, về gần nhà mình mua.

Không! Báo Nhi Đồng ở sạp này hay hơn!

Boong vừa nói vừa chỉ vào sạp báo của người dẫn nó qua đường. Ba tin liền, nhờ nó giữ xe,chạy lại mua báo.

Vậy là suốt ngày được mọi người giúp đỡ, bây giờ tới lượt Boong làm việc tốt. Bắt đầu bằng việc giữa xe. Rồi sáng mai phải làm hết tô phở. Và tập ăn tương ớt. Em Boong của tôi kể vậy đó.

Trần Quốc Toàn

Truyện Tự Kể

Trong sở thú

Ba kẹt trong phim trường. Má ở nhà đợi tới giờ cho ông ngoại uống thuốc. Ngày chủ nhật, tôi được giao việc đưa bé Boong đi chơi sở thú.

Tôi đã mười một tuổi, quá rành cái sở này. Má đưa một ngàn đồng, đủ mua hai vé vào cửa, tôi chỉ mua một. Tôi làm bộ người lớn kèm đứa con nít là em tôi. Còn năm trăm đồng, tôi mua cho voi một khúc mía hai trăm. Voi gật gật đầu cảm ơn rối rít rồi mới đưa vòi ra nhận. Bé Boong cũng gật đầu, tủm tỉm cười. Tôi lại mua một bịch đậu phộng hai trăm chia đều cho bầy khỉ. Những con khỉ mẹ được hạt nào là đút hết cho khỉ con. Thấy vậy, bé Boong hết sợ liền, tự tay nó đặt một hạt đậu vào tay khỉ mẹ, chìa ra từ song sắt. Còn lại một trăm tôi mua bắp rang thả xuống hồ cho cá vàng. Những con cá vàng lớn cả kí lô, tròn miệng dớp đớp. Bé Boong tròn mắt nhìn, rồi tròn miệng lớn hơn, lớn tiếng đánh vần như hát:

o...nờ...ăn...

Vào cho cá ăn tôi mới hay, phía trong hồ có sân khấu múa rối. Thứ này thì tôi chưa coi lần nào. Hay thiệt. Chú Tiểu úp cá, bắt vịt dưới nước thì cũng là thường. Đá banh, múa lân dưới nước mới ký lạ. Kìa. Ông Địa bụng bự, cười rộng tới hai mang tai, tay phe phẩy cái quạt mo, lượt trên mặt nước như đi trên đất bằng.

Tôi cứ tiến mãi về phía những con rối cho tới khi mặt nước ngăn lại mới chịu ngồi bó gối mà nhìn. Thế rồi ông Địa dắt con lân vén tấm mành biến mất, buổi diễn kết thúc. Tôi ngồn nán lại cho tới khi chỉ còn tôi và hàng ghế trống tôi mới nhớ tới Boong. Nó đâu rồi?

Tôi chạy. Tôi kêu tên em. Tôi sắp bật khóc thì gặp nó đang ngồi bên một xe bánh mì ngay lối đi, tay cầm khúc bánh mếu máo. Hai anh em ôm chầm như lâu lắm mới gặp. Chị bán bánh mì vừa lèn thịt vào bánh cho khách vừa nói:

Chị thấy nó vừa khóc vừa kêu anh Hai là biết liền. Dỗ mãi nó mới chịu ngồi đây chờ em. Đừng để lạc em nữa nghe. Thôi, vào nhà cười mà cười một trận xả xui đi.

Tôi mừng quên hỏi tên để cảm ơn chị bánh mì. May quá, Boong lạc bên xe bánh mì chứ lạc trong nhà cười này thì biết làm sao. Nhìn đâu cũng thấy Boong, đứa mập ù, đứa ốm nhách, đứ ngỏng, đứa lùn. Bằng ấy đứa trong gương, tôi biết lao vào tấm gương nào mà tìm kiếm?

Về nhà, bé Boong bi bô kể hết mọi chuyện với má rồi nó hỏi:

Má ơi, trong hở thú má hích nhất con gì?

Má vừa cười vừa nói mà mắt má thì ươn ướt:

Má thích nhất con nhỏ bán bánh mì!

Trần Quốc Toàn

Truyện Tự Kể

Đêm hoa đăng thành phố

Con hẻm sâu trong đêm bỗng à lên như những khi đang cúp điện, điện mất bất ngờ sáng bừng. Đó là đêm 14.12.1995 khi trên ti vi, Chiến với cái đầu gối băng bó trắng toát, vẫn nghiên người sút thủng lưới Myanmar, dẫn đội nhà tới vòng chung kết. Vào cái phút cả thành phố cùng thét lên ấy, nhà tôi thuộc loại to mồm nhất. Ba má, anh em đã cùng hòa một giọng V..ô..,lại thêm, xoaảng một cái, bé Boong nhảy cẫng rồi đạp phải cái đĩa sắt thắp nhang mũi. Vòng nhang đang cháy nghi ngút bắn tung rồi rớt trúng lưng con chó đẹt Đen Ta đang nằm chầu rìa khiến nó nhảy dựng lên, ăng ẳng góp vui.

Bé Boong, cổ động viên tích cực của đội nhà ngay từ khi ta gỡ hòa một – một đã cầm cầm cái khăn đỏ phất lên phất xuống. Nó tính từ con hẻm bên bờ kênh Nhiêu Lộc hò reo khích lệ đội nhà mãi bên Chiềng Mai- Thái Lan! Lúc này Boong không thể đứng yên một chỗ. Nó đưa cao cái khăn đỏ, chạy từ phòng coi ti vi xuống bếp, rồi lại chạy lên, khiến con Đen Ta quên phứt cái vết phỏng nhang muỗi, chạy như ngựa tế bên chân Boong. Cái đuôi chưa đầy một tấc của Đen Ta cuống quít ra dấu như muốn nói với cả nhà rằng nó cũng biết đêm nay là một đêm ội. Đám rước đêm hội của bé Boong và Đen Ta sẽ nối dài thêm đám ước bắt đầu từ những con hẻm sâu, đang mỗi ngày mỗi lớn hơn ngoài phố.

Bé Boong lôi kéo cả ba vào đám rước ấy. Ba rồ máy xe Honda, để bé Boong ngồi sau, đặt Đen Ta nằm gọn trong giỏ hàng phía trước, tính phòng vút đi thì má chặn lại:

Mai Boong thi học kỳ! Suốt tối đá banh giờ này lại kéo nó đi thì học vào lúc nào!

Nó còn học cả đời. Tôi cá với má nó, đêm nay rần rần thế này, mai dứt khoát hoãn thi. Cả nước vừa mới thi quốc tế, cũng phải cho con nịt nó nghỉ với chứ! Tôi cá...

Tôi cũng muốn theo ba nhưng không lẽ để má ở nhà một mình, đành ở lại để hôm sau coi đêm hội hoa đăng mừng thắng lợi trên tivi.

Trên tivi, đèn sáng sao sa trên phố. Mọi người đổ ra đường đưa tay chào nhau. Cầm cái gì trên tay cũng vẫy. Có anh cởi áo làm cờ. Có chị đập hộp bánh ngọt làm trống. Xe nối nhau như dòng ánh sáng cuồn cuộn. Giữa dòng sông vui đó thấy cả đôi mắt ngơ ngác của Đen Ta, thấy ba hớn hở chạy xe quên rằng mình đang diện có một nửa bộ đồ ngủ. Đứng trên xe, ngay sau lưng ba, bé Boong đưa cao dải khăn đỏ, góp thêm một lá cờ út vào rừng cờ đỏ vừa thức giấc giữa một đêm trắng thành phố Hồ Chí Minh.

Mọi người vui thắng lớn, chỉ có ba thua má vụ cá độ đêm trước. Bé Boong vẫn thi môn Tiếng vui như thường. Nó kể...

Tên con nằm đầu sổ, mới vào lớp thầy gọi lên thi liền. Thầy hỏi có ôn thi không. Con trả lời không, nhưng sáng nay tự nhiên con mất tiếng, khản đặc, thầy không nghe ra, lại hỏi tiếp làm sao mất tiếng, rồi ghé tai nghe. Thầy gật gù nói với con mà cả lớp đều nghe:

Thế chứ! Dường như đêm qua thầy có gặp em! Vừa chạy vừa gõ thùng thiếc phải không? Thầy đứng phất cờ chỗ bùng binh đồng hồ bốn mặt chợ hoa Nguyễn Huệ. Đêm qua hò hét gì mà mất tiếng?

Thưa, Việt Nam vô địch!

Con vừa trả lời xong, thầy nhận xét liền:

Thôi! đúng rồi! đó là một câu đơn giản có đủ thành phần chủ vị. Về chỗ, Mười điểm!

Má nghe đến đó thở hắt ra nhẹ nhõm hệt như đêm qua, lúc má thấy bóng rót thẳng vào khung thành, thủ môn Cường đã bó tay, bỗng xuất hiện đúng lúc một cái đầu Việt Nam đội bóng dội trở ra, cứu nguy cho đội nhà.

Nguồn: http://vnthuquan.net

Phát hành: Nguyễn Kim Vỹ.

Nguồn: BeoY

Được bạn: Thành Viên VNthuquan đưa lên

vào ngày: 27 tháng 12 năm 2003