La Mã Sụp Đổ
Author: Jérôme Ferrari; Nguyễn Duy Bình (dịch)
Date: 2020-12-07T17:00:00+00:00
Keywords: Goncourt
Description: Tải Ứng dụng Trương Định App Download ebook tốt nhất Với hơn 10.000 quyển sách và truyện update mỗi ngày Link https://TrươngĐịnh.Vn
Publisher: VCTVEGROUP

THÔNG TIN EBOOK

Tên sách
La Mã Sụp Đổ - Le sermon sur la chute de Rome

Tác giả
Jérôme Ferrari

Dịch giả
Nguyễn Duy Bình

Thể loại
Lịch Sử

Phát hành
Nhã Nam

Nhà Xuất Bản
NXB TP HCMNXB Văn Học

Ebook
2020 ebook©vctvegroup |09-12-2020 kindlekobovn

—★—

MỤC LỤC

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
- 20
- 21
- 22
- 23
- LỜI BẠT

Tặng ông họ của tôi, Antoine Vesperini

Con ngạc nhiên vì thế giới đến hồi kết ư? Tốt hơn con hãy ngạc nhiên khi thấy tuổi thế giới đã cao như thế. Thế giới như một con người: sinh ra, lớn lên rồi chết. […] Về già, con người đầy khổ đau, và thế giới về già củng đầy tai họa. […] Chúa Ki Tô nói với con: Thế giới ra đi, thế giới già đi, thế giới sụp đổ, thế giới đã tan hoang lắm rồi, nhưng con chớ sợ: sức trẻ của con sẽ tái sinh, như sức trẻ của một con đại bàng.

Thánh Augustin
Bài giảng số 81, § 8, tháng Mười hai năm 410.

1

Vậy là có bức ảnh này, như minh chứng của khởi đầu - như minh chứng của hồi kết, được chụp vào mùa hè năm 1918. Marcel Antonetti ngắm bức ảnh đó không chán, ngắm cả đời trong vô vọng để giải mã điều bí ẩn của sự vắng mặt ẩn chứa trong đó. Trong bức ảnh là năm anh chị em chụp chung với mẹ. Xung quanh, tất cả được bao phủ bằng một màu trắng sữa, không thấy rõ tường nhà hay mặt đất, và họ cơ hồ đang bồng bềnh như những bóng ma trong sương lạ, màn sương như muốn nuốt chửng họ, xóa nhòa họ. Bà mẹ bận váy tang, ngồi bất động, không lộ tuổi, một chiếc khăn sẫm màu trùm lên đầu, bàn tay đặt úp trên hai đầu gối. Bà nhìn chăm chăm một điểm xa xăm nào đó ở ngoài ống kính, đến mức có thể nói bà lãnh đạm với tất cả những gì xung quanh - tay thợ chụp ảnh và các dụng cụ của anh ta, ánh sáng mùa hè và những đứa con của bà, thằng con trai Jean-Baptiste, thằng đội mũ bê rê có túp len đang sờ sệt nép người vào mẹ mình, bó chặt trong bộ quần áo thủy thủ quá chật, ba người con gái lớn đứng xếp hàng phía sau bà, thẳng dượt trong những bộ quần áo đẹp đẽ, tay duỗi thẳng, bất động, và đứng một mình ở đằng trước là cô con gái nhỏ nhất, Jeanne-Marie, chân trần, quần áo rách rưới, giấu gương mặt nhỏ bé nhợt nhạt đầy vẻ giận dỗi sau những mớ tóc đen dài, rối tung. Và mỗi lần nhìn vào mắt mẹ, Marcel tin chắc mẹ đang nhìn mình, và tận trong minh phủ, bà vẫn đang tìm đôi mắt của đứa con còn chưa sinh ra, đứa con mà bà vẫn chưa biết mặt. Bởi vì trên bức ảnh này, được chụp vào một ngày hè nắng gắt năm 1918, trên sân trường, nơi một thợ ảnh lưu động căng một tấm vải trắng giữa hai cái mễ, đầu tiên, Marcel ngắm cảnh tượng về sự vắng mặt của chính mình. Tất cả những người sắp sửa chăm sóc, che chở cho ông, có thể là với tình thương yêu trìu mến, đều đang ở đó. Thế nhưng, trên thực tế, không ai nghĩ đến ông, không ai nhớ đến ông. Từ trong cái tủ tường bốc mùi băng phiến, họ lấy ra những bộ lễ phục chưa bao giờ mặc, và phải dỗ Jeanne-Marie, mới bốn tuổi và chưa có cả giày lẫn váy mới, rồi kéo nhau đến trường, chắc lẽ rất vui vì cuối cùng cũng có điều gì giúp họ trong chốc lát thoát ra khỏi sự đơn điệu, cô đơn suốt những năm tháng chiến tranh. Sân trường lúc ấy đang rất nhộn nhịp. Cả ngày, trong cái nóng bức của mùa hè năm 1918, ông thợ ảnh đã chụp chân dung cho phụ nữ và trẻ em, cho những người già và người tàn tật, cho cả các vị linh mục, những người này lần lượt đứng trước Ống kính cũng để thư giãn đôi chút. Còn mẹ và các anh chị của ông kiên nhẫn đợi đến lượt mình, thỉnh thoảng lau nước mắt cho Jeanne-Marie đang xấu hổ vì váy rách và chân trần. Lúc chụp ảnh, Jeanne-Marie không chịu chụp chung với những người khác, đành phải cho chị đứng một mình ở hàng đầu tiên, giấu mình dưới mái tóc bù xù. Ai cũng có mặt đông đủ, chỉ mỗi Marcel là không. Dẫu thế, nhờ vào sự phù phép của quy luật bù trừ khó hiểu, giờ đây khi ông đã lần lượt chôn cất tất cả những người thân của mình, nhờ ông họ mới tồn tại, nhờ cả vào cái nhìn thủy chung đầy dai dẳng của ông, thế mà vào khoảnh khắc người thợ ảnh mở màn trập máy ảnh, khi đang nín thở chờ đợi, họ không hề nghĩ tới ông, mà ông giờ đây là bức tường thành duy nhất và yếu ớt che chở cho họ trước hư vô, và chính vì thế ông vẫn gìn giữ cẩn thận bức ảnh này trong ngăn kéo, vẫn lấy ra xem cho dù không thích, suy cho cùng ông luôn ghét bức ảnh này, bởi vì chừng nào ông quên làm việc đó thì chừng ấy họ không còn lại gì nữa, bức ảnh sẽ lại trở thành một sự xếp đặt trơ ì giữa những mảng đen và mảng xám, còn Jeanne-Marie mãi mãi không còn là một bé gái bốn tuổi. Đôi khi, ông giận dữ khinh bỉ nhìn họ, những muốn trách họ thiếu sáng suốt, trách họ vô ơn, lãnh cảm, nhưng ông lại gặp đôi mắt mẹ, tưởng tượng mẹ đang nhìn mình, nhìn cho đến tận minh phủ, nơi giam hãm những đứa trẻ, không cho chúng ra đời, và bà chờ ông, ngay cả khi, trên thực tế, Marcel không, chưa bao giờ là người mà bà đưa mắt vô vọng tìm kiếm. Bởi vì bà tìm kiếm phía bên ngoài ống kính người lẽ ra đang đứng bên cạnh mình, người mà sự vắng mặt rõ rành đến mức người ta có thể tin rằng bức ảnh được chụp vào mùa hè năm 1918 này chỉ để làm cho sự vắng mặt đó thêm phần xác thực và để lưu giữ vết tích của nó. Bố Marcel đã bị bắt làm tù binh ở vùng Ardennes trong những trận đánh đầu tiên và từ khi chiến tranh mới bắt đầu, ông làm việc trong một mỏ muối ở vùng Basse-Silésie. Cứ hai tháng một lần, ông nhờ bạn bè viết cho một lá thư rồi gửi về nhà, mấy đứa con đọc thư ấy rồi cao giọng dịch lại cho mẹ nghe. Thư lâu mới tới nơi, lâu đến độ họ luôn sợ phải nghe những âm vang giọng nói của người đã chết, được chuyện chở bằng những dòng chữ xa lạ. Nhưng người bố chưa chết, ông đã về quê vào tháng Hai năm 1919 để Marcel có thể góp mặt trên đời. Lông mi của ông đã rụi, móng tay như bị axít ăn mòn và trên đôi môi nứt nẻ là những vệt da chết màu trắng mà ông không bao giờ có thể rứt bỏ được. Hẳn ông đã nhìn các con của mình mà không nhận ra, nhưng vợ ông không thay đổi gì bởi vì bà chưa bao giờ tươi trẻ cả, rồi ông ôm chầm lấy vợ, mặc dù Marcel không bao giờ hiểu điều gì đã đẩy hai cơ thể khô cứng và đứt gãy đó về phía nhau, đó không thể là khát khao, cũng không thể là bản năng của con vật, có chăng chỉ là vì Marcel cần họ ôm riết nhau để thoát ra khỏi minh phủ, nơi ông đã rình rập từ rất lâu đợi ngày được sinh ra, và để đáp lại lời gọi thầm lặng của ông, họ đã trườn lên nhau suốt đêm hôm đó, trong gian phòng tối tăm, hoàn toàn yên lặng để không đánh động Jean-Baptiste và Jeanne-Marie. Hai anh em nằm trên tấm nệm ở góc phòng giả vờ ngủ, ngực phập phồng trước điều bí ẩn của những tiếng răng rắc và tiếng thở hổn hển, hiểu nhưng không thể gọi tên, bàng hoàng trước bí mật động trời xảy ra ngay sát bên cạnh, hòa lẫn bạo lực với riêng tư, sâu kín, trong khi mà bố mẹ đang như điên như dại chà xát hai cơ thể với nhau, quằn quại với nhau, khám phá da thịt khô khốc của nhau để hâm nóng suối nguồn xưa cũ đã bị buồn phiền, tang tóc và muối mặn làm cho cạn kiệt, và dốc cạn từ đáy lòng mình những gì còn lại gọi là dịch nhờn, cho dù chỉ là một chút ẩm ướt, một ít chất lỏng, nơi kết tụ của sự sống, chỉ một giọt thôi, và họ đã nỗ lực đến mức rốt cuộc cái giọt duy nhất ấy cũng rỉ ra và cô đặc trong họ, khiến cho sự sống lại có thể tiếp tục, dù trong khi họ cũng chỉ sống dở chết dở. Marcel luôn mường tượng - ông luồn sợ mình là đứa con ngoài ý muốn, bị áp đặt bởi một điều tất yếu của vũ trụ huyên bí, chính điều tất yếu ấy hẳn đã giúp ông lớn lên trong cái bụng cạn khô và phản nghịch của mẹ, trong khi một cơn gió dơ bẩn nổi lên và mang từ biển khơi và những đồng bằng ô uế tới thứ mầm mống bệnh cúm chết người, nó quét qua làng mạc và ném xuống những hố tập thể được đào một cách vội vàng hàng chục người sống sót sau chiến tranh, không gì ngăn cản nổi, như con ruồi độc trong huyền thoại xa xưa, một con ruồi sinh ra từ sự thối rữa của một hộp sọ xấu xa, và vào một buổi sáng đã bay lên từ khoảng hư vô của những hốc mắt trống rỗng để phả hơi độc và ăn mạng sống con người cho đến khi trở nên to béo dễ sợ, bóng của nó khiến những thung lũng chìm ngập trong bóng đêm, chỉ có Tổng lãnh thiên thần mới quật ngã được nó bằng cây lao của mình. Đã từ lâu, Tổng lãnh thiên thần trở lại thiên đường để từ đó giả câm giả điếc trước những lời cầu nguyên và những đoàn rước, quay lưng ngoảnh mặt với những người đang chết, bắt đầu là những người yếu nhất, người già, trẻ em, phụ nữ mang thai, nhưng mẹ Marcel vẫn đứng vững, không hể lay chuyển, chỉ buồn rầu, và ngọn gió chướng thổi không ngớt xung quanh đã không làm gì được tổ ấm của bà. Rồi gió cũng tan, vài tuần trước khi Marcel ra đời, nhường chỗ cho sự im lặng bao trùm lên những cánh đồng đầy cây ngấy và cỏ dại, những bờ tường đá bị sập, những chuồng cừu uống không và lăng mộ. Khi được lôi ra khỏi bụng mẹ, Marcel vẫn bất động và lặng thinh trong nhiều giây liền rồi sau đó mới bật ra một tiếng khóc khe khẽ, phải áp vào môi mới cảm nhận được hơi ấm phảng phất từ một hơi thở yếu ớt, hơi thở không để lại trên gương vết đọng nào. Bố mẹ Marcel cho làm lễ đặt tên thánh ngay. Họ ngồi bên nôi, nhìn con với ánh mắt đầy luyến tiếc, như thể họ đã mất con, và trong suốt tuổi thơ của Marcel, họ đều nhìn ông với ánh mắt như thế. Mỗi khi Marcel bị sốt nhẹ, bị nôn hay ho hen, họ chăm sóc ông như chăm sóc một người sắp chết, đón nhận mỗi lần ông khỏi bệnh như đón nhận một điều kỳ diệu và không hy vọng điều kỳ diệu đó lặp lại, bởi không có gì chóng cạn kiệt hơn lòng nhân từ vị tất của Chúa. Nhưng Marcel luôn khỏi bệnh và sống, càng yếu càng sống dai, như thể từ trong bóng tối khô khan của bụng mẹ, ông đã học được cách tận dụng hiệu quả toàn bộ sức lực yếu ớt của mình cho nhiệm vụ mệt mỏi là sống sót, đến mức trở nên bất khả xâm phạm. Có một con quỷ luôn lượn lờ quanh ông. Bố mẹ ông sợ nó thắng, nhưng Marcel biết nó không bao giờ thắng, dẫu có ném ông vào góc giường với cơ thể không chút sức lực, dẫu có làm cho ông kiệt sức vì những cơn đau nửa đầu hay những trận tiêu chảy cũng bằng thừa, nó cũng sẽ không thắng, thậm chí nó có thể ngự trong người ông để thổi bùng lên những ngọn lửa nơi vết loét và khiến cho ông khạc ra máu, tàn bạo đến mức Marcel đã phải nghỉ học một năm, nhưng nó vẫn không thắng, chung cuộc Marcel vẫn luôn gượng dậy, cho dù ông luôn cảm nhận dược trong dạ dày mình có một bàn tay đang mai phục, chờ dịp chọc thủng ngăn vách mỏng manh bằng móng vuốt sắc nhọn của nổ, bởi vì cuộc đời mà ông được ban tặng là như vậy, luôn bị đe dọa và luôn chiến thắng. Ông luôn giữ sức, tiết kiệm cảm xúc, chẳng mấy khi kinh ngạc trước bất cứ điều gì, không thót tim khi Jeanne-Marie vừa chạy đến tìm ông vừa kêu lên, Marcel ơi, nhanh lên, có một người đang bay trước đài phun nước, và ông không chớp mắt khi thấy tay đua xe đạp đầu tiên vụt qua, sự kiện chưa bao giờ có ở làng, tay đua băng nhanh qua đường, dải áo phấp phới đằng sau như cánh chim cao cẳng. Ông không bộc lộ cảm xúc nào khi thấy bố dậy sớm để đi trồng trọt trên những mảnh đất không thuộc về mình và chăm sóc những con vật cũng không phải của mình, trong khi đâu đâu cũng mọc lên những công trình tưởng niệm, trong đó, bằng một cử chỉ uy nghi và quả quyết, những người phụ nữ bằng đồng giống mẹ ông đang đẩy đứa con mà họ sẵn sàng hiến dâng cho tổ quốc về phía trước, bên cạnh những người lính đang ngã xuống, miệng mở to, tay phất cờ, như thể sau khi đã trả giá bằng máu thịt, giờ đến lúc phải cống hiến cho một thế giới đã biến mất những biểu tượng mà thế giới đó đang cần để vĩnh viễn bị xóa bỏ, nhường chỗ cho một thế giới mới. Nhưng không có chuyện gì xảy ra, một thế giới đã thực sự biến mất và chẳng có thế giới mới nào đến thay thế, những con người bị bỏ rơi, bị tước bỏ thế giới, vẫn tiếp tục tằn trò của thế hệ và của cái chết, các chị của Marcel lần lượt lập gia đình, rồi người ta vừa ăn bánh tẩm bột rán se lại dưới ánh nắng gắt gao của mặt trời chết, vừa uống rượu rởm và gượng cười như thể có chuyện gì đó sắp xảy ra, như thể đàn bà con gái rốt cuộc cũng sẽ đẻ ra một thế giới mới cùng với những đứa con của mình, nhưng chẳng có gì xảy ra sất, thời gian không mang lại gì thêm ngoài những mùa đơn điệu nối tiếp nhau, mùa nào cũng như mùa nào, mùa nào cũng chỉ hứa hẹn những tai họa liên tục, bầu trời, đồi núi và biển khơi như bất động trong hố sâu đôi mắt của những con vật, những con vật lê lết bộ xương gầy guộc của mình bên bờ những con sông, trong bụi bặm hay bùn lầy, và trong những ngôi nhà, dưới ánh sáng của những ngọn nến, tấm gương nào cũng phản chiếu những cái nhìn y hệt, đều là những hố sâu trên những gương mặt sáp. Đêm xuống, nằm co ro trên giường, Marcel thấy lòng mình thắt lại vì buồn chết đi được, bởi ông biết rằng cái đêm sâu thẳm và tĩnh mịch đó không phải là sự kéo dài tự nhiên và tạm bợ của ngày mà là một cái gì đó rất đáng kinh sợ, một trạng thái cơ bản trong đó cả trái đất đang sụp xuống sau mười hai giờ nỗ lực hết sức, trạng thái mà trái đất không bao giờ có thể thoát ra được nữa. Bình minh chỉ báo hiệu một án treo mới, và Marcel tới trường, thỉnh thoảng dừng lại bên đường để thổ ra máu, tự hứa với mình không nói gì cho mẹ biết bởi bà sẽ bắt ông đi nằm, sẽ quỳ bên ông mà cầu nguyện và dán lên bụng ông những miếng gạc nóng bỏng, ông không muốn để cho con quỷ tước đi những thứ duy nhất mang lại niềm vui cho ông, những bài học trên lớp, những tấm bản đồ địa lý màu mè và lịch sử hào hùng, những nhà phát minh và những nhà bác học, những đứa trẻ được chữa khỏi bệnh dại, những con cá heo và những ông vua, tất cả những gì khiến ông còn tin được rằng, phía bên kia đại dương, có một thế giới, một thế giới tràn trề sức sống trong đó con người còn biết làm những việc khác thay vì nhấn chìm cuộc sống của mình trong khổ đau và hỗn loạn, một thế giới có thể khêu gợi những khát khao khác chứ không phải chỉ khát khao được rời bỏ thế giới đó càng nhanh càng tốt, bởi vì ở phía bên kia biển khơi, ông đoan chắc, từ nhiều năm nay, người ta đang hân hoan chào đón sự lên ngôi của một thế giới mới, thế giới mà Jean-Baptiste sẽ gặp vào năm 1926, khai man tuổi để tòng quân, để tát cạn biển khơi để rồi cuối cùng cũng nhận ra thế giới là gì, cùng với hàng trăm thanh niên đã cùng y trốn đi, để lại những ông bố bà mẹ nhẫn nhục không biết lấy lý do nào để giữ họ lại, chấp nhận cảnh chia lìa trong đau đớn. Bên bàn, cạnh Jeanne-Marie, Marcel vừa ăn vừa nhắm mắt để đi gặp Jean-Baptiste trên những đại dương rộng lớn, nơi mà thuyền hải tặc đang lướt sóng, trong những thành phố của những kẻ nghịch đạo đầy tiếng hát ca, khói bụi và tiếng kêu khóc, và trong những khu rừng ngan ngát hương thơm nơi đang sinh sống những loài dã thú và những người bản xứ đáng sợ, họ nhìn anh trai ông với vẻ tôn kính và sợ hãi như thể chính y là Tổng lãnh thiên thần bất khả chiến bại, kẻ hủy diệt những tai ương, kẻ tận tụy với việc cứu rỗi con người, với việc giảng giải đạo lý Cơ Đốc, ông lắng nghe những lời dối trá của người đã soạn Phúc âm mà không nói gì bởi ông biết ngày tận thế là gì và ông biết khi thế giới khánh kiệt, bầu trời sẽ không mở ra, khống có kỵ binh, không có trống kèn cũng chẳng có nhiều thú vật, không có một thứ ma quỷ nào, chỉ có sự im lặng, đến mức có thể tin rằng đã không có chuyện gì xảy ra. Không, đã chẳng có gì xảy ra, năm tháng trôi qua như cát chảy, và chưa có việc gì xảy ra cả, cái không có gì này bao trùm lên tất cả quyển uy thuộc về triều đại mù quáng của nó, một triều đại chết người, độc đoán mà không ai còn có thể nói nó đã khởi đầu khi nào. Bởi vì thế giới đã biến mất vào thời điểm bức ảnh này được chụp, vào mùa hè năm 1918, để còn lại cái gi đó minh chứng cho sự khởi đầu và cả sự kết thúc, thế giới đó đã biến mất mà không ai nhận ra, và trước hết thứ Marcel ngắm nhìn suốt cả cuộc đời chính là sự vắng mặt của bản thân mình, một trong những sự vắng mặt bí ẩn nhất, đáng sợ nhất được cố định vào ngày hôm đó trên giấy bằng muối bạc, ông làm việc ấy bằng cách dõi theo vết tích trên nền màu trắng sữa của bức ảnh tối dần ở ngoài rìa, trên những gương mặt của mẹ, của anh trai và các chị gái, trên cái mếu mặt dỗi hờn của Jeanne-Marie, trong sự hiện diện con người đầy vô vi, đáng thương của họ, trong khi mặt đất đang sụp xuống dưới chân họ, không cho họ một sự lựa chọn nào khác là bồng bềnh như những bóng ma trong một không gian mờ mờ ảo ảo, mênh mông bất định, không lối thoát mà cũng chẳng có định hướng, thậm chí tình yêu nối kết họ với nhau cũng không thể cứu họ thoát khỏi không gian đó, bởi vì khi không có thế giới, bản thân tình yêu cũng bất lực. Trên thực tế, chúng ta không biết thế giới là gì, sự tồn tại của các thế giới phụ thuộc vào cái gì. Hẳn đã được ghi đâu đó trong vũ trụ quy luật bí hiểm đang chi phối sự hình thành, sự lớn lên và sự kết thúc của những thế giới đó. Nhưng chúng ta cũng biết điều này: để một thế giới mới nảy sinh, trước hết thế giới cũ phải chết đi đã. Va chúng ta cũng biết rằng khoảng cách giữa hai thế giới đó có thể vô cùng ngắn ngủi hoặc trái lại, dài lâu đến mức, trong nhiều chục năm trời, con người phải học cách sống trong sầu não, đau buồn để cuối cùng tất yếu nhận ra rằng họ không thể sống, và xét cho cùng, họ chưa bao giờ sống. Thậm chí chúng ta cũng có thể nhận ra những dấu hiệu gần như không thể nhìn thấy báo hiệu rằng một thế giới vừa biến mất, không phải tiếng rít của những trái phá băng qua những cánh đồng toang hoác của miền Bắc, mà là tiếng cửa trập mở ra, chỉ hơi khuấy động ánh sáng rung rinh của mùa hè, mà là bàn tay hao gầy và đầy chai sạn của người phụ nữ trẻ giữa đêm khuya đang nhẹ nhàng khép lại một cánh cửa nhẽ ra không phải mở ra cuộc đời chị, hay là cánh buồm hình vuông của một con tàu đang lướt sóng trên Địa Trung Hải trong xanh, ở ngoài khơi Hippone, từ La Mã mang đến một cái tin không thể tưởng, đó là con người vẫn sống, nhưng thế giới của họ không còn.

“Vậy thì anh em chớ ngại ngùng trước sự trừng phạt của Chúa”.

2

Giữa đêm khuya, Hayet cố gắng không gây tiếng động nào cho dù không ai có thể nghe thấy. Cô đóng cửa căn hộ chật hẹp, nơi cô đã sống suốt tám năm, bên trên quán bar chỗ cô làm hầu bàn, rồi biến mất. Vào khoảng mười giờ sáng, những người thợ vừa đi săn về. Trên sàn những chiếc xe tải nhỏ, chó săn chen chúc, vẫy đuôi tít mù. Vẫn chưa hết say sưa với chuyến đi săn và mùi máu tanh, chúng vừa rên vừa sủa cuồng loạn. Đáp lại, cũng hân hoan và hăng máu như chúng, mấy tay thợ săn chửi thề và nguyền rủa, còn thân hình to béo của Virgile Ordioni rung lên vì không nhịn được cười trong khi những người khác vỗ vai chúc mừng hắn bởi chỉ riêng hắn đã giết ba trong tổng số năm con lợn rừng vào buổi sáng hôm đó, còn Virgile thì cười đỏ mặt, trong khi Vincent Leandri, người đã tệ hại bắn trượt một con lợn đực to tướng chỉ cách có ba mươi mét, thì phàn nàn mình là kẻ vô tích sự và nói lý do duy nhất anh một mực muốn tham gia chuyến đi săn là chầu rượu khai vị tiếp sau đó, thế là ai đó kêu lên rằng quán bar đã đóng cửa. Hayet luôn đúng giờ và đáng tin, chẳng khác gì quỹ đạo của các ngôi sao, vì thế Vincent mới nghĩ ngay rằng đã có chuyện chẳng lành xảy đến với cô. Anh chạy lên căn hộ, thoạt tiên gõ nhẹ vào cánh cửa rồi đập rầm rầm trong vô vọng, vừa đập vừa kêu,

– Hayet à! Hayet! Ổn chứ? Trả lời anh! Anh xin em đấy!

rồi anh bảo sẽ phá cửa. Có ai đó khuyên Vincent bình tĩnh, có thể Hayet vội đi mua đồ gì đó, cho dù rất khó tin, mà thậm chí là không thể tin nổi có thể đi mua sắm gì đó trong làng, dù là món đồ nhỏ nhất, vào đầu mùa thu, mà lại vào sáng Chủ nhật, thêm nữa lại vội đi mua đến mức đóng cả cửa quán, nhưng biết đâu được? Rồi Hayet chắc chắn sẽ quay lại, nhưng cô lại không quay lại và thế là Vincent nhắc lại lần nữa là anh sẽ phá cửa thật, càng lúc càng khó mà can ngăn được anh, và cuối cùng, mọi người cho rằng tốt hơn là đi báo cho Marie-Angèle Susini rằng, thật không thể tin nổi, người hầu bàn của bà không có ở quán. Marie-Angèle tiếp họ, vẻ không tin lắm, nghi là họ thậm chí đã say và đang lừa bà, thế nhưng, ngoài Virgile là người thỉnh thoảng vẫn cười vô cớ còn lại tất cả bọn họ đều có vẻ rất mệt mỏi, hoàn toàn chưa uống rượu và hơi có phần lo lắng, riêng Vincent Leandri thậm chí còn trở nên phờ phạc, thế là Marie-Angèle lấy chia khóa quán bar và căn hộ rồi đi theo họ, mỗi lúc một thêm lo lắng. Bà lên mở cửa căn hộ của Hayet. Gian phòng đã được lau dọn sạch tinh, không vướng hạt bụi nào, đồ sành sứ và vòi nước sáng choang, tủ tường và ngăn kéo đều trống không, ga trải giường cùng vỏ gối đã được thay một cách tươm tất, Hayet không để lại thứ gì, không làm rơi hoa tai nào sau một đồ gỗ, không quên kẹp tóc nào trong phòng tắm, không mảnh giấy, không sợi tóc, còn Marie-Angèle thì rất đỗi ngạc nhiên khi không ngửi thấy một mùi hương nào ngoài hương thơm của nước tẩy rửa, như thể từ nhiều năm nay không có ai sống ở đây. Nhìn gian phòng chết, bà không hiểu tại sao Hayet lại ra đi như thế, không một lời tạm biệt, nhưng bà biết cô sẽ không quay lại và bà sẽ không bao giờ gặp lại cô nữa. Bà nghe một giọng nói cất lên,

– Ta cũng phải gọi cảnh sát chứ nhỉ,
nhưng bà buồn bã lắc đầu và không ai nói thêm bởi rõ ràng một bi kịch thầm lặng đã diễn ra tại nơi này, vào một giờ khắc nào đó trong đêm, chỉ liên quan đến một người, một kẻ lạc lối trong vực thẳm của trái tim cô độc mà xã hội loài người không thể cứu rỗi được nữa. Họ im lặng trong phút chốc, rồi có ai đó dè dặt lên tiếng,

– Nhân tiện có chị ở đây, nhờ chị mở quán cho bọn tôi uống chén rượu,
và thế là Marie-Angèle lặng lẽ gật đầu. Tiếng thì thào khoái chí cất lên từ nhóm thợ săn, Virgile cười hả hê và họ kéo nhau đi xuống quán, trong khi chó vừa gầm gừ vừa sủa dưới nắng còn Vincent Leandri thì lẩm bẩm,

– Một lũ bợm nhậu, bê tha,
rồi theo họ xuống quán. Đứng sau quầy, tiếp tục những động tác mà bà nắm rất rõ nhưng những muốn quên đi, Marie-Angèle bận rộn giữa cốc rượu và khay đá, bà ghi nhớ trong đầu, đúng thứ tự, không hề nhầm lẫn, những gì khách gọi với nhịp độ chóng mặt bằng những giọng như sấm vang và càng lúc càng bớt tỉnh táo, bà nghe những câu chuyện không đầu không đũa, cũng những câu chuyện ấy nhưng được kể hàng trăm lần với những biến thể, những phép ngoa dụ khó tin của chúng, cái cách mà Virgile Ordioni không bao giờ quên cắt từ lòng bụng còn bốc hơi của con lợn rừng đã chết những lá gan mỏng dính rồi bỏ luôn vào miệng, vừa nóng vừa sống, với vẻ bình thản của người tiền sử, bất chấp những tiếng kêu bộc lộ sự kinh tởm mà hắn đáp lại bằng cách gợi chuyện người bố đáng thương của hắn, lão luôn dạy hắn rằng chẳng có gì tốt hơn cho sức khỏe ngoài món ấy và thế là quán rượu vang lên vẫn những tiếng kêu kinh tởm và những cú đập lên mặt quầy làm rượu bắn tóe lên, người ta còn cười to và nói rằng Virgile là một con thú nhưng là một tay thiện xạ cừ khôi, thế là, ngồi một mình trong góc, Vincent Leandri chằm chằm nhìn cốc rượu với đôi mắt đầy tuyệt vọng. Càng lúc Marie-Angèle càng nhận ra rõ ràng rằng mình chưa sẵn sàng tiếp tục công việc đó, một công việc không thể chịu đựng nổi, quá sức tưởng tượng với bà. Trong nhiều năm, bà dựa vào Hayet rồi dần dà giao hẳn quán bar cho cô quản lý, tin Hayet như tin người nhà, và Marie-Angèle thấy tim thắt lại khi nghĩ đến việc cô ấy ra đi mà thậm chí không đến ôm hôn tạm biệt bà, hay để lại một lời chào nào, dẫu chỉ đôi dòng chứng tỏ có điều gì đó đã xảy ra nơi đây, điều gì đó đáng kể, nhưng Marie-Angèle hiểu, đó chính là việc mà Hayet không thể làm bởi cô không những muốn biến mất mà còn muốn xóa hết những năm tháng đã trôi qua ở đây, chỉ còn giữ lại đôi bàn tay đẹp sớm bị hư hao, đôi bàn tay mà cô những muốn cắt đứt và để lại đằng sau nếu như có thể, và cái cách gàn dở và điên tiết mà cô dọn phòng chỉ là dấu hiệu của quyết tâm xóa bỏ và niềm tin rằng, nếu muốn, người ta có thể xóa khỏi cuộc đời của chính mình những năm tháng không đáng sống, cho dù để làm được điều đó cũng phải xóa nhòa cả ký ức về những người đã yêu thương mình. Và khi đang rót thêm một vòng nữa cho đầy tràn rượu anit vào những cái cốc, Marie-Angèle hy vọng rằng, cho dù ở đâu hay đang đi đâu, nếu không thấy vui vẻ thì ít ra Hayet cũng cảm thấy được giải thoát và bà dồn hết tình yêu của mình để cầu phúc cho cô và để cô ra đi, không làm hoen ố chuyến đi của cô bằng lòng oán hận. Hayet ra đi như vậy đó, hoàn toàn vô tình trước những lời chúc phúc hay oán trách, không nghi ngờ rằng việc cô biến mất đã làm đảo lộn cả một thế giới, thế giới mà cô không còn nghĩ tới nữa bởi giờ đây, Marie-Angèle đinh ninh rằng bà sẽ đóng hẳn quán rượu, bà sẽ không bao giờ phải chịu đựng thêm dẫu chỉ một lần cảnh món xúp thối vàng vàng vón cục trong những cái cốc bẩn thỉu, những hơi thở bốc mùi anit và những tiếng hò hét ầm ĩ của những người chơi bài bơlôt trong những mùa đông bất tận mà chỉ nghĩ đến thôi bà cũng đã buồn nôn, và những lần cãi cọ dông dài với những lời dọa dẫm quen thuộc không bao giờ được thực hiện và tất yếu tiếp theo đó là những cuộc hòa giải liên miên đầy nước mắt. Bà biết bà không thể. Đáng lẽ Virginie, con gái bà, phải chấp nhận thay bà cai quản quán rượu, trong khi chờ tuyển một người hầu bàn mới nhưng giải pháp này không thể thực hiện được về mọi mặt. Trong đời, Virginie chưa bao giờ làm gì đó na ná hoặc thậm chí chỉ hơi na ná công việc, cô ta luôn khai phá địa hạt bất tận của sự ăn không ngồi rồi, của uể oải, nhác nhớn, có vẻ như cô ta quyết tầm đi đến tận cùng thiên hướng của mình, nhưng, giả dụ như cô ta có ham công tiếc việc thì tính khí cáu kỉnh và điệu bộ tiểu thư của cô ta cũng sẽ khiến cô ta hoàn toàn không có khả năng hoàn thành cái công việc luôn đòi hỏi tiếp xúc thường xuyên với những con người khác, cho dù họ có thô lỗ tục tằn như đám khách quen của quán rượu này. Dĩ nhiên, Marie-Angèle rồi cũng sẽ tìm được một người hầu bàn nhưng bà cảm thấy mình không thể xử sự như một bà chủ một lần nữa, bà từ chối giám sát giờ giấc mở cửa quán và mỗi tối đếm tiền lại để kiểm tra lời lãi đến đâu, bà không muốn giả vờ chuyên quyền nữa, cũng không muốn tỏ ra nghi hoặc điều gì nữa, sự nghi hoặc mà Hayet đã biến thành một cái gì đó hoàn toàn vô ích từ lâu lắm rồi, và đặc biệt, bà không muốn chấp nhận thực tế rằng, suy cho cùng, bà có thể tìm ra người thay thế Hayet. Bà nhìn Virgile Ordioni loạng choạng đi về phía nhà vệ sinh, bà cam chịu nghĩ đến số phận đáng buồn đang chờ cánh cửa đã được lau chùi sạch tinh, đó là chưa kể đến nền nhà, tường nhà, bà mường tượng cả chiều Chủ nhật hôm đó phải kì cọ và quát tháo những tên thợ săn thô lỗ này, rồi bà quyết định đăng quảng cáo tìm người quản lý quán bar.

3

Tối hôm đó, sau khi kể tỉ mỉ hết cho con trai của mình là Libero những tin mới nhất về anh chị em của anh ta cũng như vô số cháu chắt khác, sau khi hỏi con, như tất cả những buổi tối khác, là từ khi tới Paris tới giờ nó đã thích ứng được chưa, Gavina Pintus báo cho con biết, trước khi gác máy, rằng cô hầu bàn ở quán rượu đã rời khỏi làng một cách bí ẩn. Libero nói lại cho Matthieu Antonetti, Matthieu chỉ lơ đễnh càu nhàu đáp lại rồi hai người tiếp tục công việc, quên ngay sự kiện dù sao cũng vừa đánh dấu bước khởi đầu cuộc sống mới của họ. Họ biết nhau từ thuở ấu thơ, nhưng không phải bao giờ cũng hiểu nhau. Năm Matthieu tám tuổi thì mẹ anh, vì lo lắng cho thói quen thích sống cô độc và trầm tư của anh, quyết định tìm cho anh một người bạn để cùng trải qua kỳ nghỉ ở quê. Và rồi, sau khi rảy nước hoa cho con, bà dắt anh đến nhà Pintus, con út nhà này cùng tuổi anh. Ngôi nhà to tướng của họ được trang trí bằng những ụ gạch nén không trát vữa, khiến nó giống một cơ thể không ngừng lớn lên một cách bất thường, như có một sức sống hoang dại nào đó nuôi dưỡng, những dây điện có treo những cái đui lủng lẳng chạy dọc mặt tiền, sân nhà ngổn ngang nào ống, nào xe cút kít, nào ngói, nào những con chó đang nằm ngủ dưới ánh nắng, nào những bao xi măng và rất nhiều đồ vật linh tinh đang chờ ngày chứng tỏ được ích lợi của chúng. Gavina Pintus đang mạng áo vest, người bà, bị biến dạng vì đã mười một lần mang thai và vượt cạn thành công, tràn ra ngoài một chiếc ghế xếp yếu ớt, Libero đang ngồi trên một bức tường thấp đằng sau bà, nhìn ba trong số anh em của mình người nhem nhuốc dầu đang bận rộn xung quanh một chiếc xe ô tô không biết sản xuất từ khi nào đã bị gỡ máy đi. Thấy Matthieu đang ì ra, cố sức cưỡng lại cánh tay bà mẹ đang cương quyết kéo anh lại phía Libero, Libero chăm chú nhìn, không cử động cũng không cười Matthieu giằng mạnh quá, thành thử Claudie Antonetti phải dừng ngay, và, vài giây sau, anh òa khóc nức nở đến mức mẹ anh chẳng còn cách nào khác đành phải đưa anh về nhà để lau mũi cho anh và mắng mỏ anh. Cuối cùng, anh trốn vào vòng tay chị gái Aurélie. Một lần nữa, Aurélie thay mẹ đảm nhận công việc với vẻ mặt nghiêm trọng rất trẻ con. Cuối buổi chiều, Libero đến gõ cửa và Matthieu chịu theo cậu ta về làng, trong sự hỗn độn của những con đường bí mật, của những con suối, của những con côn trùng kỳ lạ và của những con phố nhỏ đang dần được xếp vào một không gian ngăn nắp nhằm kiến tạo một thế giới khác, một thế giới nhanh chóng không khiến anh sợ hãi nữa mà trở thành nỗi ám ảnh của riêng anh. Năm tháng trôi qua, thời điểm kết thúc kỳ nghỉ dần trở thành thời điểm diễn ra những cảnh tượng kinh hãi, đến mức Claudie đôi khi phải hối tiếc vì đã đẩy con trai mình lên con đường xã hội hóa mà chị không lường được hậu họa. Matthieu chỉ còn sống trong nỗi mong đợi mùa hè và, hồi mười ba tuổi, khi anh đã hiểu ra rằng bố mẹ mình, ích kỷ như con khỉ, không hề có ý định rời bỏ công việc tại Paris để cho anh ở hẳn lại làng, anh đòi bố mẹ cho anh ít nhất được về quê vào kỳ nghỉ mùa đông. Thấy bố mẹ không chịu, Matthieu tức tối vô cùng, nhiều bữa nhịn ăn, thời gian nhịn quá ngắn nên không ảnh hưởng sức khỏe nhưng đủ dài, đủ vờ vĩnh để khiến cho bố mẹ bực tức. Jacques và Claudie Antonetti buồn bã tự nhủ rằng họ đã sinh ra một thằng nhóc phiền toái kinh khủng nhưng nhận định ngao ngán này chẳng hề giúp họ giải quyết vấn đề. Jacques và Claudie là em con cô con cậu. Sau khi vợ chết, chết khi đang còn ở cữ, Marcel Antonetti, bố của Jacques, tuyên bố rằng mình không có khả năng chăm sóc trẻ sơ sinh và cầu cứu chị gái mình là Jeanne-Marie như ông đã cầu cứu cả đời. Jeanne-Marie không hề đắn đo suy nghĩ, nhận Jacques ngay để nuôi dạy cùng với con gái mình là Claudie. Vạy là hai đứa cùng nhau lớn lên cho đến khi cả nhà tá hỏa và phẫn nộ khi phát hiện ra mối quan hệ giữa chúng và khi nghe tin chúng đã công khai ý định lấy nhau. Nhưng chúng cứng đầu cứng cổ lắm, thành thử cuối cùng đám cưới cũng đã được tổ chức, với sự tham dự của rất ít người. Đối với những người này, lễ cưới hôm đó phải đâu tượng trưng cho sự chiến thắng đầy xúc động của tình yêu, đó là sự chiến thắng của thói hư, tật xấu và của quan hệ đồng huyết thống. Việc Aurélie ra đời hoàn toàn khỏe mạnh, ngược với mọi sự tưởng tượng, đã phần nào xoa dịu những căng thẳng trong gia đình, còn Matthieu sinh ra trong một không khí nhìn bề ngoài thì hoàn toàn bình thường. Nhưng rồi ngay sau đó, dường như Marcel, vì không thể đổ lỗi lên đầu con trai và con dâu, đã chuyện thái độ hung hãn của mình sang những đứa cháu, và nếu như ông rất quyến luyến với Aurélie dù tự thân không hề muốn, đến mức đôi khi tỏ ra yêu thương quá mức, yêu thương theo kiểu người già, ông vẫn tiếp tục đối xử với Matthieu một cách đầy ác tâm, thậm chí một cách thù hằn, cho dù thái độ đó có khó coi đi chăng nữa, như thể chính cậu bé này đã dàn xếp cuộc hôn nhân tồi tệ mà kết quả là mình đã ra đời. Hè nào cũng vậy, Claudie đều bắt gặp Marcel đang hằn học nhìn con trai mình, ông luôn lùi lại, rõ ràng là cố ý chứ không phải theo bản năng, mỗi khi Matthieu lại ôm hôn mình, và ông không bao giờ bỏ lỡ cơ hội đưa ra những lời nhận xét xảo trá về cách anh ngồi vào bàn, về cách ăn ở bẩn thỉu và sự ngu ngốc của anh. Jacques đau đớn cúi gằm mặt xuống còn Claudie mỗi ngày hai mươi lần nén giận để khỏi phải chửi lão già mà chị không hề có chút thương yêu nào nữa. Khi Matthieu bắt đầu chơi với Libero, Marcel tỏ ra cực kỳ đê tiện, ông càu nhàu,

– Nó thích người Sardaigne thì có gì ngạc nhiên, Claudie lặng thinh,

– Ít nhất thì cũng đừng đưa nó về nhà chứ,
và chị cũng không nói gì, trong nhiều năm trời, chị không nói gì. Nhưng trước đó vài tuần, như mọi năm, Matthieu gửi thiệp chúc mừng ông,

Chúc mừng sinh nhật ông. Cháu yêu ông. Cháu của ông, Matthieu,
đáp lại tấm thiệp vô tội gửi theo thông lệ đó, Marcel viết hai dòng,

Cháu trai, sắp mười ba tuổi rồi, cháu đừng bắt ông phải đọc những câu ngớ ngẩn không hợp tuổi ông cũng chẳng hợp tuổi cháu nữa. Cần gì thì viết, không thì thôi.

Claudie chặn lá thư, nhấc điện thoại lên, run bắn người vì tức giận,

– Ông là một kẻ khốn nạn, rồi ông sẽ chết như một kẻ khốn nạn mà thôi, nhưng trong khi chờ đợi, đừng có mà nói với con tôi như thế nữa,
thế là Marcel khóc nức bên điện thoại. Claudie vừa dập máy điện thoại vừa càu nhàu than trách số phận độc ác vô tâm đã khiến cho chị sớm phải chia lìa bố mẹ rồi khéo để cho lão già thiển cận không thể chịu đựng nổi đó sống, cái lão già luôn miệng kêu là mình sắp chết, gọi điện thoại ngay giữa đêm khuya chỉ vì cảm cúm nhẹ hay có chút triệu chứng suy nhược nào đó, lão thao thao bất tuyệt về vết loét đang phát triển một cách tinh vi, vết loét lẽ ra đã có thể giết chết lão từ bảy mươi năm nay trong khi trên thực tế, lão khỏe như bò mộng, như thể bằng mọi giá, lão muốn làm hỏng cuộc đời của thằng con trai đã lớn của lão, sau khi đã hoàn toàn không đoái hoài gì đến nó khi nó còn nhỏ. Thế nên Claudie mới nuôi một dự định tuyệt hảo, đó là đi máy bay về làng rồi dùng gối làm cho ông ta chết ngạt, hoặc tự tay siết cổ ông ta đến chết, nhưng chị phải xua đi những ám ảnh báo thù đó và thừa nhận rằng, thực tế mà nói, chị không thể giao phó con trai mình cho con người này vào kỳ nghỉ và cũng không thể nói cho con mình biết rằng nó phải ở lại Paris vì ông nội ghét nó. Cú điện thoại của Gavina Pintus giải quyết ngay vấn đề: bằng thứ ngôn ngữ pha tạp giữa tiếng corse tiếng sarde vùng Barbaggia, Gavina cho biết Matthieu có thể đến nhà mình khi nào nó muốn. Claudie rất muốn từ chối, dẫu chỉ để dạy cho Matthieu biết rằng việc “gây áp lực tâm lý” không bao giờ mang lại lợi ích gì, vì rằng chị nghĩ Matthieu đã nhờ Libero xin được món quà đúng lúc này, nhưng chị chấp nhận ngay khi hiểu ra rằng, giờ đây, chính chị là người đang ở thế gây áp lực tâm lý với con trai mình, và quả chị đang làm việc đó khi dọa sẽ cắt mất kỳ nghỉ nếu con học kém hay tỏ ý không vâng lời, và trong nhiều năm trời, bởi hằng ngày đều nhìn thấy con mình lịch lãm, chăm chỉ và ngoan ngoãn, nên chị rất vui khi nhận ra rằng trên thực tế không gì có lợi hơn việc gây áp lực tâm lý.

4

Có hai thế giới, có thể có muôn vàn thế giới, nhưng với anh, chỉ có hai thế giới. Hai thế giới tuyệt đối phân cách, có thứ bậc và không có biên giới chung còn anh thì muốn biến thế giới xa lạ nhất với mình thành thế giới của riêng mình, như thể anh đã phát hiện ra rằng phần cơ bản nhất của con người anh đúng là phần xa lạ nhất với chính anh và giờ đây, anh phải khám phá cái phần đó, phải đương đầu với nó, bởi vì người ta đã tước đoạt cái phần đó của anh ngay trước khi anh ra đời, bắt anh phải sống cuộc sống của một kẻ xa lạ mà anh không hay biết, một cuộc sống trong đó tất cả những gì quen thuộc với anh đều trở nên đáng ghét, thậm chí không thể gọi đó là cuộc sống mà là sự giễu nhại cuộc sống một cách máy móc, thứ mà anh những muốn quên đi, bằng cách, ví dụ, để cho cơn gió lạnh từ núi cao quất vào mặt khi anh cùng Libero ngồi đằng sau một chiếc 4x4 xóc nảy do Sauveur Pintus lái trên con đường gồ ghề dẫn đến chuồng cừu. Matthieu đã mười sáu tuổi và giờ đây, kỳ nghỉ đông nào anh cũng về làng sống trong cái gia tộc phức tạp của gia đình Pintus, với sự thoải mái của một nhà dân tộc học dạn dày kinh nghiệm. Người anh cả của Libero mời họ đi chơi một ngày với mình, và khi đến chuồng cừu, họ thấy Virgile Ordioni đang bận thiến những con lợn con được vây kín trong hàng rào. Hắn vừa lấy thức ăn để nhử lợn vừa phát ra những âm thanh khác nhau như rót mật vào tai lợn, và khi có một con, bị cái thứ âm nhạc hay ho đó mê hoặc, hoặc nói nôm na hơn, bị tính phàm ăn làm cho mù quáng, bất cẩn tiến lại gần, Virgile nhảy bổ vào, vật con lợn xuống đất như vật một túi khoai lang, cầm lấy hai chân sau lật ngửa nó ra rồi cưỡi lên bụng nó, dùng cặp đùi to ghì chặt con lợn bị lừa. Giờ đây con vật bắt đầu kêu lên những tiếng eng éc đinh tai nhức óc, hồ như linh cảm con người đang làm gì đó không tốt lành, còn Virgile thì cầm dao rạch bìu dái của nó một cách dứt khoát, thọc ngón tay vào trong để lôi ra hòn dái đầu tiên và cắt cuống, rồi cho hòn dái thứ hai chịu chung số phận sau đó ném cả vào trong một cái xô lớn đã đầy một nửa. Khi mọi việc xong xuôi, con lợn được thả ra. Thể hiện một sự kiên cường làm cho Matthieu rất ấn tượng, con lợn tiếp tục ăn như không hề có việc gì xảy ra, bên cạnh những đồng loại vô tình của nó, tất cả bọn đều lần lượt qua đôi bàn tay xảo luyện của Virgile. Matthieu và Libero chống khuỷu tay lên barie và nhìn cảnh tượng đó. Sauveur từ chuồng cừu đi ra gặp họ.

– Matthieu có lẽ chưa bao giờ thấy thiến lợn nhỉ ? Matthieu lắc đầu còn Sauveur nhếch miệng cười.

– Virgile giỏi lắm. Anh ấy biết việc. Không có gì phải bàn cãi.

Nhưng Matthieu không nghĩ đến việc nói bất cứ điều gì bởi trong hàng rào đang diễn ra một cảnh tượng thú vị. Virgile ngồi trên con lợn mà hắn vừa rạch bìu dái, miệng chửi thề rồi quay về phía Sauveur đang hỏi hắn có việc gì xảy ra.

– Chỉ có một hòn dái thôi! Mỗi một! Hòn kia có thọng xuống đâu!

Sauveur nhún vai.

– Đôi khi có thế thật!

Nhưng Virgile không chịu nhận mình là kẻ thua cuộc, hắn xẻo hòn dái duy nhất, rồi vừa sục sạo bìu dái trống rỗng vừa kêu,

– Tớ thấy nó rồi! Tớ thấy nó rồi!

rồi tiếp tục chửi bởi vì, trả giá quá đắt cho sự dậy thì muộn màng của mình, con lợn đang tuyệt vọng cố sức thoát khỏi kẻ tra tấn vẫn ghì chặt lấy nó, nó giãy giụa khiến cho bụi tung mù và phát ra những tiếng kêu giờ đây đã trở nên gần giống tiếng người đến mức cuối cùng Virgile cũng phải buông xuôi. Con lợn đứng dậy chạy trốn vào góc chuồng, vẻ cau có, chân lẩy bẩy, đôi tai dài lấm chấm đen cụp xuống mắt.

– Nó chết chắc? Matthieu hỏi.

Virgile tay xách xô đến gặp họ, hắn lau mồ hôi trán rồi vừa cười vừa nói,

– Nó không chết đâu, nó chỉ hơi bị chấn động thôi, lợn khỏe lắm, thế không chết được đâu,
rồi tiếp tục cười và hỏi,

– Thế nào ? Các cậu khỏe chứ? Ta đi ăn nhé ?

thế là Matthieu hiểu ra bữa ăn của họ đang ở trong xô. Anh cố gắng không tỏ ra ngạc nhiên bởi vì thế giới này là của anh, ngay cả khi anh chưa hoàn toàn hiểu, và mỗi điều ngạc nhiên dẫu có chán ngắt đến mấy cũng phải được chối bỏ ngay tức thì và phải được biến thành thói quen, cho dù sự đơn điệu của thói quen đúng là không ăn khớp với sự khoái chí mà Matthieu cảm nhận được khi nhét vào mồm những hòn dái lợn được nướng bằng củi, trong khi một cơn gió lớn đang thổi mây vế phía núi cao, phía trên một nhà thờ nhỏ bé màu trắng thờ Đức mẹ đồng trinh, dưới chân nhà thờ có những cây nến hồng điều đang cháy. Đó là những cây nến mà Sauveur và Virgile thỉnh thoảng đốt lên để tôn vinh người đồng hành cô độc, và tôn vinh những bàn tay xây nên nhà thờ này, những bàn tay từ lâu đã bị gió cuốn sạch nhưng vẫn để lại dấu vết tồn tại của chúng ở nơi đây. Phía trên nhà thờ, dọc theo một cái dốc đứng, người ta thấy vết tích của những bức tường đã đổ, gần như vô hình bởi chúng cùng màu đỏ với hốc đá granit. Những bức tường bắt đầu từ hốc đá này trước khi bị núi cao dần dần ôm vào bầu vú toàn đá cùng cây cúc gai của nó, như để thể hiện không phải sức mạnh mà là sự dịu dàng của nó. Sauveur đun cà phê dỏm, lão nói chuyện với Virgile và em trai mình bằng một thứ ngôn ngữ mà Matthieu không hiểu nhưng anh biết đó là ngôn ngữ của lão, anh vừa nghe họ nói chuyện vừa uống cà phê nóng, mơ rằng mình hiểu họ đang nói gì trong khi đối với anh, những gì họ nói không mang ý nghĩa nào khác ngoài nghĩa là tiếng dòng sông gầm rú với tiếng của những con sóng vô hình chảy sâu vào trong vực thẳm được kẹp giữa hai bờ dốc đứng, cái vực như xé núi ra để tạo nên một vết thương sâu, một đường cày được xới lên bằng ngón tay của Chúa khi thế giới khởi thủy. Ăn xong, họ đi theo Virgile vào một gian phòng nơi đang sấy phó mát. Virgile mở một cái rương cũ rất lớn đựng tạp nham những đồ cũ kỹ, những hàm thiếc, những má kẹp cũ kỹ han gỉ, những đôi giày quân sự đủ mọi kích cỡ bằng một loại da thuộc cứng đến mức tưởng như chúng được đúc bằng đồng, rồi hắn lấy ra một khẩu súng trường bọc trong đám giẻ và những cục sắt vụn. Matthieu ngỡ ngàng khi được biết đó là những khẩu tiểu liên Sten đã được thả dù hàng loạt trong chiến tranh, nhiều đến mức bây giờ người ta vẫn còn tìm được trong rừng, từ sáu mươi năm nay vẫn chưa được thu gom còn Virgile thì vừa cười vừa nói bố hắn là một chiến sĩ vĩ đại, là nỗi kinh hoàng của người Ý, khi Ribeddu* cùng người của ông ta nện gót giày lên vùng đất đó và lặng lẽ hành quân trong đêm, vừa tiến vừa nghe ngóng tiếng động cơ máy bay. Virgile vỗ vai Matthieu đang há hốc miệng nghe, vừa nghe vừa tưởng tượng mình cũng là một người hùng đáng sợ.

•

Biệt danh của Dominique Lucchini, thủ lĩnh du kích cộng sản vùng Alta Rocca. (Chú thích của tác giả.)

— end note —

– Nào, ta đi bắn nào.

Virgile kiểm tra súng, lấy đạn và họ kéo nhau lên ngồi trên một mỏm đá lớn chìa ra trên thung rồi thay nhau bắn vào sườn núi trước mặt, tiếng súng mất hút trong rừng Vaddi Mali, những đám sương mù giờ đã bốc lên từ biển khơi và thung lũng, Matthieu thấy lạnh, súng giật làm anh bầm tím cả vai. Với anh, không có gì vui hơn.

5

Không như người ta chờ đợi, Hayet ra đi đánh dấu sự khởi đầu của một loạt tai ương bỗng đâu đổ xuống quán rượu trong làng như sự trừng phạt của Chúa đối với đất nước Ai Cập. Mặc dầu mọi thứ đều báo hiệu những điều tốt đẹp: Marie-Angèle Susini vừa thông báo tuyển nhân viên quản lý thì có người đến dự tuyển. Đó là một người đàn ông cỡ ba mươi tuổi, quê gốc ở một thị xã ven biển, tại đó lâu nay anh ta vẫn làm phục vụ trong các tửu quán hay nhà hàng mà anh ta không ngần ngại đánh giá là có danh tiếng. Anh ta hân hoan quá đỗi, tiềm lực kinh doanh của quán bar chắc chắn cực lớn và sẽ sớm được khai thác, miễn là một nhân viên quản lý giỏi biết cách tận dụng. Nói không phải để làm phật lòng Marie-Angèle chớ trước giờ chưa có ai, chưa ai thể hiện mình là một người có tham vọng trong khi anh ta là một người có tham vọng, thậm chí đầy tham vọng, anh ta không có ý định bằng lòng với một công việc quản lý nhỏ gọn và yên ổn, với anh ta chỉ khách hàng địa phương thôi là chưa đủ, không thể làm kinh doanh đúng nghĩa với những hạng người luôn cờ bạc và say xỉn trong làng, phải nhắm đến khách hàng trẻ trung, khách du lịch, phải đưa ra một mô hình, mua một dàn âm thanh, phải phục vụ đồ ăn đồ uống nhẹ, mặt khác anh ta còn muốn xây một nhà bếp, mời các DJ trên toàn châu lục đến, thức khuya với anh ta là việc dễ ợt, chẳng khác nào lấy đồ trong túi, rồi anh ta đi một vòng quanh quán, vừa đi vừa chỉ tất cả những gì bắt buộc phải thay đổi, bắt đầu là những thứ đồ đạc đã trở nên tệ hại, và khi Marie-Angèle nói với anh ta rằng dựa theo doanh số bà đòi mười hai nghìn euro mỗi năm tiền mua quyền quản lý và tiền thuê nhà, anh ta giơ tay lên trời mà kêu rằng dễ như trở bàn tay, Marie-Angèle chắc chắn sẽ ngạc nhiên vì sự thay đổi mạnh mẽ của quán bar mà anh ta là người thợ cả, mười hai nghìn euro chả là gì, như của biếu không và anh ta cảm thấy khó chịu vì chuyện đó, anh ta có cảm tưởng đang ăn cướp của bà, rồi anh ta giải thích với Marie-Angèle rằng, trước tiên, mình có ý định đầu tư vốn vào những công trình thiết yếu đã, anh ta sẽ trả cho bà nửa số tiền mua quyền quản lý trong sáu tháng đầu tiên và sáu tháng tiếp theo trả nốt số tiền còn lại và một năm tiền thuê nhà trả trước. Marie-Angèle thấy đề nghị của anh ta chân thành và không chịu nghe rõ phải trái khi Vincent Leandri đến cảnh báo với bà rằng, theo tìm hiểu của anh, gã này là một kẻ nổi tiếng vô tích sự, kinh nghiệm nghề nghiệp duy nhất chỉ là một số việc thời vụ trong mấy cái quán bán khoai tây chiên hạ đẳng bên bờ biển. Vả lại, có vẻ như Vincent tỏ ra ngờ vực một cách vô cớ. Các công trình đã được triển khai theo kế hoạch. Gian phòng trong được biến thành bếp, đồ đạc trong quán được thay thế, người ta chuyện đến thiết bị hi-fi dàn âm thanh, bàn quay đĩa, một bàn bi-a Pháp tuyệt đẹp, và trước ngày mở cửa, một biển hiệu điện tử được trưng lên cửa. Người ta thấy gương mặt của Che Guevara nhấp nháy, miệng phát ra dòng chữ bằng đèn neon xanh được đặt trong một bong bóng theo lối đối thoại trong truyện tranh,

El Commandante Bar, sound, food, lounge.*

•

Quán bar Thủ lĩnh, âm thanh, ẩm thực, lounge. (Mọi chủ thích nếu không có lưu ý gì thêm đều là của người dịch).

— end note —

Ngày hôm sau, đến dự lễ khai trương, khách quen trong làng bị tra tấn bởi một thứ âm nhạc techno khiến họ không tài nào nghe nhau nói, cho dù phải gào lên trong khi đánh bài, rồi họ ngỡ ngàng nhận ra người quản lý đã quyết định không bán rượu anit, vì vần đề đẳng cấp, vậy nên anh ta mời họ dùng những loại cocktail đắt tiền, thứ rượu mà họ vừa uống vừa nhăn mặt, và khi họ muốn uống tiếp cũng không được phục vụ bởi vì viên quản lý đang bận tiệc tùng với một nhóm bạn đang tu hàng mét rượu vodka rồi cởi trần nhảy múa trên quầy. Đám bạn bè này nhanh chóng trở thành khách quen duy nhất của quán rượu mà giờ đóng mở cửa được giảm xuống tối thiểu. Quán không mở vào buổi sáng. Vào khoảng sáu giờ tối, nhịp điệu techno chối tai báo hiệu cuộc rượu bắt đầu. Những chiếc xe ô tô lạ đậu ngổn ngang, tiếng cười nói, hét hò kéo dài đến tận mười một giờ đêm, giờ mà cả lũ, kể cả viên quản lý, kéo nhau xuống phố. Khoảng bốn giờ sáng âm nhạc lại nổi lên, hộp đêm hoạt động trở lại, còn đám dân làng không tránh khỏi cảnh mất ngủ có thể thấy qua cửa chớp viên quản lý đang lao vào quán, vây quanh là những cô gái có dáng vẻ kinh dị, khi ấy cửa quán mới được khóa lại và người ta đồn rằng cái bàn bi-a Pháp được mua chỉ để tặng cho viên quản lý mới mặt bằng mà anh ta cần để thỏa mãn tính tà dâm của mình. Ba tháng sau, Marie-Angèle đến hỏi anh ta rằng anh ta định trả tiền mua quyền quản lý như thế nào. Anh ta bảo bà đừng có lo nhưng Marie-Angèle thấy tốt hơn là nên tiếp tục đến gặp anh ta, có Vincent Leandri đi cùng. Vincent đòi xem sổ sách chứng từ và cảnh báo nếu sự tò mò chính đáng của anh không được thỏa mãn, anh sẽ nổi khùng. Viên quản lý cố quanh co sau đó đành phải thừa nhận rằng không hề có sổ sách gì cả, rằng tối nào anh ta cũng lấy toàn bộ khoản thu trong két xuống phố tiêu xài nhưng anh ta khẳng định sẽ có khả năng khắc phục vào mùa xuân, khi những du khách đầu tiên đến. Vincent thở dài,

– Tuần tới mày trả hết nợ nếu không tao đập gãy răng.

Viên quản lý phản ứng, ra ý đó là việc không thể tránh khỏi, nhưng khống phải vì thế mà không tỏ ra cao nhã,

– Tôi chẳng có xu nào. Tôi nghĩ anh sẽ buộc phải đập gãy răng tôi.

Marie-Angèle can ngăn Vincent rồi tìm cách dàn xếp, nhưng dàn xếp thế nào được bởi vì không những không có đồng mua quyền quản lý nào, tiền mua sắm thiết bị cũng chưa được trả còn tiền sửa nhà thì đang nợ. Vincent siết chặt nắm đấm trong khi Marie-Angèle vừa kéo anh ra ngoài vừa nhắc đi nhắc lại không cần phải như vậy, không cần phải như vậy nhưng anh quay phắt lại, lấy cái bình nước đập lên đầu viên quản lý. Anh ta vừa gục xuống vừa rên. Vincent hổn hển vì tức giận,

– Nguyên tắc là nguyên tắc, mẹ kiếp, làm gì cũng phải có nguyên tắc chứ!

Thế là Marie-Angèle phải chấp nhận mất tiền và trả số nợ không phải do mình vay. Bà quyết tâm tỏ ra thận trọng hơn trong lựa chọn của mình, mà điều này cũng không giúp ích nhiều cho bà. Vậy là việc trông nom quán rượu được phó thác cho một đôi vợ chồng trẻ hay ho, những bận vợ chồng cãi nhau đã biến quán rượu thành một khu phi quân sự, nơi đó, đêm cũng như ngày thường vang lên tiếng loảng xoảng của cốc vỡ, tiếng kêu gào và những câu chửi rủa thô tục hết chỗ nói, tiếp theo đó là tiếng hổn hển làm lành, cũng không kém phần giàu có về độ decibel, từ đó có thể suy ra rằng đôi vợ chồng này có nguồn thô tục không bao giờ cạn, trong cuồng giận cũng như trong mê ly, đến mức các bà mẹ phẫn nộ cấm những đứa con ngây thơ khờ dại của mình bén mảng tới cái nơi bê tha, trụy lạc này cho đến khi đôi vợ chồng trẻ được thay thế bằng một người phụ nữ có tuổi tác cũng như dáng điệu rất đáng kiêng nể. Suốt ngày, bà luôn miệng mắng chửi khách hàng, thay đổi liên tục giá đồ ăn, thức uống một cách bất thường, như thể bà ta đang nỗ lực hết mình để phá hoại công việc của chính mình, mà lại trong một thời gian kỷ lục, để cho Marie-Angèle tuyệt vọng nhìn mùa hè đang đến gần, chắc mẩm mình sẽ phải đảm đương mọi việc và tự khắc phục hậu quả trước khi quá muộn. Nhưng vào tháng Sáu, khi bà đã gần như chấp nhận tiếp tục bắt tay vào việc thì người ta giới thiệu cho bà một mối khiến bà vô cùng vui sướng. Họ từ lục địa ra. Họ đã cai quản một quán bar gia đình trong thời gian mười lăm năm ở vùng ngoại ô Strasbourg và giờ đang tìm kiếm một chân trời nào khác sáng sủa hơn. Vợ chồng Bernard Gratas có ba người con, tuổi từ mười hai đến mười tám, tương đối xấu nhưng được dạy dỗ tốt, đi kèm theo họ là một người bà ốm liệt giường và bị bệnh lão suy. Tính bà lẫn cẫn khiến Marie-Angèle rất tin tưởng. Marie-Angèle cần sự ổn định và những người này tượng trưng cho sự ổn định. Khi bà cắt nghĩa cho họ rằng, vì đã phải xót xa chịu nhiều tổn thất và không muốn phải tiếp tục chịu đựng tình trạng này nữa, bà muốn được trả tiền trước, Bernard Gratas ký ngay cho bà một tờ séc mà trị giá của nó là một bảo chứng kỳ diệu. Thế là Marie-Angèle giao ngay chìa khóa quán bar và căn hộ cho họ, định ôm chầm lấy họ nhưng kiềm chế được. Người bà được sắp xếp chỗ ở gần lò sưởi và vợ chồng Gratas tiếp tục mở cửa quán bar. Họ đặt lại cho quán một cái tên hợp lý, đó là Quán bar thợ săn. Đặt tên quán như vậy thì không có gì độc đáo nhưng lại thể hiện được sự tôn trọng truyền thống rất đáng quý, thế là những vị khách quen bị bóp chẹt đã tiếp tục thói quen cũ của họ, cà phê sáng, đánh bài vào giờ uống rượu khai vị và tranh luận sôi nổi trong những đêm hè thanh vắng. Marie-Angèle rất vui nhưng tự trách đã không hiểu sớm hơn mình sai lầm như thế nào. Lẽ ra, bà không nên bằng mọi giá giao phó quán bar cho những người đồng hương, nếu chịu khó suy nghĩ một chút, bà phải tìm ngay những người quản lý từ lục địa ra mới phải, sự thành công của nhà Gratas đã khẳng định điều đó một cách hùng hồn. Họ là những người giản dị và chăm chỉ, đầu óc thực tế của họ bù đắp rất nhiều cho sự thiếu độc đáo rõ rệt Đó là điều mà Marie-Angèle cần ngay từ lúc đầu, rồi họ sẽ hoàn toàn thích ứng, bà không nghi ngờ điều đó, cho dù lúc này người dân trong làng, với quan niệm khá khô khan về lòng hiếu khách, chẳng bao giờ gọi họ bằng cái tên nào khác ngoài những “người Gaulois*” và chỉ nói với họ khi cần gọi đổ nhậu, tất cả sẽ tốt đẹp cả thôi, vả lại, càng vào hè không khí càng trở nên thoải mái, nếu không muốn nói là thân mật, và giờ đây Bernard Gratas đã được mời đánh bài, Vincent Leandri thậm chí còn chủ động bắt tay anh ta, sau đó các vị khách khác cũng bắt chước theo rồi chỉ cần thêm ít thời gian nữa sự hòa hợp lâu dài mà Marie-Angèle mơ ước bấy lâu cũng được tạo ra. Tuy vậy bà lại không để ý đến những dấu hiệu lẽ ra đã làm bà phải lo lắng. Gratas không chỉ dừng lại ở việc chạy bàn, anh ta uống rượu thường xuyên hơn để lấy lòng người này kẻ khác, anh ta bắt đầu để mở hai cúc áo, rồi ba cúc áo, giờ những chiếc áo sơ mi anh ta mặc là những chiếc áo bó sát người, một chiếc đồng hồ quai xích bằng vàng xuất hiện một cách bí ẩn ở cổ tay, rồi để tất cả trở nên hoàn hảo, vào khoảng cuối mùa hè, anh ta sắm luôn một chiếc áo vest bằng da cũ cùng một máy cạo râu, ai tinh mắt chắc thấy đấy chỉ có thể là một điều tệ hại.

•

Tổ tiên của người Pháp.

— end note —

6

Khi Matthieu và Libero đến làng với tấm bằng cử nhân trong tay, vào đầu tháng Bảy, Bernard Gratas chưa bắt đầu thay đổi ngoại hình, sự thay đổi chóng trở thành dấu hiệu của sự xáo trộn lớn lao khó bề vãn hồi trong lòng. Anh ta đứng sau quầy, vẻ nghiêm nghị và thẳng thắn, tay cầm giẻ lau, bên cạnh người vợ đang giữ két tiền, và có vẻ tránh được mọi sự xáo trộn, cái vẻ mà Libero thâu tóm được chỉ bằng một câu nói cô đọng,

– Lão này trông ngu thật.

Nhưng anh ta cũng như Matthieu không định kết thân với Gratas, họ rất thích kỳ nghỉ và chẳng hơi đâu quan tâm nhiều hơn đến vấn đề đó. Tối nào họ cũng đi chơi. Họ gặp gỡ các cô gái. Họ đưa các cô đi tắm đêm, thỉnh thoảng đưa về làng. Trước bình minh, họ đưa các cô về rồi tranh thủ uống cà phê trên bến cảng. Tàu chở khách đang trút một chuyến hàng thịt người khổng lồ lên bờ. Ở đâu cũng có người, quần soóc, dép tông, có những tiếng trầm trồ và những lời nhận xét ngớ ngẩn. Ở đâu cũng ngập tràn sự sống, quá nhiều sự sống. Và họ nhìn cuộc sống lúc nhúc đó với cảm giác thắng thế và nhẹ nhõm khó tả, như thể cuộc sống đó không có cùng bản chất với cuộc sống của họ, bởi vì họ đang ở nhà mình, cho dù tháng Chín họ cũng phải ra đi. Matthieu bao giờ cũng chỉ biết đi đi về về suốt như thế nhưng đó là lần đầu tiên Libero trở lại đảo sau một thời gian rất dài vắng mặt. Bố mẹ anh ta đã nhập cư trong những năm 1960 từ vùng Barbaggia* như rất nhiều người khác nhưng bản thân anh ta lại chưa bao giờ đặt chân đến Sardaigne*. Anh ta chỉ biết Sardaigne qua những kỷ niệm của mẹ, một vùng đất nghèo khổ với những người phụ nữ già nua thắt mạng che mặt kỹ càng dưới môi dưới, những người đàn ông mang ghệt da mà những thế hệ các nhà tội phạm học người Ý đã đo tứ chi, lồng ngực và hộp sọ, ghi chép cẩn thận những khiếm khuyết của bộ xương để giải mã ngôn ngữ bí ẩn của họ và xác định vết tích hiển nhiên liên quan đến thiên hướng tàn ác, dã man tự nhiên của họ. Một vùng đất biến mất. Vùng đất không còn liên quan đến anh ta nữa. Libero là đứa em út trong tổng số mười một anh chị em trong đó có Sauveur, người anh cả hơn anh ta gần hai mươi lăm tuổi. Anh ta chưa bao giờ biết đến những lời chửi rủa và lòng thù hận chờ đợi những người Sardaigne nhập cư ở đây, chưa bao giờ biết lao động rẻ mạt hay sự khinh bỉ, chưa bao giờ biết người lái xe chở học sinh dở say dở tỉnh, cứ thấy bọn trẻ đi qua là đánh,

•

Một xã thuộc vùng Haute-Corse ở đảo Corse, thuộc Pháp.

— end note —

•

Tiếng Ý gọi là Sardegna, tên một hòn đảo của Ý ngoài biển Địa Trung Hải, nằm ở phía Bắc Tunisie và phía Nam đảo Corse.

— end note —

– Ở cái xứ này chỉ còn bọn người Sardaigne và người Ả Rập thôi!

Và luôn liếc nhìn bọn trẻ qua gương chiếu hậu với ánh mắt của kẻ giết người. Mọi thứ trôi đi, những đứa trẻ khiếp sợ rụt cổ khép nép sau xe đã trở thành người lớn còn lão tài xế đã chết mà không phải không ai nghĩ đến việc tưởng nhớ lão ta bằng cách khạc nhổ lên mộ lão. Libero cảm thấy mình như đang ở nhà. Anh ta đã học hành không những đầy đủ mà còn cực kỳ xuất sắc, và sau khi đậu tú tài, tất cả đơn xin vào lớp dự bị đại học của anh ta đều được chấp nhận khiến mẹ anh ta suýt ngạt thở vì quá đỗi vui mừng cho dù chả biết tí gì về cái gọi là lớp dự bị đại học, và cùng lúc làm cho Libero ngạt thở khi ôm chặt anh ta vào bộ ngực đẫy đà nẩy lên vì xúc động và hãnh diện. Libero quyết định đi Bastia*, và trong vòng hai năm, sáng thứ Hai nào cũng vậy, hoặc anh hoặc chị của anh ta phải thức dậy lúc nửa đêm để đưa anh ta đến Porto-Vecchio nơi anh ta bắt xe khách đi. Ở Paris, Matthieu cũng xin bố mẹ cho đăng ký học tại Bastia. Bố mẹ Matthieu có lẽ cũng sẽ đồng ý nhưng kết quả học tập không cho phép anh thực hiện ý định đó, bản thân anh cũng công nhận như vậy. Thế là anh đăng ký học trường Paris IV, cử nhân triết, ngành học duy nhất anh có chút thành công rồi chấp nhận sáng nào cũng đi tàu điện ngầm đến những tòa nhà gớm ghiếc ở cửa ô Clignancourt. Niềm tin của anh, là tạm thời ẩn cư trong một thế giới xa lạ chỉ tồn tại một cách ngẫu nhiên, không giúp anh kết bạn với nhiều người. Anh tưởng như mình đang sát cánh cùng những con ma, những con ma không có chung trải nghiệm với anh, hơn nữa là những con ma mà anh thấy kiểu ngạo không thể nào chấp nhận nổi, như thể việc học triết ban cho họ cái đặc quyền được hiểu bản chất

•

Thuộc Haute-Corse, Pháp.

— end note —
của thế giới trong đó những kẻ trần thế chấp nhận sống một cách ngu ngốc. Dẫu vậy anh cũng kết thân với một cô bạn học tên là Judith Haller. Anh thường học chung với cô và thỉnh thoảng đưa cô đi xem phim hoặc đi uống rượu vào buổi tối. Cô bé rất thông minh, vui tính và sắc đẹp tầm thường của cô có lẽ không đủ làm cho Matthieu khó chịu nhưng anh không thể quan hệ yêu đương với bất cứ ai, ít ra là ở Paris bởi anh không có ý định ở thành phố này và không muốn lừa dối ai. Và chính vì vậy mà nhân danh một tương lai mù mờ, anh đoạn tuyệt với hiện tại như điều đó vẫn thường xảy ra với cánh đàn ông. Một buổi tối, họ uống rượu và chuyện trò trong một quán bar ở Bastille, vì thế mà Matthieu lỡ mất chuyến tàu điện ngầm cuối cùng. Judith mời anh đến nhà cô, anh đi bộ theo cô bé về nhà sau khi gửi tin nhắn cho mẹ. Judith sống trong một căn phòng áp mái kinh khủng ở tầng bảy một khu chung cư thuộc quận mười hai. Cô để đèn tắt như vậy, mở nhạc nhẹ rồi nằm lên giường, mặc áo T-shirt và quần đùi, mặt hướng về cửa sổ. Khi Matthieu vẫn mặc quần áo đến nằm bên cô, cô lẳng lặng quay lại phía anh, anh thấy mắt cô bé sáng lên trong bóng đêm, anh thấy dường như cô bé đang mỉm cười run rẩy, anh nghe thấy hơi thở nặng sâu của cô và anh mủi lòng, anh biết chỉ cần chìa tay ra và vuốt nhẹ cô là có chuyện xảy ra, nhưng anh không thể, cứ như thể anh đã từng ruồng rẫy và phản bội cô, cảm giác tội lỗi khiến anh tê liệt và anh nằm không nhúc nhích, chỉ nhìn thẳng vào đôi mắt cô bé cho đến khi nụ cười tan biến trên gương mặt cô rồi hai đứa ngủ thiếp đi. Anh thiết tha với cô như thiết tha với khả năng mù mờ nhất trong chính mình. Một đôi lần, khi họ uống cà phê với nhau, anh tưởng tượng mình giơ tay lên vuốt má cô bé, dường như anh thấy bàn tay khả dĩ đó từ từ giơ lên trong không khí trong suốt, vuốt nhẹ mớ tóc của Judith rồi đặt lên mặt cô, anh cảm thấy hơi ấm của làn da trong lòng bàn tay mình trong khi cô nhẹ nhàng buông mình để mặc anh làm, chợt nhiên cô hết mức nặng nề và yên lặng, và anh biết, biết rõ đến mức tim bắt đầu đập thình thịch, rằng anh sẽ không nhảy qua vực thẳm đang ngăn cách anh với thế giới khả thể ấy bởi khi gặp, anh sẽ phá tan thế giới đó. Thế giới đó sẽ chỉ có thể tổn tại như thế, ở giữa tồn tại và hư vô, Matthieu cẩn thận cất giữ thế giới đó ở đây, trong hệ thống phức tạp của những hành động dở dang, của dục vọng, của sự ghê tởm, của xác thịt đê mê mà không biết rằng nhiều năm sau, sự sụp đổ của cái thế giới mà tới đây anh sẽ lựa chọn để cho nó được tồn tại sẽ đưa anh đến với Judith như đến với một tổ ấm đã đánh mất, và rằng khi đó anh sẽ tự trách mình đã nhầm lẫn số phận một cách nghiệt ngã. Nhưng vào lúc này, Judith chưa phải là số phận của anh, và anh không muốn Judith trở thành số phận của mình, cô bé chỉ là một khoảnh khắc mộng mơ, vô hại và hiền lành, nhờ khoảnh khắc này, cuộc chạy đua vô hình với thời gian đang bóp nghẹt anh, đang từ từ kéo lê anh đôi lúc trở nên nhanh hơn, nhẹ nhàng hơn, và khi hai năm đã trôi qua, khi chưa biết Libero sẽ đăng ký học đại học ở đâu, Matthieu cảm thấy biết ơn Judith, như thể cô bé đã giúp anh thoát khỏi vòng kim hãm đê hèn của sự vĩnh cửu. Không có cô, hẳn anh đã bị cầm tù trong đổ. Matthieu hy vọng Libero sẽ tiếp tục học ở Paris, hy vọng đến nỗi không thể hình dung nổi việc này có thể khác, bởi vì tất yếu thực tại phải mang hình hài của niềm hy vọng, ít nhất một đôi lần. Chính vì thế mà anh bị tác động kinh khủng khi biết tin Libero sẽ đi học cử nhân văn chương tại Corte*, không phải tự mình lựa chọn mà vì nhà Pintus không có điều kiện cho anh vào lục địa học. Đối với anh, không nghi ngờ gì nữa, một vị thần linh tác oai tác quái nào đó đang bóp nặn cuộc vần xoay của thế giới để biến cuộc đời anh thành một chuỗi những bất hạnh và thất vọng không đáng có, và hẳn là anh sẽ còn nghĩ như thế trong thời gian khá lâu, nếu sáng kiến của mẹ anh đã không khiến cho anh suy nghĩ lại về giả thiết đáng sợ này. Claudie đến ngồi bên cạnh anh, khi đó anh đang buồn bã đứng giữa phòng khách để ai cũng có thể chứng kiến nỗi khổ sở của mình, và mẹ anh nhìn anh với một sự cảm thương giả tạo khiến anh chút nữa đã cảm thấy bị tổn thương. Nhưng anh không có thời gian. Trước tiên mẹ mỉm cười với anh,

•

Thuộc Haute-Corse, Pháp.

— end note —

– Ta sẽ mời Libero đến đây ở. Trong phòng Aurélie. Con thấy thế nào?

Thế là mùa hè đó, như hồi tám tuổi, anh lại theo mẹ đến nhà Pintus. Gavina Pintus vẫn ngồi trên chiếc ghế xếp ngay giữa một đống vôi gạch vụn mới. Bà mời hai mẹ con vào nhà uống cà phê, và thế là họ lại ngồi bên cái bàn rất lớn giờ đây đã trở nên rất đỗi quen thuộc với Matthieu. Libero đến gặp họ. Claudie nói còn Matthieu nghe mẹ mình nói bằng thứ ngôn ngữ mà anh không hiểu nhưng anh biết đó là ngôn ngữ của anh, mẹ Matthieu cầm tay Gavina Pintus. Bà ta lắc đầu tỏ ý không chịu thế là Claudie cúi về phía bà và tiếp tục nói. Matthieu không biết làm gì khác ngoài việc tưởng tượng mẹ mình đang nói gì,

– Bà đã đón tiếp con trai tôi như thể đó chính là con trai bà và bây giờ đến lượt chúng tôi, khổng ai ban ơn cho bà cả, đến lượt chúng tôi mà,
rồi Claudie tiếp tục nói với một niềm tin sắt đá cho đến khi Matthieu hiểu ra, khi thấy gương mặt Libero sáng lên một nụ cười, rằng mẹ anh đã đạt được những gì mình muốn.

7

Ban đầu, con đường thánh giá của Bernard Gratas có vẻ vui như hội. Matthieu và Libero đang làm luận văn thạc sĩ ở Paris thì hằng tuần anh ta bắt đầu tổ chức đánh poker tại phòng trong của quán bar. Việc Bernard Gratas tự mình nảy ra sáng kiến đó thật là đáng nghi. Hẳn có ai đó đã gợi ý cho anh ta. Người này tuy ẩn danh nhưng có lẽ đã hiểu trong tay mình là một con chim bồ câu, một con chim có niềm khát khao cháy bỏng và gấp gáp là được vặt lông. Những ván bài poker chóng gặt hái được thành công rực rỡ ngay khi người ta đồn ầm trong vùng rằng Gratas là một tay chơi vừa tệ hại vừa bất cẩn, hơn nữa lại tin chắc rằng poker là một trò chơi may rủi và rồi ai cũng sẽ may mắn. Anh ta bắt đầu hút xì gà con nhưng điều đó chẳng giúp ích được gì, cặp kính đen mà giờ đây anh ta đeo ngày cũng như đêm cũng không thể cứu anh ta. Anh ta mất tiền một cách vương giả, lịch thiệp đến mức mời những đồ tể của mình một chầu rượu. Một hôm, không hề có điềm báo gì, vợ con anh ta và bà già bỗng dưng biến mất. Được tin, Marie-Angèle đến an ủi anh ta và gặp anh ta trong quán bar. Anh ta đang bị kích động ghê gớm. Anh ta khẳng định vợ mình bỏ đi mang theo hết đồ đạc trong nhà. Anh ta ngủ trên cái nệm mà người vợ đã miễn cưỡng để lại. Marie-Angèle định nói vài câu chiếu lệ thì anh ta tuyên bố rằng đó là điều tốt đẹp nhất chưa bao giờ có, cuối cùng anh ta cũng được giải thoát khỏi một mụ vợ ác mỏ, ba thằng con vừa ngu ngốc vừa vô ơn, chưa kể bà già, người mà trước khi bị lẫn cẫn và không làm chủ được chuyện tiêu tiểu, đã tiêu tốn không biết bao nhiêu kho tàng hiểm độc để hủy hoại cuộc sống của anh ta, bởi vì bà ta ác không thể tưởng, ác đến mức anh ta nghi ngờ bà ta vẫn âm thầm hả hê là đã ốm liệt giường và có thể yên tâm quấy nhiễu mọi người cho đến khi chết mà không ai có thể trách được bà, và anh ta chắc rằng đến trăm tuổi bà ta mới chết, bà ta già mà dai lắm, đã bao năm nay anh ta thầm mơ tưởng tới những vụ tai nạn trong nhà hay cái chết không đau đớn trong khi vẫn kiên cường chịu đựng một cuộc sống mà anh ta không hề mong cho kẻ thâm thù lớn nhất của mình, nhưng tất cả đã xong xuôi và giờ đã đến lúc sống, anh ta không có ý định từ bỏ, cuối cùng anh ta cũng sắp có thể bộc lộ con người sâu kín của mình, con người mà anh ta luôn giấu kín tận trong lòng, vì mệt mỏi, vì chán chường, vì hèn nhát, giờ đã hết phải cúi đầu quy phục, anh ta hồi sinh và bảo Marie-Angèle rằng đó là nhờ bà, giờ anh ta cảm thấy như ở nhà, có nhiều người bạn thân thiết vây quanh, vợ anh ta có thể đã toi đời nhưng anh ta không còn quan tâm nữa, anh ta đã đạt được, vất vả lắm mới đạt được quyền được sống ích kỷ và chưa bao giờ, đúng là chưa bao giờ anh ta cảm thấy sung sướng đến thế, bởi vì cuối cùng anh ta cũng được sung sướng, anh ta nhắc đi nhắc lại điều đó, với một sự thành thực hiển nhiên và gần như bệnh lý, vừa nhắc lại vừa đặt lên người Marie-Angèle một cái nhìn biết ơn ngây ngất đến mức Marie-Angèle sợ anh ta sẽ nhào tới ôm chặt lấy bà, rõ ràng là anh ta đang kìm nén, chỉ nói cảm ơn thôi chứ không thể thú nhận với bà rằng, trước tiên, anh ta biết ơn bà đã đẻ ra Virginie, người mà anh ta có quan hệ từ nhiều tuần nay và mối quan hệ này cuối cùng đã biến anh ta thành một người đàn ông hạnh phúc. Hạnh phúc chưa bao giờ rõ ràng hơn thế. Bernard Gratas luôn miệng cười, cười rất to, cười vì những lý do vớ vẩn, anh ta hồ hởi vô cùng, đi đi lại lại giữa quầy và gian phòng mà không bao giờ tỏ ra chút gì gọi là mệt mỏi hay say rượu, cho dù giờ đây anh ta đã bắt đầu nốc rượu như nước lã, anh ta dồn dập thể hiện những thái độ và cử chỉ thân thiện quá trớn đối với khách hàng và mất tiền với một sự khoái trá mà ai cũng nhận ra, cảnh tượng anh ta khoan khoái có điều gì đó thật là khó chịu, như thể đó chỉ có thể là triệu chứng của một căn bệnh tâm hồn ti tiện mà lại là một căn bệnh truyền nhiễm, Bernard Gratas càng tỏ ra ân cần và thân thiện thì người ta càng kinh tởm xa lánh anh ta, thế mà dường như anh ta không hề hay biết, rõ ràng giờ đây anh ta đang sống trong một thế giới mà ảo tưởng là uy quyền duy nhất. Nhưng rủi thay cho chúng ta, có lẽ sự ngự trị của ảo tưởng không bao giờ có thể hoàn hảo và thậm chí một người như Bernard Gratas hẳn cũng mơ hồ cảm thấy rằng trong toàn bộ chuyện này không có gì là thực, luôn luôn dao động dưới sức nặng của niềm tin mà anh ta không thể phá hoại, cũng không thể bộc lộ, niềm tin mà anh ta chỉ có thể tìm cách lẩn tránh bằng cách dàn dựng hạnh phúc của riêng mình với một sự ương bướng thô kệch và tuyệt vọng, và anh ta không hiểu tại sao, thỉnh thoảng, anh ta lại bừng tỉnh vào ban đêm, trái tim phập phồng lo lắng vào cái ngày tháng Sáu mà, sau khi anh ta bảo cô ta đến sống với mình, Virginie nhún vai đầy vẻ kiểu ngạo đáp rằng anh ta điên thật rồi, rằng cô ta không muốn gặp anh ta nữa, sau đó cô ta ra thềm sưởi nắng, sai anh ta lấy một cốc nước mát, anh ta lặng thinh làm ngay. Điều mà anh ta đang ra sức lẩn tránh đã bắt kịp anh ta và làm cho anh ta mệt mỏi. Virginie nhìn anh ta vẻ khó chịu,

– Giận gì mà giận. Chẳng ra thể thống gì cả.

Anh ta tiếp tục công việc của mình một cách bình thường trong vài ngày nữa, như thể có một sức ì phi lý nào đó thúc giục, và một buổi tối, vào giờ uống khai vị, khi trong quán khách khứa đông đúc, anh ta nước mắt giàn giụa than thân trách phận, kể khổ kể sở hệt như lúc anh ta khoe khoang hạnh phúc của mình, cũng với sự ngây thơ vô liêm sỉ ấy, anh ta vừa nức nở vừa lớn tiếng nhắc đến cơ thể trần truồng tuyệt mỹ của Virginie, ánh mắt nhìn đăm đăm khó hiểu của cô ta chẳng khác gì ánh mắt của một nữ hoàng hờn dỗi trong khi anh ta cố hết sức cho ra cho vào mà không bao giờ có thể moi ra dẫu chỉ một tiếng thở dài của cô ta, như thể cô ta chỉ là nhân chứng của một sự việc mà cô ta theo dõi rất tập trung nhưng sự việc đó không mấy liên quan đến cô ta, anh ta khóc lóc nhớ lại rằng anh ta càng yêu cô ta cuồng nhiệt bao nhiêu thì cái nhìn của cô ta càng trở nên đăm đăm và rắn rỏi bấy nhiều giữa hai hàng mi dài, ánh mắt mà không sự run rẩy nào có thể làm xao động, và anh ta cảm thấy vừa nhục nhã vừa bị cuốn hút bởi cái nhìn biến anh ta thành một con vật thí nghiệm trong khi sự hưng phấn của anh ta không hề suy giảm, trái lại là đằng khác, anh ta vừa nói vừa sịt mũi rất to, anh ta càng ngày càng hưng phấn, và thế là trong quán bar, những tiếng thì thầm phản đối đầu tiên bắt đầu dấy lên, có ai đó hét lên với anh ta rằng anh ta phải biết kiềm chế và im mồm đi nhưng anh ta không thể im lặng, anh ta không còn dây thần kinh xấu hổ nào, mặt anh ta bóng loáng nước mắt và nước mũi, anh ta đưa ra những chi tiết vừa cụ thể vừa tởm lợm, kể về cái cách mà Virginie mắt không rời anh ta, áp lòng bàn tay vào lưng anh ta, vừa lấy ngón tay giữa vuốt dọc xuống cột sống vừa nhìn anh ta với sự khinh bỉ đớn đau mà mỗi lần anh ta nhận ra là mỗi lần anh ta kinh hãi, biết rằng chẳng chóng thì chầy anh ta muốn nhịn sung sướng cũng không được, trong khi những người có mặt lúc đó kinh hãi dõi theo đường đi sỗ sàng của ngón tay giữa, họ đã thừa đoán ra điểm đến khắc nghiệt của nó, trong khi họ đang nhẫn nhục chịu đựng việc Bernard Gratas miêu tả chi tiết về sự cực khoái thì Vincent Leandri tiến lại gần, tát anh ta hai cái rồi cầm tay lôi anh ta ra ngoài. Bernard giờ đang quỳ trên vỉa hè và không khóc nữa. Anh ta nhìn Vincent,

– Tôi đã mất tất cả. Đời tôi đã hỏng bét.

Vincent không trả lời. Anh đã cố huy động hết khả năng thương hại của mình mà vẫn còn muốn đánh anh ta. Anh đưa cho anh ta một chiếc khăn mùi soa.

– Mày cũng thế, mày đã ngủ với nó. Tao biết. Sao nó lại có thể làm việc đó nhỉ?

Vincent ngồi xổm bên cạnh anh ta,

– Nếu mày nghĩ mình dang cặp bổ với Virginie thì mày là thằng ngu xuẩn nhất. Đừng có mà làm cho người ta phát bực với câu chuyện của mày nữa. Đàng hoàng lên tí đi.

Bernard Gratas lắc đầu,

– Đời tôi đã hỏng bét.

8

Cuối cùng Libero cũng đã tìm ra lý do ghét thành phố Paris và vì những lý do đó mà anh ta không phải mang ơn Matthieu. Và thế là, trên một toa tàu đông nghịt thuộc tuyến số bốn, mỗi tối và mỗi sáng họ lại cùng chia sẻ nỗi đắng cay không phương cứu chữa, cho dù nỗi cay đắng này với hai người không có cùng một ý nghĩa. Ban đầu, Libero tưởng người ta vừa đưa mình đến với trung tâm của tri thức, như một kẻ mới nhập môn đã chiến thắng những thử thách mà người thường không thể hiểu nổi, và anh ta không thể tiến tới sảnh lớn của đại học Sorbonne mà không cảm thấy vừa hãnh diện vừa sợ sệt, sự hãnh diện sợ sệt đó báo hiệu sự có mặt của các vị thần. Anh ta mang theo cả người mẹ mù chữ, những người anh em kẻ trồng trọt người chăn cừu của mình, mang theo cả các vị tổ tiên vốn bị cầm tù trong sự tăm tối tà giáo của vùng Barbaggia đang run lên vì vui sướng dưới đáy mồ. Anh ta tin vào sự vĩnh hằng của những điều vĩnh cửu, tin vào sự cao quý bất di bất dịch của những điều bất diệt, sự cao quý đó đã được chạm khắc lên trời cao thẳm xanh. Rồi anh ta bỗng nhiên không tin nữa. Thầy giáo dạy môn đạo đức của anh ta là một thanh niên vừa tốt nghiệp cao đẳng sư phạm, một người rất tử tế có thói quen ăn nói cực kỳ dài dòng, luôn phân tích văn bản với một sự ung dung tự tại tuyệt vời đến buồn nôn, luôn áp đặt cho sinh viên của mình những nhận xét bất biến về cái ác tuyệt đối mà một cha xứ miền quê hẳn không bao giờ không công nhận, dù ông thầy này thường tô điểm những lời nhận xét đó bằng rất nhiều tư liệu và trích dẫn thì cũng không thể lấp đầy lỗ hổng khái niệm của sinh viên cũng như không thể che đậy sự tầm thường tuyệt đối của họ. Thêm vào đó, việc lạm dụng thứ chủ nghĩa đạo đức này lại phục vụ một tham vọng hoàn toàn bỉ ổi, rõ ràng là trường đại học đối với Libero chỉ là một giai đoạn cần nhưng vô nghĩa trên con đường hẳn sẽ đưa anh ta tới chỗ tôn vinh của các trường quay truyền hình nơi mà anh ta cùng những kẻ giống như mình sẽ công khai hạ thấp danh xưng của triết học, trước ánh mắt mủi lòng của cánh nhà báo vô học đang tỏ ra khoái chí, bởi vì giới báo chí và giới kinh doanh giờ đã thế chỗ tư duy triết học, Libero không thể nghi ngờ điều đó được nữa, và anh ta như một người vừa kiếm được một khoản tiền kếch sù sau những nỗ lực khác thường nhưng đơn vị tiền tệ đó không còn giá trị sử dụng. Đương nhiên, thái độ của ông thầy không tiêu biểu cho thái độ của những giảng viên khác, những người hoàn thành nhiệm vụ với một sự trung thực khắc khổ làm cho Libero cũng phải kính nể. Anh ta ngưỡng mộ vô cùng một anh nghiên cứu sinh. Thứ Năm nào cũng thế, từ mười tám đến hai mươi giờ, anh này điềm tĩnh dịch và bình luận cuốn gamma trong bộ Siêu hình trước một cử tọa ít ỏi bao gồm vài nhà nghiên cứu Hy Lạp kiên trì và chú tâm. Anh mặc quần dài bằng nhung có sọc nổi màu be và áo vest màu xanh chai có cúc mạ vàng, cái áo có vẻ như được lấy ra từ kho hàng của Cơ quan An ninh Quốc gia Đông Đức và chứng tỏ anh ta hờ hững với của cải vật chất. Nhưng không khí sùng đạo bao trùm trong căn phòng bụi bặm ở cầu thang C nơi họ được xếp chỗ không thể che đậy sự thất bại thảm hại của họ, tất cả họ đều là những kẻ thua cuộc, những con người không thích ứng và rồi cũng sẽ khó hiểu, những kẻ sống sót khỏi một ngày tận thế oan nghiệt, ngày mà đồng loại của họ đã bị giết chết hàng loạt, ngày mà những đền thờ thần linh họ vốn tôn kính, những đến thờ trước đây tỏa ánh sáng khắp nhân gian giờ đã bị san phẳng. Trong thời gian khá dài, Libero rất thương những người bạn cùng lớp bất hạnh của mình. Họ là những con người đáng tôn trọng. Sự thất bại chung của họ là một danh hiệu vinh quang. Chắc lẽ có thể làm như thể không có chuyện gì xảy ra và tiếp tục sống một cuộc sống quá đỗi lạc hậu, toàn tâm toàn ý sùng bái những di tích đã bị uế tạp. Libero hãy còn tin rằng sự tôn kính của anh ta đã được khắc ghi lên trời cao xanh thẳm mà người ta có biết sự tồn tại hay không cũng không quan trọng gì. Phải lẩn tránh những vấn đề đạo đức và chính trị vốn đã bại hoại trong nọc độc của thời sự và phải ẩn nấp trong những sa mạc khô cằn của siêu hình học, cùng với những tác giả không bao giờ lại tự vấy bẩn mình bằng sự quan tâm của báo giới. Anh ta quyết định làm luận văn thạc sĩ về Augustin. Matthieu, mà tình bạn bền vững thường mang hình thức của một sự phục tùng nô lệ, chọn đề tài Leibniz* và vì không tin tưởng nên đã sa vào mê cung chóng mặt của lý trí

•

Gottfried Wilhelm Leibniz (1646-1716) là một nhà bác học người Đức. Ông đã khám phá vi tích phân và hệ thống số nhị phân, về triết học, ông chủ trương thuyết đơn tử và thuyết biện thân.

— end note —

Chúa Trời, dưới cái bóng kim tự tháp khó có thể tưởng tượng được của những thế giới khả thể nơi bàn tay được nhân rộng đến vô cùng của anh cuối cùng cũng đặt lên má Judith. Libero đọc bốn bài giảng về sự sụp đổ của La Mã, vừa đọc vừa có cảm tưởng như mình đang thực hiện một hành động kháng cự quyết liệt, và anh ta đọc Thành phố tâm linh, nhưng ngày tháng càng ngắn lại thì những hy vọng cuối cùng của anh ta càng tan biến trong làn sương mù bọng nước đang đè nặng lên những vỉa hè ẩm ướt. Mọi thứ đều buồn bã và bẩn thỉu, không có gì được vẽ lên trời ngoài những lời hứa giông gió và mưa phùn, và những kẻ chống cự cũng đáng hận như những người chiến thắng, họ không phải những tên đểu cáng nhưng là những anh hề hay những kẻ bất đắc chí mà anh ta là người đầu tiên, những kẻ mà người ta đào tạo để viết ra những bài văn nghị luận, bình luận vừa vô bổ vừa không chê vào đâu được, bởi vì có lẽ thế giới vẫn còn cần Augustin và Leibniz, nhưng lại không biết làm gì với những người chú giải khốn khổ, còn Libero giờ đây quá đỗi khinh bỉ chính mình, khinh bỉ tất cả thầy cô giáo của mình, dân cạo giấy và những kẻ phàm phu tục tử, khinh bỉ hết, khinh bỉ cả bạn học của anh ta, bắt đầu bằng Judith Haller mà anh ta trách Matthieu cứ tiếp tục qua lại trong khi cô ta luôn luôn dao động giữa ngớ ngẩn và thông thái rởm, không có gì thoát khỏi sự khinh bỉ tràn trề và xáo động của anh ta, kể cả Augustin, người mà giờ đây anh ta không thể chịu đựng nổi khi mà anh ta chắc chắn đã hiểu hơn bao giờ hết. Anh ta chỉ thấy trong con người Augustin một kẻ vô học tàn bạo, một kẻ hân hoan trước sự diệt vong của Đế chế bởi vì sự diệt vong này đánh dấu sự lên ngôi của thế giới của những kẻ tầm thường và những người nô lệ thắng thế mà Augustin là một trong những con người đó, những bài giảng của ông ta toát ra một sự khoái trá đầy hận thù và đồi bại, thế giới xa xưa của các vị thần linh và của các nhà thơ biến mất dưới mắt ông, thế giới ấy bị đạo Cơ Đốc cùng với lực lượng gớm ghiếc gồm những thầy tu khổ hạnh và những kẻ tử vì đạo nhấn chìm, trong khi đó, Augustin giấu niềm vui sướng của mình dưới giọng điệu giả tạo của đạo lý và lòng thương cảm, thật thích hợp với các cha xứ. Libero hoàn thành luận văn cho có lệ, trong tình trạng suy kiệt tinh thần đến mức không thể học tiếp. Khi biết Bernard Gratas sa vào tình cảnh cùng cực một cách điệu nghệ, anh ta biết cơ hội ngàn năm có một đang đến với mình, thế là anh ta nói với Matthieu rằng họ nhất thiết phải giành lại quyền quản lý quán bar. Dĩ nhiên, Matthieu rất hồ hởi. Chớm hạ, khi họ đến làng, Bernard Gratas vừa báo cho Marie-Angèle rằng, vì những khoản thua oan uổng nhưng kếch sù do bài bạc, anh ta không thể trả tiền quản lý và những cái bợp tai mà anh ta vừa nhận từ Vincent Leandri cũng không thể thay đổi được gì. Marie-Angèle nhận tin đó như một định mệnh. Vì không còn hy vọng cải thiện tình hình, thay vì tự tay tiếp quản quán bar, bà định để Gratas quản lý đến tháng Chín để ít nhất thì anh ta có thể trả cho bà một phần nợ. Libero và Matthieu đến gặp bà đề xuất dự định của họ. Marie-Angèle vui lòng thừa nhận rằng họ khó có thể làm gì tệ hơn những người tiền nhiệm được nữa. Nhưng họ lấy đâu ra tiền? Bà tin tưởng họ, bà biết họ từ lúc họ còn nhỏ và biết họ không có ý đồ lừa bịp bà nhưng bà cần ăn, cần mặc do vậy nhất thiết bà phải nhận tiến ứng trước. Libero đã huy động được hai nghìn euro từ anh chị em của mình. Còn Matthieu thông báo dự định của mình vào một buổi tối tháng Bảy, khi đang ăn cơm cùng gia đình. Claudie và Jacques đặt bát xuống. Ông của Matthieu tiếp tục ăn xúp một cách tỉ mẩn.

– Con nghĩ bố mẹ sẽ cho con tiền để con thôi học và làm ông chủ quán bar ư? Con nghiêm túc đấy chứ?

Matthieu tìm cách bảo vệ quan điểm của mình, anh đưa ra những lý lẽ mà anh nghĩ là không thể bác bỏ, nhưng mẹ anh cắt lời ngay,

– Im đi, giận dữ làm chị tái cả mặt,

– Rời bàn ăn ngay. Mẹ không muốn gặp con nữa.

Anh cảm thấy nhục nhã nhưng lẳng lặng nghe theo. Anh gọi điện thoại nhờ chị gái ủng hộ nhưng cô chị không nghe. Aurélie cười phá lên,

– Đúng là tầm bậy tầm bạ! Em nghĩ mẹ sẽ nhảy lên vì vui sướng ư?

Matthieu tiếp tục chống chế nhưng cô chị không chịu nghe.

– Người lớn thêm chút đi. Em bắt đầu làm mọi người mệt rồi đó.

Matthieu gặp Libero để thông báo tin xấu và họ buồn bã rủ nhau uống rượu đến say khướt. Ngày hôm sau, khoảng gần trưa, khi Matthieu tỉnh dậy và thấy rất đau đầu, vì rượu cũng như vì tuyệt vọng, thì ông của anh đã ngồi bên giường. Matthieu khó nhọc ngồi dậy. Marcel nhìn anh với một sự độ lượng khác thường,

– Cháu muốn ở đây và lo quán bar à?

Matthieu khẽ gật đầu.

– Ông sẽ giúp cháu thế này nhé. Ông sẽ trả tiền mua quyền quản lý năm nay và năm tới ông cũng sẽ trả tiếp. Sau đó, ông sẽ không cho cháu gì nữa, một xu cũng không. Trong hai năm, cháu sẽ có thời gian chứng tỏ khả năng của mình, cháu trai ạ.

Matthieu ôm chầm lấy ông. Tuần tiếp theo mới kinh khủng. Claudie chửi Marcel một trận ra trò. Chị tố cáo ông là kẻ ác tâm, phá hoại, có mưu đồ và tình tiết tăng nặng, ông chỉ giúp cháu vì ông ghét bỏ Matthieu và muốn thấy Matthieu phá hỏng cuộc đời nó, chỉ để sung sướng chứng tỏ rằng mình không nhìn lầm người, còn thằng cháu ngu ngốc của ông thì vui sướng, chẳng hiểu mô tê gì, hả hê nhảy xuống vực sâu như một thằng nhóc con bỉ ổi. Marcel thực tâm chống chế mà chẳng ăn thua, Claudie bêu riếu ông, hét vào mặt ông rằng không cách này thì cách khác rồi ông cũng sẽ phải trả giá cho sự bỉ ổi của mình, chị cũng có thái độ tương tự với Marie-Angèle, chị bất thình lình đến nhà bà ta để mà gây hấn, hỏi thẳng phải chăng để tự an ủi vì đã đẻ ra một con đĩ mà bà bắt đầu làm hư làm hỏng con cái người ta, nhưng uổng công vô ích, cuối cùng Claudie cũng bình tĩnh lại và, vào giữa tháng Bảy, Matthieu và Libero chính thức sở hữu quán bar sau khi hào hiệp tuyển Gratas làm nhân viên rửa bát. Libero đứng quầy. Anh ta nhìn từng hàng những cái chai đầy đủ màu sắc, nhìn những cái bổn rửa bát, nhìn két tiền và cảm thấy mình đang ở đúng chỗ của mình. Đồng tiến đó đang được lưu hành. Tất cả mọi người đều hiểu ý nghĩa của điều này và tin tưởng vào anh ta. Đó là thứ làm nên giá trị của anh ta và không có giá trị viển vông nào có thể đối lập với anh ta, ở trần gian cũng như ở trên trời. Libero không muốn kháng cự nữa. Và trong khi Matthieu đang thực hiện ước mơ xa xưa của mình, trong khi anh phá hoại với một niềm vui hoang dại những vùng đất thuộc về quá khứ của mình giờ đây đã bỏ mặc cho lửa đốt bằng cách xóa ngay những tin nhắn động viên và tiếc nuối mà Judith cứ trơ trẽn gửi cho anh, chúc anh vui vẻ, khi nào em sẽ gặp lại anh? đừng quên em nhé, như thể giờ đây anh có thể tống khứ cô ta khỏi giấc mơ của mình, thì đã từ lâu, Libero không còn mơ nữa. Anh công nhận mình thất bại và tán đồng sự ngu xuẩn của nhân gian, một sự tán đồng đau đớn, toàn bị và tuyệt vọng.

“Hãy nhìn xem con là người thế nào. Bởi vì tất yếu lửa sẽ đến.”

9

Nhưng núi cao che giấu biển khơi và vận toàn bộ khối đá trơ ì chống lại cả Marcel và những giấc mơ không biết mệt mỏi của ông. Từ sân trường cao đẳng tiểu học Sartène, ông chỉ thấy rõ mũi vịnh, vịnh lấn sâu vào đất liền khiến biển khơi giống như một cái hồ lớn, yên bình và khiêm nhường. Ông không cần đến biển để mơ ước, những ước mơ của Marcel không được nuôi dưỡng nhờ vãn cảnh hay ẩn dụ mà bằng chiến đấu, một cuộc chiến không mệt mỏi chống lại sự trơ ì của sự vật, sự vật nào cũng y hệt sự vật nào, như thể dưới sự đa dạng bề ngoài của hình thức, chúng đều được cấu tạo từ một chất nặng nề, kết dính và dễ dát, nước sông còn đục nữa là, và trên hai bờ hoang vắng, tiếng sóng vỗ bập bềnh phả ra mùi đầm lầy lộn mửa, phải đấu tranh để chính mình không trở nên trơ ì và dần dà bị cát lún nuốt chửng, còn Marcel vẫn tiếp tục chiến đấu không ngừng chống lại những sức mạnh dữ dội của chính cơ thể mình, chống lại con quỷ dữ đang riết ráo đè ông nằm bẹp trên giường, miệng đầy vết lở loét, lưỡi bị dịch chua ăn mòn, như thể một mũi khoan đã đào vào ngực và bụng ông một giếng thịt sống, ông chống lại nỗi tuyệt vọng bị đóng đinh mãi mãi trên một chiếc giường ướt mồ hôi và máu, chống lại thời gian đã mất, ông chiến đấu chống lại cái nhìn chán nản của mẹ, chống lại sự im lặng nhẫn nhục của bố, vừa chiến đấu vừa chờ dịp lấy lại sức lực cũng như lấy lại quyền được ở đó, trong sân trường cao đẳng tiểu học Sartène, quang cảnh bị núi bưng bít. Ông là người đầu tiên và cũng là người duy nhất trong số các anh chị em của mình tiếp tục học lên sau khi đã có bằng tốt nghiệp và cả những con quỷ ám cơ thể ông hay sự trơ ì của sự vật cũng sẽ không ngăn nổi ông học đến cao đẳng sư phạm và hơn thế nữa, ông không muốn làm nghề giáo, ông không muốn dạy những bài học vô bổ cho những đứa trẻ nghèo khổ và bẩn thỉu, ánh mắt sợ sệt của chúng sẽ đưa ông về với tuổi thơ hỗn loạn của mình, ông không muốn rời bỏ làng quê để chôn mình trong một làng khác cũng giống y chang một cách tuyệt vọng, như một khối u bám vào đấy một hòn đảo trên đó không có gì thay đổi, bởi vì, thực tế mà nói, không có gì thay đổi và mãi mãi không có gì thay đổi. Jean-Baptiste gửi tiền từ Đông Dương về, và ông đã mua cho bố mẹ một ngôi nhà đủ lớn để mọi thành viên trong gia đình có thể hội tụ vào mùa hè mà không phải chen chúc ngủ bên nhau như những con thú trong chuồng, Marcel có phòng riêng, nhưng da chết vẫn còn bám trên đôi môi khô của bố ông, còn trán mẹ ông vẫn bị cày xới bởi vết nhăn sâu và thẳng thớm của tang tóc, họ có vẻ không già hơn cũng không trẻ hơn so với mười lăm năm về trước, ngay sau ngày tận thế, và khi ngắm mình trong gương, Marcel có cảm giác mình đã được sinh ra như thế, luôn loạng choạng và gầy gò, cảm giác tuổi thơ đã đóng vào ông một cái dấu oan nghiệt mà không gì có thể giải thoát cho ông. Trên những bức ảnh mà Jean-Baptiste gửi về, y có thay đổi bởi y sống trong một phần của thế giới nơi mà thời gian còn để lại dấu vết rõ ràng trên đường đi của mình, y béo lên rất nhanh rồi cũng gầy đi không kém phần đột ngột, như thể cơ thể y luôn chao đảo trước chính dòng đời vừa mãnh liệt vừa hỗn loạn, y chụp ảnh trong tư thế đứng nghiêm, cùng những quân những ngựa xếp hàng thành một đường thẳng hoàn hảo, hoặc ăn mặc lôi thôi lếch thếch, mũ kê pi đội ngược, trước những cái cây lạ hoắc, cùng với những quân sĩ khác và những cô gái mặc quần áo lụa, mặt y bị biến dạng vì mỡ và vì sự sung túc, hoặc nhăn nheo vì mệt mỏi, trụy lạc, sốt nhưng trên gương mặt đó luôn bộc lộ thái độ giễu cợt và hả hê, y lấy điệu bộ của kẻ ma cô và chính vì thế mà Marcel không ngưỡng mộ y nữa, ông ghen tị với y đang công khai hưởng thụ một kho báu mà y không xứng đáng. Ông không thể chịu đựng nổi mọi thứ gì thấy được từ người anh của mình nữa, sở thích gái gú rõ rành, khổ vai bề thế, cơ thể gầy gò hay thừa mỡ, thái độ hỗn xược, kể cả sự hào hiệp của y, bởi vì toàn bộ số tiền đó không thể được tiết kiệm từ đồng lương chánh đội của y, mà chắc chắn là có được từ buôn lậu bất chính, buôn tiền, buôn thuốc phiện, buôn thịt người. Khi Jean-Baptiste về làng dự lễ cưới Jeanne-Marie, y cũng vạm vỡ y hệt như ngày y ra đi, nét thanh xuân vẫn còn soi sáng gương mặt của một người đã trưởng thành nơi kia, tại những vùng đất không tưởng, nơi mà bọt biển trong suốt lấp lánh dưới ánh mặt trời như một chùm kim cương, y về cùng vợ con, huy hiệu hình mỏ neo mạ vàng của quân đội thuộc địa được gắn lên ống tay áo và chiếc mũ kê pi, nhưng ảnh hưởng độc hại của nơi chôn nhau cắt rốn đưa y trở lại với con người cố hữu của y, một anh nông dân vô học và vụng về mà số phận đã đẩy vào một thế giới y không xứng đáng, những thùng rượu sâm banh y đã đặt mua cho lễ cưới của em gái hay dự định lố bịch là mở một khách sạn ở Sài Gòn sau khi giải ngũ cũng không thay đổi được điều gì. Tất cả bọn họ đều là những anh nông dân khốn khổ xuất thân từ một thế giới mà từ lâu đã không còn là một thế giới, một thế giới bám vào đế giày của họ như bùn lầy, cái chất nhớt nhát và dẻo quẹo, bọn họ cũng được tạo ra từ chất ấy, thứ chất mà họ luôn mang theo bên mình, tới Marseille cũng như tới Sài Gòn và Marcel biết chỉ có duy nhất mình mới có thể thực sự thoát ra. Bánh tẩm bột rán thì quá khô, được tẩm một lớp đường cứng, hơi ấm nhạt nhẽo của rượu sâm banh để lại trong họng cái vị của tro tàn và cánh đàn ông vã mồ hôi dưới nắng hè, nhưng Jeanne-Marie rạng rỡ một niềm vui e lệ và tấm khăn xa tanh cùng đăng ten trắng tinh làm nổi bật khuôn mặt trái xoan của chị đem lại cho chị vẻ duyên dáng của trinh nữ xứ Judée xưa. Chị khiêu vũ, choàng tay níu chặt vai chồng, người chồng mỉm cười, vẻ nghiêm trang như đã biết có lẽ mình sẽ không thể sống sót qua khỏi cuộc chiến tranh mới đang rình rập tất cả mọi người. Bởi phía bên kia núi cao và biển rộng, có một thế giới đang sục sôi, và ở nơi kia rất xa họ, không có họ, cuộc sống và tương lai của họ đang thêm một lần nữa lâm nguy như vẫn luôn lâm nguy như trước đó. Nhưng những đồn đoán về thế giới này mất hút ở xa khơi trước khi đến tai họ, còn những tin đồn đến được tai Marcel có vẻ xa vời và mơ hồ đến nỗi ông chẳng thèm để ý, ông còn nhún vai khinh thường khi, trong sân trường cao đẳng tiểu học Sartène, cậu bạn Sébastien Colonna cố chia sẻ niềm đam mê Maurras* của mình và nói với ông về buổi bình minh của thời mới, sự hồi sinh của đất nước từng bị lũ Do Thái và người Bolchevik đã làm cho suy tàn, Marcel nói với ông bạn mình, Này cậu đang nói nhảm nhí gì thế? Cậu đã bao giờ gặp người Do Thái hay người Bolchevik đâu! vừa nói vừa nhún vai một cách khinh khi bởi ông không tin người ta có thể bị kích động vì những điều viển vông mù mờ, không có thực đó. Điều khiến trái tim Marcel rung động, là ý nghĩ cụ thể và dịu vợi về đợt tòng quân sắp tới của ông, trình độ học vấn của ông sẽ giúp ông trở thành sĩ quan, ông đã mường tượng ra cái vạch mạ vàng trên lon chuẩn úy, và khi, trong lễ cưới, Jean-Baptiste, miệng đầy bánh tẩm bột rán, đùa nghịch bằng cách chào ông với một vẻ trang nghiêm rất buồn cười rồi vừa vò cho đầu tóc ông bù xù vừa cười, ví bằng ông mới mười tuổi, Marcel đã không thể kiềm chế được một niềm vui khôn tả vì lời tuyên chiến thậm chí không bị suy suyển. Jeanne-Marie đã về ở trong ngôi nhà nơi làng quê cùng với vợ con Jean-Baptiste. Họ chờ những bức thư thường ngày tới từ phòng tuyến Maginot kể với họ về nỗi buồn chán, sự ức chế và chiến thắng, người chồng trẻ của Jeanne-Marie viết thư nói với chị rằng anh nhớ chị, rằng đêm trở lạnh và anh nhớ đến hơi ấm làn da chị khi anh chạm vào người chị, anh nôn nao chờ đợi bọn Đức tấn công để anh có thể chiến thắng bọn chúng và trở về bên chị, anh nói với chị rằng anh sẽ không bao giờ rời xa chị nữa, anh

•

Charles Maurras (1868-1952) là nhà báo, chính trị gia và nhà thơ Pháp.

— end note —
thề như vậy, khi tất cả những thứ này chỉ còn là một kỷ niệm vinh quang và xa xôi, anh sẽ không rời xa chị nữa. Thời gian trôi qua và anh còn viết thư nói với chị về những điều mà khi đối diện anh hẳn không dám nói, thậm chí thì thầm cũng không, anh nói về cái bụng của chị ưỡn lên khi được vuốt ve, mơn trớn, nói về cặp đùi, về bầu vú mà làn da xanh xao làm cho anh chết đi được, và còn nói về chiến thắng sắp tới nữa chứ, như thể niềm vinh quang của cơ thể vợ anh phải hòa vào cho tới khi lẫn với niềm vinh quang của đất nước mà anh đang bảo vệ trong chiến thắng đó, mỗi ngày anh lại trở nên hào hứng hơn, cụ thể hơn, sắt đá hơn, còn Jeanne-Marie thì say sưa với những lá thư anh viết và cầu Chúa sớm đưa anh về với chị mà không sợ không được đáp ứng. Vào tháng Ba năm 1940, sau khi khẳng định với bác sĩ quân y rằng mình chưa bao giờ có chút vấn đề gì về sức khỏe, Marcel cuối cùng cũng để lại người chị gái, để lại làng quê và bố mẹ để gia nhập trung đội chuẩn úy trong trung đoàn pháo binh Draguignan. Phía bên kia biển khơi, quỷ loét dường như bị tê hệt, không còn khả năng gây hại, và lần đầu tiên trong đời, Marcel có một sức sống mà ông tin chắc có thật, ông cư xử giống đứa học trò ngoan vốn là ông trước kia và ông hoàn toàn điếc đặc trước tất cả những gì còn lại, ông không nghe thấy tiếng xe tăng Đức gầm rú, không nghe thấy tiếng cây cối gãy gục trong những cánh rừng ở Ardennes, những tiếng la ó của đoàn người sơ tán và tiếng khóc than tủi nhục, ông không nghe thấy tiếng tất cả những giấc mơ chiến thắng bị một cơn gió bại trận thổi bay, ông không nghe thấy tiếng của Philippe Pétain nói về danh dự và về đình chiến, và giữa lúc lá thư đầu tiên mà Jean-Baptiste viết từ trại tù binh cùng bức điện thông báo cho Jeanne-Marie biết chị đã trở thành góa phụ ở tuổi hai lăm được gửi về làng, thì cuối cùng Marcel cũng nghe thấy, mà không thể tin nổi, người đứng đầu binh đoàn thông báo cho những người trong trung đội của mình biết rằng họ sẽ không bao giờ trở thành sĩ quan và tất cả họ được điều động đến trại thanh niên, ông nghe thấy rằng ông chỉ là một hướng đạo sinh có nhiệm vụ ngợi ca vinh quang của Thống chế, thế là dạ dày cùng ngực ông bị vết loét nóng rực chua cay cào xé khiến ông khuỵu xuống giữa các đồng đội, trước ông trưởng binh đoàn đang nhìn ông ói ra máu trong bụi bặm. Xuất viện sau khi đã phục viên, ông đến Marseille sống tại nhà một người chị gái và suốt ngày nằm dài trên giường, được ru ngủ bởi nỗi oán hận và cảm giác buồn nôn mà không thể nào quyết định về làng tìm lại gọng kìm bất di bất dịch của lo sợ và tang tóc, vì thế mà ông trì hoãn cuộc trở về của mình, tuyệt vọng bám vào cái thành phố rộng lớn và bẩn thỉu đó, như thể thành phố này sẽ mang lại cho ông sự cứu rỗi. Ông tin chắc rằng cuộc sống đã nợ ông một món rất lớn, và chỉ khi ông ở lại nơi này món nợ đó mới được trả hết, bởi vì ông biết rằng, ngay khi ông đặt chân lên mảnh đất quê hương, mọi nợ nần sẽ bị xóa bỏ, những thiệt thòi, mất mát, những bù đắp, và cuộc sống sẽ không nợ nần gì ông nữa. Ông chờ đợi điều gì đó sẽ xảy ra, ông rảo bước đi trên đường phố của cái thành phố mà sự rộng rãi và dơ bẩn làm cho ông sợ, ông đưa mắt lo lắng nhìn về phía cảng, cố cưỡng lại sức hấp dẫn độc hại của nỗi nhớ quê hương rồi ông bịt tai lại bởi ông sợ phải nghe thấy, từ phía bên kia biển khơi, sự dịu êm của những giọng nói thân quen yêu dấu đang mời mọc ông trở về với minh phủ, nơi ông ra đời. Sébastien Colonna đến chỗ ông và ngày nào cũng thế, hàng chục đồng hương của ông kéo đến Marseille tìm việc. Bác của Sébastien xin cho ông làm việc tại Ngân hàng Société générale. Nhưng nhiều tuần lễ trôi qua mà nợ vẫn chưa được trả. Chẳng lẽ cuộc đời trả nợ như thế? Chẳng lẽ đó là cách cuộc đời an ủi ông vì không được phong sĩ quan khi bắt ông phải cắm đầu vào những quyển sổ tính toán khiến cho ông ngột ngạt vì buồn chán, chỉ thuận cho ông thoát ra khỏi tình cảnh đó để ông nghe Sébastien huyên thuyên về thành quả của cuộc cách mạng dân tộc, ngợi ca sự khôn ngoan của Chúa Trời khi giúp con người rút ra một bài học đạo đức bổ ích từ những thảm họa tồi tệ nhất và ca tụng đức hy sinh cũng như lòng nhẫn nhục bởi vì nước Pháp cần điều trị triệt để để tẩy rửa cái chất độc đang làm cho đất nước bại hoại - phải chăng là như thế? Phải chăng, trái với thái độ khinh miệt lặp đi lặp lại của mình, cuộc sống không đeo đẳng ông đến cả trong vòng tay của con đĩ mà ông đã quyết định đi lại để đồng thời thỏa mãn khát khao được biết và khát khao được an ủi? Cô ta có đôi mắt đen đầy thương cảm, ánh lên một sự hiền từ giả tạo, sự hiền từ này tắt ngấm ngay khi cô ở lại một mình với ông và không còn tia sáng nào trong ánh mắt cô nhìn ông nữa trong khi ông rửa chỗ kín trong một cái chậu rửa đít rạn nứt màu xam xám, cô tàn nhẫn nhìn ông còn ông thì run lên vì xấu hổ, cảm thấy nỗi cay đắng về điều mình sắp biết và không còn hy vọng có được niềm an ủi. Ông theo cô nằm trên những tấm ga trải giường bốc mùi mốc meo, chỗ mà ông phải chịu đựng cảnh cô sẽ làm nhục ông đến cùng bằng sự trơ ì của mình. Ông cảm nhận được hơi ấm ở chỗ hai cái bụng của họ ép vào nhau, hòa vào nhau như những lỗ huyệt của loài bò sát, ông cảm thấy mồ hôi xâm xấp trên bầu vú ép sát vào ngực mình, trên đôi chân đang quặp vào chân mình, những hình ảnh không thể chịu đựng nổi hiện ra trong đầu Marcel, ông là một con thú, một con chim lớn phàm ăn và run rẩy đang vùi đầu vào bụng một xác chết, bởi cô ta luôn giữ sự vô cảm tục tĩu của một xác chết, đôi mắt người chết của cô ta ngước nhìn lên trần, và ở chỗ hai làn da của họ chạm vào nhau, ở mỗi điểm tiếp xúc, nước hòa lẫn vào nhau, bạch huyết trong suốt, dịch sinh lý, chẳng khác nào cơ thể của ông phải lưu giữ vĩnh viễn, trong một sự hóa thân gớm ghiếc, dấu vết cơ thể người đàn bà mà ông sẽ không bao giờ gặp lại nữa, người đàn bà mà ông không biết tên, rồi ông bật dậy mặc quần áo ra về. Ông vừa ra phố vừa thở hổn hển, máu lạ chảy trong huyết mạch ông, mồ hôi đầm đìa trên mí mắt không còn mùi vị như trước nữa, và ông khạc nhổ xuống đất vì không nhận ra vị nước miếng của mình. Suốt nhiều tuần liền, ông lo sợ săm soi cơ thể, săm soi từng cái mụn cóc, từng nốt ban đỏ, ông cảm thấy mình bị eczêma, bị nấm, bị giang mai, bị bệnh lậu, nhưng dù căn bệnh đang chực lây vào người ông có tên gì đi nữa, đó cũng chỉ là bề ngoài hời hợt đang giấu kín nỗi đau riêng của ông, một căn bệnh vô phương cứu chữa, và tuần nào ông cũng quấy nhiễu các bác sĩ cho đến khi quân đội Đức chiếm đóng vùng tự do và buộc ông phải đau lòng dứt khỏi chính mình. Sébastien Colonna kinh hãi, hắn đả kích sự khinh suất của Đồng minh, sự xảo quyệt của Hitler là một kẻ nuốt lời, nhưng niềm tin của hắn vào quyền uy của Thống chế rõ ràng đã bị lung lay, hắn sợ phải đi lao động khổ sai trong nhà máy của người Đức, hắn nói với Marcel, Phải đi khỏi đây, phải đi ngay. Nhưng không có con tàu nào rời cảng nữa. Sébastien được ông bác cho biết vài hôm nữa, ở Toulon có tàu khách đi Bastia. Hắn cùng Marcel đi xe khách đến. Họ thấy từ biển ngút lên những cột khói đen sì, hải quân Pháp bị đánh đắm chỉ còn lại một đống tôn và thép khổng lồ làm tắc cả vũng tàu, máy bay tiêm kích-ném bom Đức vừa rít lên vừa đâm bổ vào số ít con tàu đang cố trốn thoát bằng cách len lỏi giữa đám thủy lôi và những tấm lưới kim loại và Sébastien bật khóc. Khi thấy tình hình trở nên cấp bách, ít nhất cũng đáng chú ý như chính danh dự của hải quân, hắn giải thích cho Marcel rằng họ nhất thiết phải đi qua vùng quân Ý chiếm đóng nếu muốn tiếp tục nuôi hy vọng trở về nhà. Marcel đáp lại rằng mình không còn tiền để tiếp tục đi và mình sẽ về nhà bà chị ở Marseille nhưng Sébastien không chịu, không thể nào, hắn có tiền và hắn sẽ không bỏ rơi ông, thế là Marcel hiểu rằng tình bạn là một điều bí ẩn. Họ đến được Nice và về làng một tuần sau đó. Cái tang Jeanne-Marie phải chịu bao trùm cả ngôi nhà và bồng bềnh như một làn sương mù không gì làm tan biến đi được. Mọi thứ chìm trong một bức màn yên tĩnh nặng nề đến nỗi Marcel thỉnh thoảng giật mình thức giấc, tiếc nuối tiếng bom rít trong vũng tàu Toulon. Ông dậy uống nước và thấy bố mình đang đứng trong bếp, hoàn toàn bất động, mắt trân trân, Marcel hỏi, Bố làm gì đấy? mà không nhận được câu trả lời nào ngoài cái gật đầu đưa ông tới sự vĩnh hằng của im lặng, ông kinh hãi nhìn bố, cụ mặc áo sơ mi len cứng mình, bờ lông mi bị cháy, đôi môi trắng bệch, và bất chấp nỗi kinh hoàng đang xâm chiếm lấy mình, ông cũng không thể ngoảnh mặt đi, vận hết sức, ông lại gần bố, cầm lấy cái hũ rót nước uống rồi trở lại đi nằm, tự thề với mình là những đêm sau sẽ không dậy nữa dù cơn khát có giày vò đến mấy, bởi ông biết bố ông vẫn sẽ đứng ở chỗ ấy, bên ngoài thế giới, bất động trong một trạng thái sững sờ đớn đau mà cái chết cũng không thể giải thoát. Marcel muốn thoát ra khỏi cái vỏ bọc im lặng đó, ông lắng nghe cơn cuồng phong của cuộc nổi loạn đang thổi quanh mình, ông chờ đợi những cơn lốc đẫm máu của nó giật tung cửa chính và cửa sổ để không khí trong lành ùa vào. Sébastien Colonna thuật lại cho ông những câu chuyện nhảy dù, tấn công lựu đạn, hắn kể rằng, ở Alta Rocca, hai anh em họ nhà Andreani đã tàn sát một người Ý rồi gia nhập quân du kích, hắn lên án những hành động phi lý và đầy tội ác đó mà không nhận ra rằng Marcel không chia sẻ sự lên án của hắn và đã tưởng tượng mình đang cầm vũ khí chống quân xâm lược. Đầu tháng Hai, tuần nào cũng thế, một kẻ lạ mặt bắt đầu giết lính Ý đi riêng rẽ với một sự đều đặn khủng khiếp. Nhiều xác chết được tìm thấy trong bùn lầy, gần một chiếc xe mô tô bị lật ngửa, trên những con đường lên núi, trong bán kính cách làng vài cây số. Họ bị sát hại bằng súng săn và đôi khi bị kết liễu bằng một nhát dao vào cổ họng, bị chọc tiết như những con lợn, một số bị lột quần áo gần hết và tất cả đều bị tháo giày một cách rùng rợn. Không ai tìm ra giày của họ, và chính chi tiết tầm thường này tuy vậy lại làm cho mọi người vừa kinh hãi vừa kiêng nể, như thể kẻ sát nhân đã làm theo một nghi lễ ghê rợn, thêm vào đó lại bí ẩn nữa, và ông thầm nhủ rằng quân du kích chẳng liên quan gì đến chuyện này, rằng đó là tác phẩm của một du kích bí ẩn, sứ giả của thần chết hiệu nghiệm, bất nhẫn và cô độc như Tổng lãnh thiên thần của Chúa tể các đạo quân. Ngoài Sébastien Colonna mà sự khinh bỉ người Ý được bù đắp bằng sự ngưỡng mộ Mussolini và sự phục tùng chính quyền sâu sắc và si mê, tất cả các thanh niên trong làng đều muốn tham gia kháng chiến và trở thành những sát thủ đáng sợ, thành những chiến binh vì công lý. Họ không thể chịu được cảnh ăn không ngồi rồi. Họ tụ tập tranh luận về những việc có thể làm, họ định khử những kẻ phản bội và những kẻ cộng tác với quân chiếm đóng, cái tên Sébastien thậm chí đã được xướng lên nhưng Marcel nhiệt tình bênh vực hắn và nhắc lại rằng hắn chưa bao giờ làm hại ai cả. Cuối cùng, họ hẹn gặp nhau trên núi vào ban đêm cùng với một nhóm chiến binh rồi lúc một giờ sáng, họ rời khỏi làng, cùng bước đi trong đêm lạnh giá, lòng nhiệt tình anh dũng của tuổi trẻ thôi thúc họ, nhưng khi vừa đi qua trường học, họ nghe thấy những bước chân đều đặn vang lên và đang đi về phía họ, cách họ khoảng vài chục mét, thế là họ chạy xuống làng về nhà để rồi tim đập thình thịch, họ rình đội tuần tra Ý đi qua nhưng chẳng bao giờ thấy bởi họ đã ba chân bốn cẳng chạy trốn khi nghe thấy tiếng bước chân của chính mình dội lên trong đêm giá băng tĩnh mịch. Nỗi xấu hổ làm họ suy sụp hẳn. Họ khéo léo tránh mặt nhau để không phải đối mặt với nỗi ô nhục của mình. Vào mùa xuân, sát thủ bí ẩn thôi không khiến người ta phải nhắc đến mình nữa, không ai biết anh ta đã chết hay đã trở về với thiên đình trong khi chờ đợi ngày tận thế. Bí ẩn chỉ được giải mã trong cuộc nổi dậy vào tháng Chín, đối với Marcel, cuộc nổi dậy này chỉ gói gọn ở vài lần đi đi lại lại trên đường làng, khẩu súng vô ích trong tay. Ange-Marie Ordioni đi xuống từ chuồng cừu nhô cao trên rừng Vaddi Mali, nơi mà y cùng vợ sống một cuộc đời săn bắn hoang dã của thời kỳ đồ đá mới. Y đi giày brôđơcanh Ý và mặc một chiếc áo vest quân sự đã tháo lon cùng huy hiệu. Ngay giữa mùa đông, đôi giày duy nhất của y đã tơi tả tả tơi, y không tài nào vá lại được và cũng chẳng có tiền để mua giày mới. Y thấy dùng đồ của kẻ chiếm đóng là chuyện bình thường nhưng y đã mất nhiều thời gian mới tìm được một đôi giày vừa cỡ bởi vì dù có dáng vóc của kẻ ăn lông ở lỗ nhưng y có đôi bàn chân nhỏ một cách kỳ cục. Một kẻ có chức trách ở Mặt trận dân tộc gào lên rằng y là một thằng ngốc, một thằng vô ý thức, đáng nhẽ phải đem y ra bắn ngay nhưng Ange-Marie lạnh lùng nhìn anh ta và đáp lại rằng tốt hơn anh ta nên im lặng. Ở trên núi thì phải có giày tốt. Quân Pháp đã đến làng, mấy tay lính mộ vừa cười vừa uống rượu và hát bằng tiếng Ả Rập trên đường làng, Marcel sững sờ nhìn cái đầu cạo trọc của bọn họ, nhìn mớ tóc dài bện lại buông sau gáy họ, những con dao cong như dao của người Xaradanh của họ, và thế là Sébastien nói với ông, Cậu nhìn xem những người giải phóng cho chúng ta có dáng vẻ như thế nào, người Moritani và người da đen đều thế cả thôi, những tên mọi rợ này lúc đầu thì phục tùng, sau đó lật đổ và phá hoại Đế chế. Chúng ta sẽ chẳng còn gì nữa. Vài tuần sau, họ cùng nôn mửa bên nhau trên con tàu Liberty Ship, con tàu đang vượt qua bão tố phong ba để đưa họ đến Alger. Sóng tràn lên boong đặc như bùn, tẩy rửa sự ô uế trên người họ và khiến họ lạnh thấu xương, ở Maison-Carrée, một viên hạ sĩ quan ngồi sau một cái bàn nhỏ, cắm mặt vào một quyển sổ vô vị và uể oải đọc quyết định bổ dụng cho từng người và không có gì cho thấy là, sau cái bàn đó, những ơn huệ hay bản án tử hình đang được quyết định, bởi đó là một chỗ trang nghiêm, nơi các con đường phân rẽ, nơi chia rẽ chung cuộc giữa một bên là cừu cái một bên là dê đực, những con vật này thì ở bên trái, những con vật kia thì ở bên phải, nhưng không ai yêu cầu họ chọn lựa giữa cái chết vinh quang trên chiến trường và một cuộc sống vô nghĩa, và vào lúc Sébastien Colonna biết tên trung đoàn bộ binh của mình, hắn đã bắt đầu hành trinh tất yếu tới với những viên đạn súng máy đã từ lâu chờ hắn ở Monte Cassino. Marcel bất giác ôm chặt lấy hắn mà không biết rằng ông sẽ không bao giờ gặp hắn nữa, có chăng chỉ là thấy lại cái tên được những bàn tay xa lạ khắc lên tấm bia tưởng niệm, như thể thịt da phù du hơn đá hoa cương và ông lên tàu đi Tunis. Tới nơi, ông được biết mình được điều động đi Casablanca, cùng đội pháo của mình, để học cách sử dụng vũ khí phòng không của Mỹ. Ông không tài nào hiểu nổi quy luật thuyên chuyển trong quân đội. Tàu lại khởi hành đi miền Tây, chạy dọc theo bờ biển trong một hành trình kéo dài ba tuần. Ông cùng đồng đội nằm bệt xuống sàn phủ đầy rơm ẩm trong toa chở hàng, phần lớn thời gian ông ngủ gà ngủ gật, chỉ thoát khỏi sự đờ đẫn để chơi bài hay nhìn những cánh đồng và thành phố yên tĩnh buồn bã băng qua trước mặt, không có thành phố nào, cánh đồng nào giữ lời hứa thực hiện ước mơ của ông, biển lại mơn man bờ cát ỉu xìu, chẳng còn lại gì từ những câu chuyện ly kỳ đầy rẫy trong sách lịch sử, không còn lửa Baal, không còn những quân đoàn châu Phi của tướng Scipion, không còn kỵ sĩ người Numidia nào vây hãm tường thành Cirta để trả lại cho Massinissa nụ hôn bị đánh cắp của Sophonisbe, tường thành cùng những chiến binh vây hãm thành đều đã trở về với cát bụi và hư vô bởi đá hoa cương và thịt da đều phù du tất thảy, và ở Bône, nhà thờ đã từng thu nhận bài giảng của Augustin và hơi thở cuối cùng của ông bị át đi bởi những tiếng la ó của người Vandal* chỉ còn là một vùng đất hoang, mọc đầy cỏ vàng đã rạp xuống vì gió. Marcel nhập trại ở Casablanca, quyết tâm từ bỏ chây lười, biếng nhác để trở thành chiến sĩ nhưng người Mỹ chưa bàn giao vũ khí phòng không, ông không thể chịu nổi cảnh phải ngồi chờ và suýt quay trở lại nhà thổ. Ông không thể tin vào thời khắc mà tương lai của toàn thế giới đang bị đánh cược, người ta lại bắt ông phải chán chường và Đại Tây Dương mênh mông không an ủi ông được chút nào. Một tháng sau, ông được biết người ta đang tuyển sĩ quan quân nhu, thế là ông ứng tuyển ngay. Nếu như người ta không thỏa mãn ước nguyện chiến đấu của ông, chí ít ông cũng sẽ trở thành người mà mình hằng mong muốn. Cuối cùng ông cũng cảm thấy sung sướng và cứ như vậy cho đến khi viên đại tá triệu tập ông, chửi ông là đổ dốt nát với những lời lẽ ác ý chưa bao giờ có, y sùi bọt mép, đập tay lên bàn, anh chỉ là đồ giòi bọ,

•

Dân tộc Đông German (Đức), sống giữa vùng Oder và Vistule và bên bờ biển Baltic. Đầu thế kỷ thứ 5, dân tộc này đã vượt qua sông Rhin, xâm chiếm và tàn phá xứ Gaule (Pháp), Tây Ban Nha và Bắc Phi.

— end note —

Antonetti ạ, thêm nữa còn là một kẻ hèn nhát, Marcel cuống lên, lắp ba lắp bắp một cách vô bổ, nhưng thưa đại tá, thưa đại tá, còn viên đại tá thì hét lên, sĩ quan quân nhu à? quân nhu à? nhắc lại từ “quân nhu” như một sự tục tĩu không tên làm ô uế miệng y, mày sợ ra chiến trường, phải thế không? Mày thích trốn tránh rồi ngồi đếm từng ký khoai và từng đôi giày à? Đồ giòi bọ! Đồ giòi bọ tiểu nhân! còn Marcel thì thề với y rằng ông chỉ sống để chiến đấu, rằng ông luôn khao khát trở thành sĩ quan và ông thấy đó là một cơ hội cần nắm bắt, nhưng viên đại tá không bình tĩnh được, nhẽ ra mày phải đến gặp tao nếu muốn làm sĩ quan, một sĩ quan pháo binh chứ! một sĩ quan đáng kính! tao đã có thể ghi tên mày vào một trung đội nào đó, quân nhu ư? Mẹ kiếp, quân nhu ư? Người của tao không có ai kết thúc ở quân nhu cả, mày hiểu chứ? Không một ai! Giờ thì mày cút đi nếu không tao tống mày vào tù đấy! Marcel đi ra, bụng nóng như có lửa đốt, tất cả hy vọng của ông lại tiêu tan một cách thê thảm, ông chỉ còn có thể tiếp tục chờ thiết bị phòng không của Mỹ, cho đến khi cuối cùng ông cũng được bổ dụng vào làm thư ký cho một trung úy quân nhu mà không ai thấy có gì đó ngược đời hay quá thể, kể cả viên đại tá. Cuối năm 1944, ông trở lại Pháp cùng viên trung úy và họ từ từ đi lên phía Bắc, phía sau tiền tuyến hàng trăm cây số. Marcel giữ sổ sách và pha cà phê dỏm. Ông không bao giờ nghe thấy tiếng súng. Chỉ một lần, ở Colmar, cách chiếc xe ông đang lái vài trăm mét, một trái phá lạc rơi xuống bắn tung bụi bặm và gạch vụn. Marcel dừng lại. Quanh ông là một thành phố đổ nát mà không trái phá nào có thể hủy hoại hơn nữa. Tai ông ù ù một cách dễ chịu trong vài phút. Ông quay lại viên trung úy hỏi xem anh ta có ổn không rồi lấy tay phủi bụi, hơi cau mày và đó là chiến công duy nhất của ông, điều duy nhất cho phép ông nghĩ rằng chiến tranh chưa hoàn toàn cách ly ông. Và bây giờ, chiến tranh đã kết thúc và ông đang sống cùng gia đình ở làng quê. Ông để cho bố ôm chặt mình cùng Jean-Baptiste, ông bố thả ra rồi lại ôm chặt hai người, như thể ông cụ không thể tin được rằng người ta chưa lấy đi của cụ người con nào. Jean-Baptiste hớn hở lắm, y đã béo lên khủng khiếp. Y đã sống ba năm cuối chiến tranh trong một trang trại ở Bavière, do bốn chị em gái quản lý, y vừa kể về bốn chị em này vừa nháy mắt, sau khi yên tâm rằng vợ y không nhìn y còn Marcel thì sợ y lôi ông ra một chỗ để mà tâm sự dài dòng và tục tĩu. Ông không muốn nghe y nói. Ông đã hai mươi sáu tuổi. Ông sẽ không quay trở lại trường cao đẳng tiêu học Sartène nữa, ông đã quá tuổi, và khi nhìn tay mình, ông cảm giác như đôi tay ấy sẽ sớm rã vụn như đôi bàn tay cát. Tại Paris, trên đường đi tìm Jean-Baptiste, Jeanne-Marie đã gặp ở khách sạn Lutetia một chàng trai trẻ hơn mình nhiều, một chiến sĩ đi đày về, và thông báo mình sẽ lấy anh ta. Chị đã hư hao rất nhiều do phiền muộn, vô phương cứu chữa và chị biết điều ấy, nhưng chị làm như thể mình còn tin tưởng ở tương lai. Marcel giận chị vì đang hoài công vô ích tỏ ra mình đang sống, ông đau khổ khi thấy chị gái mình đang đóng kịch, đang giả vờ quên, ông không chịu giả vờ vui vẻ, và trong khi cô chị đang lu bu chuẩn bị lễ cưới thì ông chống đối bằng một sự im lặng lầm lì và khinh khi. Nhưng ở nhà thờ, trong lúc bước lên bàn thờ Chúa nơi Aadré Degorce, vóc người thanh mảnh và trẻ trung trong bộ đồng phục của trường quân sự Saint-Cyr, đang chờ, chị dừng một lúc, quay lại nhìn Marcel và nở một nụ cười trẻ thơ mà ông chỉ có thể đáp lại một cách bất đắc dĩ. Chị không hề đóng kịch, không hạ mình chối bỏ cũng chẳng hạ mình bắt chước bởi vì suối nguồn tình yêu bất tận trong mình luôn giữ cho chị khỏi làm việc ấy. Marcel xấu hổ vì sự sáng suốt và thái độ vô liêm sỉ của mình, và trong ánh sáng ban mai, ông lại cảm thấy xấu hổ, xấu hổ vì con tim nhu nhược của mình, con tim u tối của mình, ông xấu hổ trước André vì mình là một người lính quá tồi, ông xấu hổ trước sự may mắn nhục nhã của mình và còn xấu hổ vì thậm chí không biết cách sung sướng vì cơ may đó, ông nhìn André với sự kiêng nể đầy đố kỵ, ông xấu hổ vì tiếp đón André trong ngôi làng khốn khổ đó, tất cả khách khứa đến dự lễ cưới đều làm cho ông xấu hổ, nhà Colonna, vẫn còn đang chịu tang, và nhà Susini, cái nhà đã cho cô con gái đần độn đang chửa hoang không biết lần thứ mấy của mình được đi theo và Ange-Marie Ordioni, đỏ mặt vì hãnh diện, ôm chặt vào bộ ngực gắn đầy huy chương của mình thằng con ú bự mà vợ y mới đẻ trong chuồng cừu đầy ghét bẩn, ông xấu hổ vì bố mẹ của chính mình, xấu hổ vì sức sống tục tĩu và tràn trề của Jean-Baptiste và xấu hổ vì chính mình, kẻ đang mang trong ngực một trái tim nhu nhược và u tối. Ông nhìn bà chị đang khiêu vũ trong vòng tay André. Đám trẻ con chạy giữa những cái bàn cập kênh. Ange-Marie Ordioni nhúng ngón tay vào ly rượu vang phớt hồng rồi cho con trai mình mút. Marcel nghe những tiếng cười và những nốt nhạc accordéon sai bét, giọng nói như sấm rền của Jean-Baptiste. Ông ngồi dưới nắng, cạnh mẹ, mẹ ông cầm lấy tay ông rồi buồn bã lắc đầu. Dường như chỉ có cụ mới không vui khi thấy cuộc sống tiếp diễn. Làm sao cuộc sống có thể tiếp diễn khi nó chưa khởi đầu?

“Làm ra cái gì con người phá hoại cái đó.”

10

Vào tháng Tám, trước khi đi Algérie, Aurélie về làng sống khoảng mười lăm ngày cùng với người hãy còn là bạn đời của mình và cô rất đỗi kinh ngạc khi thấy ở đó trỗi dậy một cuộc sống sôi sục và bừa bãi, một cuộc sống ồ ạt tràn lên mọi thứ nhưng rõ ràng khởi nguồn từ quán bar của em mình. Người ta thấy ở đó những khách hàng ô hợp và vui vẻ lẫn với những khách quen, thấy những thanh niên từ các làng xung quanh và những du khách đầy đủ mọi quốc tịch, tất cả tụ tập trong một sự hòa hợp hội hè và nặng chất cồn mà không cuộc cãi vã nào quấy rối, không như người ta chờ đợi. Những tưởng đó là nơi mà Chúa đã chọn để thử nghiệm sự ngự trị của tình yêu trên thế gian và đến cả những người dân biển, những người vốn thường chỉ chực phàn nàn về những điều khó chịu nhỏ nhất, mà trước hết cần phải kể đến sự tồn tại của những người cùng thời khác, nhưng nay thì chưng ra nụ cười khoan khoái không bao giờ tắt của những kẻ may mắn. Bernard Gratas, kẻ từ địa ngục trở về chói lọi, giờ đây dường như được Chúa hà hơi, mà chẳng có gì thoát khỏi tay Chúa cả. Anh ta đã được thăng chức to, từ nghề rửa bát đĩa đầy tủi nhục, vù một cái anh ta lên làm bánh sandwich, công việc mà anh ta vui vẻ hoàn thành một cách mau lẹ. Bốn cô phục vụ duyên dáng bưng khay chạy ngược chạy xuôi trong phòng và ngoài hiên, sau quầy là một phụ nữ lớn tuổi hơn đang ngồi trên một chiếc ghế đẩu canh két tiền, một anh chàng vừa đệm đàn ghi ta vừa hát những bài hát Corse, Anh, Pháp, Y, và khi anh ta hát một bài thật hay thì tất cả khách hàng vỗ tay hưởng ứng. Matthieu và Libero lo lấy lòng khách hàng, đi từ bàn này sang bàn khác hỏi han xem khách có hài lòng không, sai nhân viên phục vụ thêm chầu, xoa cằm mấy đứa con nít sau khi cho chúng một cái kem lạnh, và thế là họ đã thành những ông chủ của một thế giới hoàn hảo, một xứ sở được ban phúc lành tràn trề sữa và mật ong. Ngay cả Claudie cũng chịu cho là phải, chị vừa thở dài vừa nói,

– Có lẽ nó sinh ra để làm việc đó,
rồi nhìn con trai mình đang rạng ngời hạnh phúc đi từ bàn này sang bàn khác, chị nói thêm,

– Quan trọng là nó hạnh phúc, phải vậy không?

còn Aurélie thì không muốn làm mẹ mình phật ý bằng cách thừa nhận Matthieu đang làm cô bực mình không thể tả và, trong hạnh phúc của Matthieu, cô chẳng thấy gì ngoài biểu hiện niềm vui chiến thắng của một thằng bé hư hỏng, một thằng nhóc hỉ mũi chưa sạch nhờ kêu gào, khóc lóc cuối cùng đã đòi được món đồ chơi mình thích. Cô nhìn nó điều khiển món đồ chơi trước một cử tọa bị quyến rũ và phô trương niềm vui của mình, sợ rằng sự bực tức của cô thậm chí không sâu bền vì đó không phải là nỗi đau thất tình, cũng không phải là cơn thịnh nộ, đó chỉ là khúc dạo đầu của một kiểu lạnh lùng, vô cảm, cậu em trai mà cô từng vô cùng thương yêu, từng an ủi thường xuyên đã dần biến thành một người không có tầm, không đáng quan tâm, thế giới của nó bị bó hẹp trong những dục vọng nhỏ nhen của nó và Aurélie biết rằng, khi cô đã lượng được điều đó thì em trai cô sẽ hoàn toàn trở nên xa lạ với cô. Cô đến để ôm hôn người thân trước khi ra đi, nhất là ông mình, và tận dụng sự hiện diện của họ, và tối nào cô cũng chứng kiến tiết mục của Matthieu, vì việc ghé qua quán bar uống ly rượu cùng gia đình gần như là điều bắt buộc, Matthieu đến ngồi vào bàn và nói về những dự định của mình cho mùa đông, nói về những mẹo mua thịt mà anh cùng Libero đã nghĩ ra, nói về nơi ăn chốn ở của người làm, và người bấy giờ còn được chung sống với Aurélie thêm vài tháng nữa có vẻ rất khoái những thứ đó, anh ta hỏi những câu đáng hỏi, đưa ra ý kiến của riêng mình, như thể nhất thiết anh ta ít ra cũng phải chiếm được cảm tình của Matthieu, bởi vì Aurélie đã bắt đầu nghi ngờ anh ta thật sự, rằng thực ra anh ta chỉ là một thằng ngốc đang khoái chí vì gặp được một thằng ngốc khác và cùng với người này, anh ta có thể thoải mái nói ra đủ thứ ngớ ngẩn. Nhưng cô sớm tự trách mình đang có cách nhìn nghiệt ngã và trách mình vì tình yêu trong cô đã bỗng dưng biến thành sự khinh miệt một cách quá dễ dãi, và cô thấy buồn vì xấu bụng. Nào cô có ghét bỏ gì những ông chủ quán bar, bánh sandwich hay những người phục vụ, và sẽ không nói gì về lựa chọn của Matthieu nếu cô tin sự lựa chọn đó thành thực và đã được suy tính rất kỹ, nhưng cô không thể chịu đựng nổi việc người ta diễn kịch hay thoái thác trước mắt mình, còn Matthieu thì hành xử như thể nó nhất thiết phải cắt bỏ quá khứ của mình, nó nói với cái giọng gượng gạo khác thường, một cái giọng đã buồn cười lại càng buồn cười hơn khi thi thoảng nó bị lạc giọng lúc chuyển câu rồi đỏ mặt lên đổi ý, sau đó tiếp tục diễn cái trò hề lố bịch tương tự, một chút trí tuệ, một biểu hiện của tư duy dẫu nhỏ nhất cũng bị loại trừ khỏi trò hề đó như những yếu tố nguy hại. Kể cả Libero nữa, người mà Aurélie luôn coi là một chàng trai tinh tế và thông minh, giờ đây cũng như đã quyết chí đi theo con đường ấy, anh ta chỉ trả lời bằng một từ tượng thanh hơi có ý thắc mắc khi cô báo cho anh ta biết rằng năm tới cô sẽ đi lại giữa đại học Alger và Annaba, nơi cô tham gia khai quật khu Hippone cùng với một nhóm khảo cổ học người Pháp và người Algérie, như thể thánh Augustin, vị thánh mà anh ta vừa dành trọn một năm cuộc đời để viết tác phẩm về Người, không còn xứng đáng được nhận thêm một giây quan tâm nào nữa. Aurélie không chịu nói cho họ biết những gì mình đang thiết tha, và tối nào cũng thế, khi không thể chịu đựng thêm những tiếng hát hò, cười cợt, những câu nói ngớ ngẩn, cô đứng dậy và hỏi ông mình,

– Ông cháu mình đi dạo một lúc nhé?

và cô nói rõ hơn,

– Cả hai ông cháu?

để không ai có ý định đi cùng họ, và thế là họ cùng bước bên nhau trên con đường lên núi, Marcel nắm tay cháu gái và họ để lại đằng sau những tiếng ồn ào của tiệc tùng và đèn đuốc, và họ ngồi một chốc gần đài phun nước, dưới bầu trời mênh mông đầy sao của đêm tháng Tám. Đó là lần đầu tiên cô được mời tham gia một dự án hợp tác quốc tế và cô rất háo hức bắt tay vào việc. Bố mẹ cô lo cho sự an toàn của cô. Người đàn ông lúc bấy giờ đang chia sẻ cuộc sống với cô thì lo lắng về sự bền vững của tình yêu giữa họ. Matthieu chẳng lo lắng gì. Ông nội cô xem cô như một nữ ảo thuật gia có khả năng tự mình kéo những thế giới đã biến mất ra khỏi những vực thẳm của tro tàn và lãng quên từng nuốt chửng lấy chúng, và trong những lúc nổi hứng, khi cô bắt đầu đi học, chính cô cũng từng ước mơ mình được như thế. Giờ cô đã trở nên khiêm nhường và nghiêm túc hơn. Cô biết không có cuộc sống nào xa lạ với con người, cô gắng không để cho cuộc sống tắt ngúm trong ánh mắt mình. Nhưng cái bụng xấu xa của cô đôi khi thầm thì với cô rằng không đúng như vậy, cô chỉ đưa những thứ đã chết trở về với ánh sáng chứ không thổi vào đó chút sinh khí nào, trái lại, chính cuộc sống của riêng cô mới đang dần bị cái chết xâm lấn hoàn toàn, và Aurélie nép sát người vào ông mình trong đêm. Đến giờ lên đường, cô ôm hôn ông thắm thiết rồi ôm hôn từng người thân, cố không quy tình cảm của mình ra tiền. Matthieu hỏi cô,

– Những gì bọn em làm được dẫu sao cũng tốt đấy chứ?

rồi nó dò xét sự đồng tình của cô với một sự khẩn khoản trẻ con đến mức cô chỉ có thể đáp lại nó,

– Ừ, tốt lắm, chị rất mừng cho em,
rồi ôm hôn nó lần nữa. Cô đi Paris cùng với người đàn ông lúc bấy giờ vẫn còn chia sẻ cuộc sống với cô, và vài ngày sau, người đàn ông đó đưa cô đi Orly nơi vào lúc tảng sáng, sau một đêm yêu đương mà anh ta muốn sao cho vừa mãnh liệt vừa trang trọng, vẫn còn có những vòng tay ôm cùng những nụ hôn mà Aurélie trao và nhận hết mình. Máy bay của hãng Air France gần như không có người. Aurélie cố gắng đọc gì đó nhưng không thể. Cô cũng không ngủ được. Bầu trời quang đãng. Khi máy bay bay qua Baléares*, Aurélie dán mặt vào cửa sổ và ngắm nhìn biển khơi cho đến khi bờ biển châu Phi xuất hiện. Ở Alger, nhân viên an ninh quốc gia, được trang bị súng máy, đang chờ máy bay trên đường băng, ở khu vực đỗ. Cô bước lên cầu dẫn, cố gắng không nhìn nhân viên an ninh rồi leo lên một chiếc xe buýt cọt kẹt để đi đến ga sân bay. Trước trạm kiểm soát hải quan lúc ấy có một đám đông ồn ào khôn tả. Ba hay bốn chuyến bay hẳn đã hạ cánh cùng một lúc, trong đó có một chiếc 747 từ Montréal sang chậm đến chín tiếng, còn nhân viên an ninh thì soi mói từng hộ chiếu, ngắm nghía rất lâu với vẻ mặt rầu rầu dấu thị thực rồi mới chịu uể oải đóng cho họ một cái dấu giải thoát. Sau một giờ đồng hồ, khi đến khu vực lấy hành lý, cô thấy tất cả các va li của hành khách đều vứt bừa bộn trong phòng, trên nền đầy mẩu thuốc lá, và cô sợ không tìm ra hành lý của mình. Cô còn phải mỉm cười trình hộ chiếu đã được đóng dấu cho những nhân viên hải quan lạnh lùng và đi qua cửa điện tử trước khi vào sảnh đến. Phía sau hàng rào, rất đông người đang chen lấn, mắt chăm chăm nhìn cửa. Tim Aurélie rộn lên vì lo lắng, chưa bao giờ cô cảm thấy cô đơn và lạc lõng như thế, cô muốn về nhà ngay, và khi thấy tên mình được viết hoa trên một tờ giấy đang phất phơ trên tay một người lạ, cô cảm thấy nhẹ cả người, không tài nào cầm được nước mắt.

•

Quần đảo thuộc Tây Ban Nha ở Địa Trung Hải.

— end note —

11

Libero không hề có ý định mắc phải những sai lầm mà những người tiền nhiệm khốn khổ của anh ta đã mắc phải. Anh ta tự biết mình cũng bất tài như Matthieu về mặt quản lý quán bar nhưng không hề nghi ngờ rằng việc nắm bắt được địa bàn và một chút lương tri tối thiểu sẽ giúp họ tránh được một thất bại mới. Anh ta nói về tương lai một cách mơ mộng, hão huyền còn Matthieu thì nghe anh ta như thể anh ta chính là nhà tiên tri cuối cùng vậy, họ phải tiết chế tham vọng của mình mà không hoàn toàn chối bỏ, tuyệt đối họ không được cung cấp dịch vụ ăn uống từ A đến Z, làm vậy sẽ biến quán thành một nhà tù khổ sai và một cái máy ngốn tiền, nhưng họ phải phục vụ khách, nhất là vào mùa hè, những món gì đó đơn giản như thịt lợn ướp, phó mát, hay có thể là món xa lát, mà không hạn chế chất lượng, Libero chắc mẩm như vậy, khách nào cũng sẵn sàng chi tiền cho chất lượng, nhưng vì phải chấp nhận sống theo xu thế du lịch đám đông và còn phải phục vụ đám khách cháy túi nữa nên không thể chỉ hạn chế ở những sản phẩm xa xỉ, họ phải không ngần ngại bán cả những thứ vớ vẩn với giá rất bèo, và Libero biết cách giải quyết cái phương trình hóc búa này, anh trai Sauveur của anh ta và Virgile Ordioni cung cấp cho họ giăm bông hảo hạng, cái loại giăm bông ba năm ấy, và phó mát, một thứ gì đó thật đặc biệt, đặc biệt đến nỗi ai mà được nếm cũng sẽ vừa thò tay vào túi tiền vừa bật khóc vì biết ơn, còn phần còn lại, chả cần lo gì đến những sản phẩm hạng hai, những thứ rác rưởi được bán ở siêu thị trong các quầy hàng nông thôn, đóng gói trong những túi lưới quê kệch có gắn hình tượng đầu người da đen và được ướp hương trong nhà máy bằng những tia bụi nước có pha bột hạt dẻ, chi bằng cứ thật lòng, không kiểu cách, đi thẳng vào cái dơ bẩn với thịt lợn Trung Quốc, được giết mổ ở Slovakia, mà người ta có thể bán chui bán lủi với giá rẻ hều, nhưng cẩn thận đấy, đừng tưởng người ta dại, phải nói ra cho người ta biết và làm cho người ta hiểu sự khác nhau về giá cả và không có cảm tưởng bị lừa đến cháy túi, món thịt hầm thì rẻ thôi, muốn chất lượng thì phải bỏ tiền, nhất thiết không thể thiếu trung thực về khoản này, không những bởi vì đó là một đức tính tự nó đã đáng quý, ai cũng nên có, mà nó còn gần như đóng vai trò của vazơlin, phải chuẩn bị khay thử món để khách hàng có thể tự đánh giá, các bạn cứ thử đi, gọi món sau cũng được, không, làm ơn, nếm thử lần nữa cho chắc, và sự thành thực chu đáo ấy càng được bù đắp hơn khi mà, cho dù cuối cùng khách hàng có chọn gì chăng nữa thì họ vẫn lãi như thế, họ sẽ bóc lột tất cả những khách hàng ngu ngốc ấy, kẻ giàu cũng như người nghèo, bất luận người nước nào, già hay trẻ, nhưng mà họ bóc lột một cách trung thực, và thậm chí vừa bóc lột vừa nuông chiều, một ông chủ quán bar phải chăm lo cho khách hàng, y không được ngồi thu lu sau quầy thu ngân, như thằng cha Gratas đần độn, y phải luôn luôn sẵn sàng phục vụ, phải ăn nói có duyên, phải chú tâm làm cho khách hàng vừa lòng, và như vậy, vấn đề cốt tử ở đây là các cô phục vụ. Tối hôm nọ, Vincent Leandri dẫn họ đến nhà một người bạn. Anh bạn này từng có nhiều kinh nghiệm quản lý kinh doanh ở lục địa và giờ đang là ông chủ một quán bar mở vào ban đêm nằm bên bờ biển, một quán bar lịch sự và kín đáo, trong khi lẽ ra y đáng bị kết án ngay vì cái tội làm nghề dắt gái lộ liễu như Matthieu và Libero đã sớm nhận ra. Y tiếp đón họ niềm nở và hào hiệp mời họ uống rượu sâm banh.

– Các anh cần một người đáng tin cậy. Và biết âm nhạc nữa.

Y gọi điện thoại và báo cho họ biết rằng Annie, một cô hầu bàn có kinh nghiệm từng làm việc cho y có thể quan tâm. Mười lăm phút sau, ả ta đến, ả ta nói rằng Matthieu và Libero là những người dễ thương, ả uống nửa lít sâm banh và cam đoan với họ rằng ả rất vui được giúp họ một tay. Ả sẽ giữ sổ sách và quản lý thức ăn, đồ uống. Cần phải tuyển một cô nhân viên khác để chạy bàn. Bạn của Vincent lắc đầu,

– Không phải một đâu. Một làm sao đủ được. Tốt hơn là ba hoặc bốn.

Libero cho y biết là quán bar không lớn lắm, họ không cần nhiều nhân viên như thế, và anh ta thắc mắc lấy đâu ra tiền mà trả lương cho họ. Nhưng ông bạn của Vincent khăng khăng,

– Giờ là mùa hè, nếu hai cậu không quá tồi thì quán sẽ đông khách đấy. Nếu muốn mở cửa cả ngày lẫn đêm thì các cậu phải có nhân viên để luân phiên, các cậu không thể bắt một cô gái làm mười tám giờ mỗi ngày, phải không nào? Và nếu như thế quá tốn kém thì các cậu có thể sa thải hai đứa nhưng buổi sáng phải tự mình dậy mà làm. Buổi tối, phải có con gái làm. Hai thằng đĩ đực chẳng tốt cho công việc kinh doanh đâu. Tôi biết thời buổi bây giờ chẳng thiếu gì bọn pê đê nhưng các cậu không định mở một câu lạc bộ gay phải không nào ?

Y cười hả hê, dồn hết sức lực ra mà cười. Libero định đáp lại rằng anh ta không định mở một câu lạc bộ gay cũng không mở một quán điếm nhưng lại sợ làm y mếch lòng.

– Cậu hiểu cách thức rồi chứ?

Libero gật đầu.

– Và chú ý không được ngủ với mấy cô hầu bàn nhé? Người ta không phung phí tiền của ở quán các cậu để mà chứng kiến các cậu ngủ với mấy cô hầu bàn đâu! Các cậu có thể ngủ với khách hàng, nhưng không được ngủ với nhân viên.

Annie hoàn toàn đồng ý, trong cuộc sống, người ta có thể cho phép mình làm bao nhiêu thứ nhưng khi quản lý một quán bar, không bao giờ, tuyệt đối không bao giờ được ngủ với nhân viên hầu bàn. Matthieu và Libero quả quyết rằng chưa bao giờ trong đầu họ nảy ra một điều kinh tởm như thế.

Ngay ngày hôm sau, họ rất ngạc nhiên khi thấy rằng Annie, cho dù làm việc rất hiệu quả, không chê vào đâu được, nhưng dường như vẫn còn giữ, từ công việc trước đây, một thói quen rất lạ trong việc đón tiếp khách hàng, khách nam nào đẩy cửa bước vào cũng được ả bóp dái một cách kín đáo nhưng mạnh bạo. Chẳng khách nào không bị rờ mó. Ả lại gần vị khách mới đến, miệng cười tươi rồi vừa hôn hai cái chùn chụt vào má vừa lấy tay trái bóp nhẹ vào đũng quần của khách như không có chuyện gì xảy ra. Người đầu tiên vấp phải thói quen kỳ quặc này là Virgile Ordioni, khi hai tay hắn xách đầy thịt lợn. Hắn đỏ tía mặt mày, bật cười rồi đứng như trời trồng trong phòng không biết làm gì. Ban đầu, Matthieu và Libero đã nghĩ đến việc yêu cầu Annie cố gắng đừng tỏ ra thân mật sớm quá nhưng mà chẳng có ai phàn nàn cả, trái lại là đằng khác, đám đàn ông trong làng mỗi ngày đến quán bar nhiều lần, thậm chí trong những giờ thường vắng người họ cũng đến, thợ săn rút ngắn thời gian săn bắt còn Virgile thì ngày nào cũng nở mày nở mặt xuống núi, dù chỉ để uống một ly cà phê, thành thử Matthieu và Libero không nói gì, thậm chí còn thầm khen Annie sáng suốt, sự khôn ngoan khôn tả của ả đã làm cho sự mộc mạc trong tâm hồn đàn ông lộ ra hết. Tối tối, sau khi đóng cửa, họ lên đường tìm người làm, đi hết những chỗ cắm trại đến bãi biển. Họ tìm những nữ sinh viên túng tiền, buộc phải bằng lòng với niềm vui đơn điệu là đi tắm và có thể sẵn sàng nhận những công việc thời vụ, họ chỉ việc đau đầu mà chọn. Đến cuối tháng Bảy, họ đã tìm được bốn cô nhân viên. Họ cũng tuyển Pierre-Emmanuel Colonna, vừa đậu tú tài và đang thời gian nghỉ hè, anh ta chơi ghi ta cho số ít khách quen. Anh ta không phải hối hận về quá trình chuyên nghiệp hóa trong công việc của mình bởi vì không những anh ta rất thành công trong việc thu hút khách hàng quán bar - mà nhu cầu thẩm mỹ không mấy khó thỏa mãn đến nỗi những khúc nhạc chiều Virgile Ordioni say mèm rống lên cũng được tán thưởng rất nhiệt tình - mà ngay tối đầu tiên, tài năng của anh ta đã được Annie tán thưởng, sau khi quán đóng cửa, ả ôm ghì lấy anh ta vào bàn bi-a rồi hôn lên môi anh ta, rờ mó anh ta mạnh bạo rồi ban thưởng cho anh ta một đêm mà sự tà dâm vượt quá xa tất cả những ám ảnh tình dục bạo dạn nhất thời niên thiếu của anh ta. Sáng hôm sau, ả đánh thức anh ta dậy, hết lời khen ngợi anh ta, hôn anh ta nồng nàn và phục vụ anh ta, ngay trên giường nơi anh ta đã lập được chiến công, một bữa sáng thịnh soạn mà ả đích thân nấu cho anh ta với tất cả tình thương của mình, ả nhìn anh ta ăn ngấu ăn nghiến, mắt rỉ ra một giọt nước mắt long lanh và thuần khiết tới mức với ả dường như đó là giọt nước mắt của người mẹ. Cuộc sống của Pierre-Emmanuel Colonna, cho đến lúc đó hãy còn ủ ê và yên bình, bỗng chìm đắm trong tràn trề khoái lạc, và khi trả tiền cát sê cho anh ta, thỉnh thoảng Libero vừa cười vừa nói,

– Mình đang cho cậu được nghỉ hè như thế, nhẽ ra cậu là người phải trả tiền cho mình mới đúng.

Cuối mùa, họ cùng Annie, các cô hầu bàn, Pierre-Emmanuel và cả Gratas nữa đi ăn liên hoan chia tay và trao thưởng tại một nhà hàng lớn, tiếp theo đó là tiệc rượu tại một hộp đêm. Khi mấy cô gái, ngoại trừ Annie, phải ra đi vào tuần tiếp theo, để về Mulhouse, về Saint-Étienne, về Saragosse, Libero mời họ ở lại. Anh ta không biết có thể giữ họ lại suốt cả mùa đông hay không nhưng mùa vừa rồi cực kỳ lãi nên anh ta có thể thử một phen. Tuy nhiên, anh ta không thú nhận với họ rằng lời đề nghị hậu hĩnh của mình trước hết bắt nguồn từ cách phân tích kinh doanh hèn hạ: anh ta tin rằng sức cuốn hút của bốn cô gái trẻ độc thân giữa một vùng đất tan hoang trong giá rét và trong cơn đói tình dục sẽ giúp quán lúc nào cũng đông khách, ngay cả giữa mùa đông. Không cô nào từ chối. Họ đang theo học những ngành mà họ chả lấy gì làm thích thú và họ biết sẽ chẳng có ích lợi gì, hoặc họ đã bỏ học rồi, họ không dám suy tính về tương lai nữa, họ sống tại những thành phố không có niềm vui, những thành phố mà vẻ xấu xí làm cho họ buồn bã, nơi không ai thực sự chờ đợi họ, họ biết rốt cuộc sự xấu xa sẽ ngự trị trong tâm hồn họ để rồi xâm chiếm lấy họ, họ cam chịu, và có thể chính sự trong trắng của tâm hồn thất bại, sức hút từ thân phận liễu yếu đào tơ nơi họ đã tất yếu đưa Libero và Matthieu đến với từng cô gái, Agnès, cô nàng có thói quen ngồi trên bãi biển hút thuốc lá cuốn, tránh xa những vũ công và quầy hàng, Rym và Sarah thì uống chung một lon soda trong lễ bình chọn hoa hậu trại, và Izaskun vừa bị người yêu ruồng rẫy ngay trong kỳ nghỉ, để cô lại một mình với vốn tiếng Pháp ít ỏi, ôm ba lô ngồi chờ trong một hộp đêm tồi tàn cho đến khi trời sáng, các cô coi khinh việc phải sống cảnh năm người chung nhau một căn hộ phía trên quán bar, coi khinh cảnh phải ngủ dưới đất, coi khinh luôn cả cuộc sống hỗn tạp bởi vì các cô đã trải qua những tuần lễ sung sướng nhất trong đời ở ngôi làng này, các cô đã gắn bó với nhau và chưa có ý định phá vỡ mối quan hệ này, một sự gắn bó rõ ràng mà Matthieu cũng nhận ra vào hôm đó, trong bữa ăn tối. Đã lâu lắm rồi, lần đầu tiên, anh nghĩ đến Leibniz và cảm thấy rất đổi vui mừng về vị trí hiện tại của mình trong một thế giới tốt nhất có thể và dường như anh muốn cúi mình trước lòng tốt của Chúa Trời, Thiên chúa của muôn loài, luôn đặt mỗi tạo vật vào đúng chỗ của nó. Nhưng Chúa không đáng được ngợi ca bởi Matthieu và Libero là những người sáng tạo duy nhất trong thế giới nhỏ bé ấy. Người sáng tạo không phải là Chúa sáng tạo. Người sáng tạo thậm chí không biết mình đang kiến tạo một thế giới, người sáng tạo đang dựng lên tượng đài con người, từng hòn đá một, rồi tác phẩm đó thoát ra khỏi bản thân người sáng tạo, vượt qua người sáng tạo, và nếu người sáng tạo không hủy diệt tác phẩm của mình thì chính tác phẩm này sẽ hủy diệt người sáng tạo.

12

Matthieu sung sướng vì lần đầu tiên được chứng kiến mùa đông đang đến dần thay vì bất ngờ khám phá mùa đông ngay khi ra khỏi máy bay. Nhưng mùa đông nào có đến từ từ. Bất chợt, mùa đông đến tự bao giờ. Mặt trời hãy còn nóng bỏng trên bầu trời âm u của mùa hè. Và rồi cánh cửa sổ của những ngôi nhà cuối cùng lần lượt khép lại, trên đường làng không còn một bóng người, trong hai hay ba ngày gì đó, vào buổi hoàng hôn, một làn gió ấm áp từ biển khơi thổi vào trước khi sương mù và giá lạnh bao bọc lấy những kẻ sống sót cuối cùng. Đêm, con đường sáng lên vì sương giá như được rắc đá quý. Năm đó, lần đầu tiên, mùa đông không hoàn toàn giống cái chết. Du khách đi rồi nhưng quán bar vẫn luôn đông khách. Người dân từ khắp nơi trong vùng đến uống rượu khai vị và tham gia những buổi nói chuyện sau bữa tối được tổ chức vào ngày thứ Sáu, khi Pierre-Emmanuel Colonna về làng sau một tuần học ở trường đại học, họ vừa nghe anh ta hát vừa ngắm nhìn những cô gái ngồi bên lò sưởi, Gratas lo nướng thịt còn Matthieu không làm gì khác ngoài việc tận hưởng niềm vui bằng cách uống thứ rượu thiêu đốt cả mạch máu anh. Thỉnh thoảng, khi Virginie Susini quyết định đến lượt anh thi anh ngủ với cô ta. Cô ta không bao giờ nói gì. Cô ta bằng lòng với việc đến quán bar, ngồi vào một cái bàn riêng lẻ và đánh bài suốt cả buổi tối. Khi quán đóng cửa, lúc Annie đang đếm tiền thì cô ta vẫn ngồi ở đó và nhìn chăm chăm Matthieu mà không nói gì, khi anh về thì cô ta về theo. Anh đưa cô ta vào phòng mình, cố không gây tiếng động nào để không làm ông anh kinh động, lần nào anh cũng đưa cô ta về phòng. Nhưng làm tình với Virginie là một sự chịu đựng cực kỳ lớn, phải chịu đựng sự im lặng của cô ta, chịu đựng ánh mắt đăm đăm xuyên thấu tâm can của cô ta, phải chịu đựng cảnh làm tình một cách vô nghĩa, và chịu đựng chuyện không có gì biện bạch cho cảm giác bị làm nhục của anh, nhưng như thế còn hơn là về nhà một mình. Bởi vì giờ đây, ngôi nhà làm cho Matthieu sợ, như thể bỗng dưng nó trở nên trống trải, không có cái nóng của mùa hè cũng chẳng có dấu vết nào của người thân. Những bức chân dung của các ông bà cố mà anh luôn xem như những vị thần bảo hộ che chở tuổi thanh xuân của mình giờ trông có vẻ đáng sợ, thỉnh thoảng anh có cảm tưởng như đó không phải là những bức chân dung được treo lên tường mà là những xác người, những xác người mà giá lạnh đã giữ cho không bị phân hủy, những xác người chẳng có gì gọi là thương yêu hay đùm bọc, che chở. Đêm, anh thường nghe thấy những tiếng răng rắc mà anh hy vọng là do mình tưởng tượng ra, những âm thanh dài và buồn bã như những tiếng thở dài, và những tiếng động rất thực do ông của anh gây ra khi mò mẫm trong bóng tối từ phòng này sang phòng khác, va vào đồ đạc, thế là Matthieu bịt tai lại rồi vùi đầu dưới gối. Nếu anh dậy thì còn tệ hơn nữa. Anh bật đèn và thấy ông mình trong phòng khách, trán dựa vào cửa kính giá băng, tay cầm một bức ảnh mà thậm chí ông không nhìn, hoặc đang đứng trong bếp, mắt đăm đăm nhìn một thứ gì đó vô hình, thứ gì đó hấp dẫn ông và làm cho ông vô cùng kinh hãi, và khi Matthieu hỏi ông,

– Ổn chứ ông? Ông không muốn ngủ tiếp à?

thì ông không bao giờ đáp lại mà tiếp tục nhìn thẳng phía trước, gánh nặng tuổi già nghìn năm đè nặng lên đôi vai yếu ớt của ông, cằm ông run run, cái nhìn ám ảnh giày vò ông, khiến ông trở nên xa vời, khó nắm bắt, giúp ông thoát khỏi gọng kìm đố kỵ khủng khiếp của nó. Matthieu về phòng nằm lại nhưng không tài nào ngủ được, đôi khi, anh định ra lấy ô tô đi đâu đó nhưng đi đâu vào bốn giờ sáng ngay giữa mùa đông bây giờ? Chẳng có việc gì khác mà làm ngoài việc chờ cho đến khi ánh sáng bình minh xuyên qua cửa sổ để giải bùa bả. Khi ấy ngôi nhà lại trở nên thân thiện và ấm cúng. Matthieu ngủ thiếp đi. Ngày nào anh cũng trì hoãn cố nán lại quán bar càng muộn càng tốt và cố gắng chí ít trở về nhà trong tình trạng đã say đến díp mắt lại. Một buổi tối, anh bạo gan hỏi mấy cô gái,

– Tối nay anh ngủ với các em nhé? Dành cho anh một chỗ chứ?

rồi nói thêm một cách ngớ ngẩn,

– Anh không muốn ngủ một mình,
thế là các cô hầu bàn phá lên cười, ngay cả Izaskun giờ đây cũng đã khá tiến bộ về tiếng Pháp nên nghe một câu nói ngớ ngẩn là hiểu ngay, và tất cả họ đều chế giễu Matthieu, họ nói rằng, thật ra, Matthieu độc đáo một cách kỳ lạ, rất đáng yêu và đáng tin cậy, Matthieu thành thực chối đây đẩy, vừa chối vừa cười cho đến khi mấy cô gái nói với anh,

– Tất nhiên! Tất nhiên anh có thể! Chúng em sẽ dành chỗ cho anh.

Anh đi theo họ về căn hộ. Những chiếc túi và từng chồng khăn vải được xếp ngăn nắp sát tường. Trong căn hộ có đốt hương. Annie có phòng riêng, Rym và Sarah ngủ trong phòng khác còn Matthieu đi nằm trên tấm nệm mà Agnès và Izaskun thường nằm chung với nhau trong phòng khách, phía sau một bức bình phong Nhật Bản. Agnès và Izaskun đến nằm chung với Matthieu, chọc ghẹo anh thêm một lúc rồi ôm lấy anh. Izaskun thì thầm gì đó bằng tiếng Tây Ban Nha. Matthieu lần lượt hôn lên trán hai cô như hôn hai cô em gái rồi họ ngủ thiếp đi. Không còn mối đe dọa nào đè nặng lên giấc ngủ của Matthieu, không còn cái bóng bệnh hoạn nào nữa. Tỉnh dậy, đầu Matthieu dựa vào bầu vú của Izaskun còn tay của anh đặt lên hông Agnès. Anh uống cà phê rồi về nhà tắm. Nhưng anh không bao giờ ngủ ở nhà nữa. Ngày hôm sau, anh ngủ với Rym và Sarah, rồi những đêm sau đó, anh hết ngủ trên tấm nệm trong phòng khách rồi lại ngủ trong phòng của Rym và Sarah, và anh luôn có một giấc ngủ yên bình và thánh thiện, như có thanh gươm thần của hiệp sĩ được đặt trong chăn, giữa người anh và cơ thể ấm nóng của các cô gái trẻ, thanh gươm truyền cho họ một cái gì đó thuần khiết vĩnh cửu. Sự hòa hợp thần thánh này chỉ bị xóa nhòa vào ngày cuối tuần, khi Pierre-Emmanuel Colonna gặp Annie và bắt người ta phải chịu đựng cơn động cỡn quái ác của hai anh chị. Họ dai sức không tưởng tượng nổi. Họ ồn ào khủng khiếp, Pierre-Emmanuel hì hục, chốc chốc lại cười phá lên một cách tục tĩu, Annie thì gào lên, thêm vào đó lại cực kỳ già mồm, ả lớn tiếng nói ả thích làm gì, thích người ta làm gì ả, ả nói cụ thể người ta đang làm gì ả và ả thích việc mà người ta vừa làm với ả đến mức độ nào, điều này khiến người ta liên tưởng đến việc tường thuật một trận đấu qua đài phát thanh, một trận đấu tục tĩu và kéo dài không dứt, do một nhà báo mắc chứng cuồng loạn bình luận. Matthieu và mấy cô gái không tài nào ngủ được, Rym nói,

– Thằng cha này không thể làm thế được, phải bấm giờ cho hắn thôi,
còn Pierre-Emmanuel thì thực sự bắt đầu tỏ ra cao ngạo như một tay chơi thể thao trình độ cao, ở quán bar, anh ta giả bộ ung dung sờ mông Annie khi các cô hầu bàn đi qua, cảm thấy sung sướng trước những ánh mắt ngưỡng mộ đầy bất lực của đám tiện dân mà anh ta có cảm giác đang hướng về phía mình, rồi anh ta hạ cố nháy mắt với Virgile Ordioni đang vừa ấm ức cười vừa nuốt nước bọt, rồi anh ta vỗ vai hắn như vỗ vai một thằng nhãi ranh mà người ta ban thưởng cho một đôi chút ước mơ mà chắc hắn sẽ rất thỏa dạ vì đó là tất cả những gì mà hắn sẽ không bao giờ đạt được. Matthieu và các cô gái đôi khi có cảm giác mình đang được chứng kiến một thành tích mà mục đích của nó, suy cho cùng, chỉ là thỏa mãn sự mong đợi của một công chúng khó tính, và thế là họ bắt đầu vỗ tay hoan hô ầm ầm khiến Pierre-Emmanuel phải chạy ra khỏi phòng, mồ hôi dầm dề, vẻ điên tiết, anh ta nhìn xoáy vào họ rồi quay vào, thế là họ cười nắc nẻ, cười không tài nào nhịn nổi, và khi hai kẻ thông dâm, chịu thua vì quá mệt, trả lại cho sự yên tĩnh cái quyền vốn có của nó, thì Matthieu cùng các cô hầu bàn cũng đi ngủ, lưỡi gươm trần canh gác cho sự thuần khiết trong giấc ngủ của họ. Nhưng dĩ nhiên, kiểu gì họ cũng bị thu hồi thanh gươm, và quả như thế thật, vào buổi tối hôm đó. Matthieu nằm nghiêng, quay mặt về phía Izaskun, và một lần nữa, cô thì thầm câu gì đó bằng tiếng Tây Ban Nha, Matthieu nghe cô thở nặng nề và thấy trong bóng đêm sáng lên ánh mắt và nụ cười làm anh nhớ tới Judith Haller, nhưng giờ đây đang là thế giới mà anh đã chọn, thế giới mà anh kiến tạo bằng từng hòn đá một, và không gì có thể khiến anh trở thành tội đồ, anh từ từ đưa tay lên rồi sờ vào má Izaskun, Izaskun hôn vào cổ tay anh, hôn lên môi anh, ép sát bụng mình vào người anh rồi quàng một chân lên chân anh để anh lại gần hơn, và cô hôn anh thắm thiết, Matthieu cảm thấy si mê vì biết ơn, si mê vì sắc đẹp, anh đắm chìm trong chiều sâu tinh khiết của nước rửa tội, nước thánh, nước tinh khiết vĩnh cửu, và khi tất cả đã xong xuôi, anh quay lại nằm ngửa, mắt thao láo, Izaskun ôm chặt lấy anh và anh thấy Agnès đang chống khuỷu tay nhìn họ. Anh quay lại, mỉm cười với cô và thế là cô cúi xuống hôn anh rất lâu, cô đưa lưỡi liếm một ít nước miếng ở mép môi, rồi dùng đầu ngón tay mơn trớn mi mắt anh như người ta thành kính khép đôi mắt của một người chết, cho đến khi anh ngủ thiếp đi trong vuốt ve dịu dàng.

13

-Chị Annie ạ, em để chị trông quán bar nhé. Chị đã xong sổ sách chưa ?

Annie đưa cho Matthieu báo cáo các khoản thu trong ngày. Matthieu cất trong một cái hộp sắt nhỏ. Anh mở ngăn kéo và lấy ra một khẩu súng ngắn tự động to đùng rồi giắt vào lưng quần một cách rất sành điệu, tuồng như tự nhiên.

– Ta đi nào.

Aurélie nhìn anh, sững sờ.

– Em có súng à? Em khùng thật đấy. Em bị làm sao thế? Vấn đề nam tính à? Thêm nữa trông thật là nực cười. Em nhận ra chứ?

Matthieu không hề thấy nực cười, mà còn trái lại, nhưng anh không nói gì, chị anh yêu cầu anh giải thích điều gì thì anh giải thích điều đó, nghe anh giải thích rồi Aurélie cũng sẽ phục mà thôi. Quán bar đang ăn nên làm ra, khách đến nườm nượp từ các làng xung quanh, thậm chí trong phạm vi ba mươi hay bốn mươi ki lô mét, không thể tin nổi, và Libero đã có một sáng kiến tuyệt vời khi giữ các cô gái ở lại, bởi vì chính các cô là những người thu hút được nhiều khách nhất, không có các cô, chẳng ai điên mà đội mưa đội tuyết đến một ngôi làng không có gì nổi bật so với những ngôi làng khác chỉ để uống một ly rượu anit có cùng vị với nơi khác, hiển nhiên như vậy, và thế là Vincent Leandri lưu ý rằng công việc làm ăn đang xuôi chèo mát mái thường có nguy cơ bị nhòm ngó, nhất là thời buổi bây giờ, con người ta đúng là đã đầu trộm đuôi cướp từ xửa từ xưa, nhưng người ta có thể là kẻ cướp mà không bất lương xảo trá, còn thời buổi bây giờ, chính xác mà nói thì người ta không bằng lòng với việc làm thằng kẻ cướp nữa, mà làm thằng kẻ cướp vô cùng bất lương xảo trá nữa kia, bọn chúng có thể buổi tối vừa uống rượu vừa cười đùa, rồi ôm hôn bạn ra về để rồi mười phút sau bịt mặt quay lại chĩa súng vào mặt bạn, vét sạch tiền trong két của bạn rồi về nhà ngủ say sưa, hay thậm chí sau đó quay lại tiếp tục uống rượu như không có chuyện gì xảy ra, trong khi tối hôm qua chúng đã dùng báng súng phang vào ráng bạn, thưởng cho Annie hai cái bạt tai, chỉ thế thôi, là trò bịp bợm cả, và Vincent không nói về một nguy cơ có thể xảy ra mà nói về một điều gì đó tất yếu, chẳng phải hồi hộp chờ đợi làm gì, chuyện này rồi sẽ xảy ra, không sớm thì muộn, điều đó đã được tạc vào đá, chính vì thế mà Vincent Leandri khuyên mua một khẩu súng càng sớm càng tốt. Aurélie ngẩng mặt lên trời.

– Như vậy, nếu như chị hiểu đúng, bây giờ không những bọn em có nguy cơ bị nhòm ngó. Bọn em còn có thể bị giết hoặc giết người. Lập luận vô cùng xuất sắc đấy. Thật đáng khen! Chị nhắc lại với em rằng Vincent Leandri là một kẻ nát rượu!

Nhưng Aurélie không hiểu, Matthieu không hề có ý định giết người, Libero cũng thế, họ chỉ muốn răn đe mà thôi, và bản thân anh cũng đã dành thì giờ để nắm bắt được mọi sự tinh tế trong cơ chế răn đe, lần đầu tiên phải hộ tống két tiền, anh đến quán bar tầm bảy giờ tối, súng giắt trong quần, lúc đó quán đông nghịt người, và anh ra sau quầy rồi kín đáo cúi xuống để cất khẩu súng vào ngăn kéo mà không ai nhận thấy, điều này không phải dễ nếu xét đến số người đang đứng ở quầy và kích cỡ của khẩu súng, Libero nhìn anh cất súng một lúc rồi hỏi,

– Mình có thể biết cậu đang làm gì không?

Matthieu thầm thì trả lời,

– À mình cất súng vào ngăn kéo ấy mà,
khiến Libero cười phá lên, Vincent Leandri cũng bật cười, cả hai có lý do chế giễu Matthieu bởi vì, đúng thế, có súng mà làm gì nếu không ai biết mình có súng? Về nguyên tắc thì trái lại mới đúng, tất cả mọi người đều phải biết, như thế, bọn cướp, cho dù có bất lương xảo trá, cũng tự nhủ tốt hơn hết là đi cướp nơi khác, cướp những kẻ không có súng, và giờ thì, mỗi tối, khi đến lượt mình, Matthieu công khai rút súng ra khỏi thắt lưng rồi đặt một lúc trên quầy bar, ai cũng có thể trông thấy, sau đó anh lặng lẽ cất vào ngăn kéo, rồi khi đóng cửa quán anh lại lấy ra, răn đe là như vậy đó, những kẻ ăn cướp là dân Cuba, còn Libero và anh, họ là Kennedy, phương pháp đã chứng tỏ được sức mạnh, nhưng Aurélie vẫn thở dài và cô sẽ còn thở dài nhiều hơn nếu Matthieu thú nhận với cô là, răn đe hay không thì không biết, nhưng anh quyết bắn chết thằng đểu cáng đầu tiên đến cướp tiền của anh.

– Rồi em mang súng về nhà à?

Matthieu nhún vai.

– Tất nhiên là không rồi. Ta để ở nhà Libero.

Anh không muốn ăn tối cùng gia đình. Thông thường, bố mẹ anh không bao giờ đến vào dịp Noel. Đây là lần đầu tiên. Và họ đã khẩn khoản gọi Aurélie đến gặp họ, điều mà người đàn ông càng ngày càng ít chia sẻ cuộc sống với cô khó lòng chấp nhận. Từ mùa hè đến giờ, anh ta chỉ sống với cô vài ba ngày vào tháng Mười. Thay vì về Pháp ngay khi có dịp, cô lại nhận lời mời của các đồng nghiệp Algérie để đi tham quan Djemila và Tipaza, dám chắc mình không muốn làm nhục họ bởi giờ đây, cô quan tâm, ân cần với những người quen sơ sơ chứ không quan tâm đến anh ta nữa, cho dù anh ta chung sống với cô từ nhiều năm nay, anh ta phải bằng lòng với chút ít thời gian mà cô dành cho mình, với một sự ung dung khiến anh ta bị tổn thương, anh ta còn phải chịu đựng cảnh cô bớt xén cuộc sống chung của họ bằng cách lưu lại thêm vài ngày ở làng, cùng gia đình mà không thèm mời anh ta đi theo, như thể việc anh ta không phải là thành viên của gia đình mình là một điều hiển nhiên. Tối hôm đó, khi đang ăn, cô không hề nhớ tới anh ta lúc nhắc đến sự phong phú đặc biệt của một khu di tích bị lãng quên từ nhiều năm nay, nhắc đến những chiến lợi phẩm, chiếc áo giáp được bọc bằng một tấm áo choàng dài bằng đồng, những cái đầu quỷ Gorgone đã biến mất nằm trên trán tường của đài phun nước bằng đá hoa, những hàng cột nhà thờ basilica, cô nói về sự tử tế của những đồng nghiệp người Algérie mà cô cố không đọc sai tên của họ, Meziane Karadịa, Lydia Dahmani, Souad Bouziane, Massinissa Guermat, cô nói về sự tận tụy, tài năng và niềm tin của họ khi dựng dậy từ đống đá câm nín đó một thành phố đầy sức sống cho những em học sinh tiểu học, và trong con mắt trẻ thơ, cỏ vàng chính là những nền lát đá và tranh ghép, ông vua già nua xứ Numidia cưỡi trên một con ngựa to buồn bã đi qua, lòng mơ tưởng tới nụ hôn đã mất của Sophonisbe* và nhiều thế kỷ sau, sau một đêm dài nghịch đạo, những con chiên hồi sinh chen lấn nhau trong những lan can quanh điện, chờ cho đến khi, trong gian giữa sáng trưng của nhà thờ, từ trong số họ, giọng nói của vị giám mục luôn yêu thương họ cất lên,

•

Sophonisbe (235 TCN-203 TCN) là hoàng hậu vương quốc Numidia. Nổi tiếng xinh đẹp, bà đã theo lệnh cha kết hôn cùng vua Numidia để người Numidia liên minh với người Carthage.

— end note —

– Các con thân yêu, hãy nghe ta nói đây,
nhưng Matthieu không nghe thấy giọng nói nào, anh nhìn đồng hồ và mơ tưởng đến cánh tay đầy sức sống của Izaskun và của Agnès, thứ mà anh không muốn chia sẻ với bất cứ ai, và khi món tráng miệng được dọn lên bàn, anh tuyên bố mình không đói nữa và định đi. Nhưng bố anh bảo anh,

– Đừng con ạ, con hãy ở lại thêm chốc nữa, không lâu đâu,
thế là Matthieu ngồi lại, uống một tách cà phê, phụ một tay dọn bàn rồi khi ông và mẹ anh đã đi ngủ, anh cũng đứng dậy, nhưng bố anh lại nói,

– Không con ạ, bố phải nói chuyện với con và chị con, các con ngồi xuống đi,
rồi ông bắt đầu nói một cách điềm tĩnh và nghiêm trang nhưng không nhìn thẳng vào mặt họ, thời gian gần đây ông cảm thấy mệt mỏi, ông đi xét nghiệm và biết mình bị bệnh, bệnh khá nặng, ông nói, Matthieu hoàn toàn hiểu điều đó nhưng không hiểu tại sao Aurélie lại mỗi lúc mỗi thay đổi nét mặt khi nghe ông nói và mô tả chi tiết phương pháp mà ông sắp phải tiến hành và chắc chắn sẽ có hiệu quả, một phương pháp đã được kiểm chứng, gần như bình thường, thế nhưng Aurélie cứ ôm mặt lặp đi lặp lại,

– Bố, lạy Chúa, bố, trong khi ông không thể bị bệnh đến mức như thế, mà chính ông đã nói vậy, Matthieu đứng dậy rót một ly whisky, anh cố tập trung nghe ông nói mà không được, hai tay Izaskun bịt lấy tai anh, không cho anh nghe, còn tay Agnès vuốt lên mi mắt anh như người ta khép đôi mắt của người chết để không cho anh thấy, và dù gắng đến mấy anh cũng không thể nghe hay thấy bố mình, Jacques Antonetti đang cố giải thích cho các con rằng có thể ông sắp chết, bởi vì tiếng nói của ông không còn chỗ trong thế giới khả thể tốt đẹp nhất, thế giới của chiến thắng và vô tư, và anh không thể nắm bắt được ý nghĩa gì rõ ràng từ lời nói của ông, đó chỉ là một tiếng xì xào khó chịu, chỉ là những dòng xoáy đáng sợ của một con sông ngầm mà sức mạnh xa xôi của nó không thể đe dọa trật tự của thế giới hoàn hảo này, thế giới trong đó chỉ có quán bar, chỉ có năm mới sắp đến, chỉ có một người bạn thân như anh em, chỉ có những người em gái, chị gái mà nụ hôn loạn luân tỏa ra hương thơm cứu thế ngọt ngào, có sự tĩnh mịch và vẻ đẹp vĩnh cửu mà không gì có thể phá rối, đến mức khi Jacques ôm chặt lấy anh, xúc động ôm hôn anh và nói,

– Con đừng lo, rồi sẽ ổn cả, anh chỉ có thể thành thực trả lời rằng anh không lo lắng, bởi anh biết tất cả rồi sẽ ổn, và bố anh nói với anh,

-Ừ,
hẳn tự hào về cậu con trai rất tế nhị, giúp ông khỏi phải chịu đựng nỗi buồn phiền trịnh trọng nhưng xót xa, ông ôm hôn Aurélie rồi đi ngủ. Matthieu ở lại, giữa phòng khách, như thể bị điều gi đó lờ mờ làm cho anh hơi có phần lo lắng, anh rót thêm một ly whisky, bên cạnh Aurélie đang cố cầm nước mắt, nhưng anh chợt nhớ là giờ đây mình có thể đi và đặt ly rượu xuống. Aurélie ngước mắt nhìn anh.

– Em nhận ra chứ?

– Nhận ra cái gì chị ?

– Bố sắp chết đấy.

– Đó không phải điều mà em nghe thấy. Không phải.

Anh đến quán bar lúc nửa đêm. Hai gã người Sartène đang uống một chai rượu vodka ở quầy, họ không còn đứng vững nhưng lại ve vãn thô bạo Annie, Annie coi họ như những con lợn, thỉnh thoảng phạt họ bằng một cái vuốt nhẹ vào dái tỏ ý chê bai rồi vừa làm duyên vừa nhận những khoản tiền boa hậu hĩnh. Gratas đang quét ở góc quán. Ngồi một mình một bàn, Virginie Susini đang chơi bài. Matthieu lại ngồi đối diện với ả. Ả vẫn tiếp tục chơi mà không ngó ngàng gì đến anh. Ban nãy, Matthieu không thấy có nhu cầu được thổ lộ với ai, nhưng ả đang ở đó, có thể ả là người duy nhất trên trần đời mà khi tâm sự người ta không hề cảm thấy hối hận bởi vì rất có thể thậm chí ả còn không nghe thấy người ta nói gì. Anh cúi người về phía ả và đột ngột nói,

– Hình như bố anh sắp chết.

Virginie lắc đầu, đặt con đầm rô trên con K nhép rồi thầm thì,

– Mình biết rõ chết là gì. Mình sinh ra đã là góa bụa.

Matthieu tỏ ý khó chịu. Những kẻ điên điên khùng khùng làm anh mệt mỏi. Anh muốn gặp Izaskun. Anh bĩu môi nhìn Virginie, vẻ tự phụ.

– Ít nhất, anh không phải là người mà em đang chờ, phải không nào?

Virginie rút một con bài.

– Không, không phải anh. Em đang chờ anh ta kia, nhưng anh ta chưa biết,
rồi chỉ tay về phía Bernard Gratas, anh ta đứng sững như trời trồng, chổi cầm trên tay.

14

Và giờ đây, qua cửa sổ máy bay, cô nhìn những người Baléares dần xuất hiện, hứa hẹn với cô về một niềm an ủi đang đến gần, niềm an ủi được trở lại quê hương xứ sở dịu hiền, nơi hẳn đã không chứng kiến cô chào đời, và con tim cô bắt đầu đập mạnh hơn cho đến khi cô thoáng thấy đường bờ biển châu Phi xám xịt và biết rằng, rốt cuộc, cô đã trở về nhà. Bởi vì giờ đây, chính khi ở nước Pháp cô lại cảm thấy như đang sống lưu vong, như thể việc hằng ngày không còn thở cùng bầu không khí với những người đồng hương đã trả lại cho cô tất cả những âu lo, phiền muộn khó hiểu của họ, và những câu chuyện họ kể cho cô cũng bằng thừa, một ranh giới vô hình bí ẩn đã được vạch ra quanh người cô, một ranh giới bằng thủy tinh trong suốt mà cô không thể, cũng không muốn vượt qua. Cô phải nỗ lực hết mình để dõi theo cuộc đối thoại tầm thường nhất, và dù cố lắm, cô cũng không tài nào làm được, cô phải thường xuyên yêu cầu những người nói chuyện nhắc lại những gì họ vừa nói, trừ phi cô từ chối trả lời họ để thu mình trong sự im lặng của ranh giới vô hình, và người sắp không còn là người đàn ông của đời cô thì tự ái thường xuyên, anh ta trách cô nhưng cô thậm chí không buồn bào chữa nữa bởi không còn muốn cưỡng lại sự lạnh lùng của chính mình, chống lại sự ung dung và sự bất công đang ngự trị trong con tim xấu xa của mình. Chỉ khi đến sân bay Alger, rồi vào trong khuôn viên trường đại học hay chỉ khi đến Annaba thì cô mới nối lại với thiện tâm. Cô vui vẻ chịu đựng cảnh chờ đợi lâu lắc ở cửa giao dịch hải quan, chịu đựng cảnh tắc đường, cảnh dỡ hàng ngoài trời, cảnh mất nước, việc kiểm tra danh tính ở barie chắn đường, và dường như cô cảm thấy mủi lòng trước sự xấu xí của khách sạn quốc doanh lớn ở Annaba, nơi mà cả kíp thuê những căn phòng tồi tàn hướng ra những hành lang hoang vắng. Cô không phàn nàn về bất cứ điều gì, cô chấp nhận hoàn toàn bởi vì mỗi thế giới như một con người, thế giới nào cũng tạo ra một tổng thể, không thể nào chọn lựa theo ý mình, như một tổng thể mà người ta phải loại bỏ hoặc chấp nhận nó, lá cành và hoa quả, rơm rạ và lúa mì, đê tiện và thiện chí. Trong một cái hộp tư trang đầy bụi bặm và ghét bẩn là bầu trời mênh mông bao trùm lên vịnh, nhà thờ Augustin và viên ngọc của lòng nhân từ độ lượng bất tận mà ánh sáng huy hoàng của nó bao phủ lên cả bụi bặm và ghét bẩn. Mặc dầu vậy, cứ mười lăm ngày một lần, cô lại đi Paris nghỉ cuối tuần cùng với bố. Đồng nghiệp cô ai cũng ân cần quan tâm khi cô báo cho họ biết rằng bố cô bị ốm. Họ mua cho bố cô mấy ký bánh ngọt và cầu mong ông chóng khỏi bệnh. Massinissa Guermat năn nỉ để được tiễn cô ra sân bay, và chờ cô khi cô trở lại. Đầu tháng Tư, cô ngồi bên cạnh mẹ, gần giường bệnh nơi bố cô đang cố lấy lại sức sau thời gian điều trị. Ông đã cạo trọc đầu để khỏi phải thấy tóc rụng. Ông xin cốc nước, Aurélie rót cho ông. Ông vừa đưa cốc nước lên miệng uống thì thả xuống, mắt trợn ngược rồi ông ngất xỉu. Claudie nhào tới thét lên,

– Anh Jacques!

nghe thế ông có vẻ như tỉnh lại, ông vừa nhìn vợ và con gái vừa thốt ra những câu rời rạc, ông níu lấy cổ tay Aurélie rồi kéo vế phía mình, mắt ông như mắt của con thú đang hấp hối, đầy sợ hãi và u tối, ông cố nói mà không được, nhưng ông vẫn dồn hết sức lực thốt ra những âm tiết lộn xộn, hoặc đôi khi là những từ ngữ trọn vẹn, rút ra từ những câu nói mà cơ thể ốm yếu của ông cầm tù một cách oan nghiệt, những ngôn từ nhại ngôn ngữ và chỉ quy chiếu về sự im lặng đớn đau khủng khiếp, một sự im lặng còn xưa hơn cả trái đất, rồi ông lại ngã xuống gối, tay vẫn co quắp nắm lấy cổ tay Aurélie. Một ông bác sĩ cùng mấy cô y tá đến bảo Claudie và Aurélie ra ngoài. Hai mẹ con chờ ngoài hành lang, sau đó ông bác sĩ đến gặp họ, nói cho họ về bệnh suy thận và chứng tăng urê-huyết, rồi khi hai mẹ con hỏi chuyện gì sẽ xảy ra thì ông ta nói rằng ông ta không biết, phải chờ, sau đó ông ta đi. Claudie nhắm mắt lại.

– Mẹ nghĩ con phải gọi cho em con. Mẹ thì mẹ không thể.

Aurélie ra ngoài, và khi Matthieu nhấc máy, cô nghe thấy có tiếng cười và tiếng nhạc. Ban đầu, Matthieu có vẻ không hiểu điều cô nói. Bố anh đang được điều trị tốt, lần nào gọi điện thoại cho anh mẹ anh cũng đều quả quyết như thế, không phải lo lắng gì. Cô nhắm mắt lại.

– Matthieu, em nghe đây: không ai nhận ra bố nữa. Đó không còn là bố nữa. Em có hiểu điều chị nói không?

Matthieu vẫn im lặng. Cô nghe thấy tiếng nhạc, tiếng người ta í ới gọi nhau và cả những tiếng cười đùa nữa. Cuối cùng, Matthieu thì thầm,

– Em chuẩn bị đây. Em đến ngay.

Ngày hôm sau, trái lại với những gì mọi người trông đợi, Jacques Antonetti đỡ hơn nhiều. Ông không còn nhớ gì về chuyện xảy ra hôm trước đó. Ông cố nói đùa. Ông xin lỗi Aurélie và Claudie vì đã làm cho hai mẹ con sợ hãi. Bác sĩ cho rằng cẩn thận hơn hết là để ông nằm viện. Ở bệnh viện, người ta có thể xử lý nhanh nếu xảy sự cố. Nếu Claudie muốn, người ta sẽ kê cho chị một chiếc giường xếp trong phòng của chồng chị, Claudie trả lời được thế thì quá tuyệt. Aurélie gọi cho Matthieu, Matthieu nhẹ cả người, trách chị mình có vẻ đã dựng lên một bức tranh của ngày tận thế từ một hiện trạng hoàn toàn có thể làm chủ. Aurélie không thèm trả lời.

– Thế khi nào em đến?

Matthieu lưu ý với Aurélie rằng không còn gì cấp bách nữa, rằng anh đang bận chuẩn bị mùa khách tới, và rồi nếu anh đến bất thần như thế thì dễ làm bố lo lắng vì chuyện không đâu, có thể ông sẽ nghĩ đó là chuyến thăm viếng vĩnh biệt, cần phải để cho đầu óc ông được thảnh thơi, thế là Aurélie không thể kiềm chế lâu hơn được nữa, cô bảo Matthieu rằng anh ta chỉ là một thằng đểu cáng nhỏ nhen ích kỷ tởm lợm, một thằng nhóc ngu dốt mù quáng đang tận trong đáy lòng hy vọng rằng sự mù quáng của mình rốt cuộc sẽ là cái cớ xá tội cho bản thân, nhưng không bao giờ anh ta được xá tội cho những gì mình đang làm, và nếu như anh ta nên nông nỗi ấy thì không phải do cô, cô không phải là mẹ của anh ta, không phải là người cứ khăng khăng coi anh ta là một thiên thần bé nhỏ cần bảo vệ bằng mọi giá để tránh cho anh ta khỏi phải xót xa đối diện với những điều khủng khiếp trong cuộc sống, như thể, suy cho cùng, chính anh ta là người đáng thương nhất, như thể sự mẫn cảm thái quá của anh ta, sự mẫn cảm tinh tế mà chắc hẳn chỉ riêng anh ta mới có, miễn cho anh ta phải hoàn thành những nghĩa vụ cơ bản nhất, thiêng liêng nhất, thậm chí cô không muốn nói với anh ta về tình yêu thương và sự đồng cảm, đó là những từ ngữ mà anh ta không thể hiểu được, nhưng ít nhất, anh ta cũng phải hiểu bổn phận của anh ta là gì, anh ta cũng phải hiểu là, nếu anh ta cứ cứng đầu cứng cổ tìm cách thoái thác trách nhiệm thì mãi mãi anh ta vẫn chỉ là cục cứt nhỏ mà anh ta đã biến thành trong một thời gian kỷ lục, với cái tài mà ai ai cũng thán phục, cô sẵn sàng thừa nhận điều đó, và không ai có thể giúp anh ta nữa vì đã quá muộn, và anh ta sẽ không được than thân trách phận, cũng không được an tâm hối tiếc, cô sẽ để ý điều đó, trừ phi lương tâm anh ta đã trở nên thối tha đến mức thậm chí không thèm hối tiếc một cách an tâm, nhưng nếu anh ta vẫn còn chút gì đó của đứa em trai mà cô thương yêu thì anh ta sẽ buộc phải vắt óc ra mà nghĩ, mở mắt ra mà nhìn, và cô không muốn nghe nói về sự vô lương tâm, về sự mù quáng, về tính mẫn cảm cho dù tinh tế hay thái quá đi chăng nữa, có những chuyện kinh khủng, phải đối mặt với chúng bởi đó là việc con người phải làm, chính trong sự đối mặt này mà con người thử thách nhân tính của mình và trở nên xứng đáng là người, và anh ta sẽ nhận ra là mình không thể, tuyệt đối không thể, một sự không thể triệt để và vĩnh viễn, để cho bố mình chết như thế mà không bố thí cho ông dẫu một lần đến thăm, cho dù đi thăm như vậy hẳn khó chịu vô cùng so với những gì đang là cuộc sống hằng ngày của anh ta, một cuộc sống chó má, truy hoan, trụy lạc, so với sự dốt nát ngu muội trong đó anh ta đang đầm mình như một con lợn đầm mình trong phân, và khi anh ta nhận ra điều đó, anh ta sẽ lên máy bay ngay lập tức và cô rất sợ phải tống cổ anh ta khỏi cuộc đời mình nếu cô nghe những gì anh ta sắp trả lời cô, cô rất sợ mất anh ta mãi mãi, cô đúng là đồ ngốc, ngốc vô phương cứu chữa, cô không muốn phải nghe câu trả lời của thằng em trai và dập máy cái đụp. Cô đến gặp Claudie. Cô hãy còn run lên vì điên tiết.

– Con vừa nói chuyện với con trai của mẹ đấy. Tốt hơn mẹ hãy…

Claudie nhìn Aurélie, chị hoàn toàn lạc lõng, không tự vệ, Aurélie lấy làm mừng vì chưa nói hết câu theo mệnh lệnh tàn nhẫn của con tim xấu xa, cô đã thôi cưỡng lại sự thôi thúc của nó khi chỉ còn lại một mình với người đàn ông đang chia sẻ cuộc đời với cô lần cuối. Cô ẩn nấp đằng sau ranh giới thủy tinh của mình và từ chối chia sẻ với anh ta, vào cái đêm cuối cùng này, cơ thể của cô, cơn giận dữ của cô, nỗi sầu muộn của cô. Ở Annaba, Massinissa Guermat hỏi cô là kỳ nghỉ của cô ra sao, bố cô có đỡ hơn không, cô trả lời mọi việc tốt đẹp cả, nhưng trong khi ông đưa cô trở lại với sa mạc mênh mông tịch lặng của khách sạn quốc doanh, cô đầu hàng trước cơn buồn chán đang ngập tràn trong cô, và cô lắc đầu, không, mọi việc không được tốt lắm, và cô đã nghĩ rằng bố cô đang chết trước mắt mình, ông không nói được, ông dồn hết sức níu lấy cổ tay cô để khỏi bị cát lún hút mất, cái thứ cát đã ngập đến miệng khiến ông nghẹt thở, thế mà cô chẳng thể làm gì, bởi vì người ta cô độc khi chết, ôi! khi chết người ta cô độc lắm thay, và trước sự cô độc này, cô chỉ muốn chạy trốn, không muốn gì khác, cô những muốn bố cô thả tay cô ra để cho cô chạy trốn, những muốn ông thôi bắt cô phải đối diện với nỗi cô đơn mà người sống không thể hiểu nổi này, và, trong một lúc lâu, cô không còn cảm thấy thương cảm, cũng không còn cảm thấy xót xa, chỉ cảm thấy một nỗi sợ kinh hoàng, mà giờ đây chỉ nghĩ tới thôi cũng làm cho cô kinh hãi, Massinissa nói với cô,

– Anh không thể để em như vậy được.

và cô quay sang nhìn ông, cổ họng cô khô khốc, bỗng dưng cô trở nên cuống cuồng và đầy sức sống, cô nói với ông như ra lệnh, mắt không nhìn xuống,

– Thế thì đừng bỏ rơi em nhé. Đừng bỏ rơi em.

rồi cô ôm chầm lấy ông, không đắn đo suy nghĩ, và cô cảm thấy nhẹ nhõm vô cùng khi Massinissa ôm lấy mình. Ông thức dậy trước lúc bình minh để không có ai trong kíp hay nhân viên khách sạn nào nhìn thấy mình về phòng. Aurélie chờ cho đến sáng. Cô đi tắm, nằm dài rất lâu trong bể nước màu vàng, không nghĩ gì, rồi bỗng cô ra ngoài gọi điện thoại cho người đàn ông mà cô sắp chia tay. Anh ta không muốn tin, anh ta đòi cô giải thích, và buông xuôi, vì anh ta cần một lời giải thích, cô cho anh ta biết là cô đã gặp một người, nhưng tiết lộ này lại gợi ra nhiều câu hỏi khác, ở đâu? ai? từ khi nào? rồi Aurélie nhắc lại rằng điều đó chẳng để làm gì bởi, xét cho cùng, cuộc gặp gỡ đó chẳng liên quan gì đến việc mà cô đang làm, anh ta phải hiểu điều đó, nhưng anh ta cứ van nài nên rốt cuộc cô nói với anh ta,

– Tối hôm qua. Từ tối hôm qua.

Anh ta không im lặng, giờ thì anh ta nghẹn ngào, sao cô lại cho anh ta biết nhanh thế? sao cô không chờ đợi? đó có thể chỉ là sự dan díu nhất thời mà nhẽ ra anh ta không nên biết, cô không thể tin chắc như vậy được, và bây giờ đã vô phương cứu chữa rồi, tại sao cô lại thú nhận với anh ta một điều mà có lẽ không có nghĩa lý gì, tại sao cô lại nghiệt ngã như vậy? Aurélie thầm nghĩ cô đang nợ anh ta một lời nói thật.

– Bởi vì em muốn thế. Em muốn chuyện này trở nên vô phương cứu chữa.

15

Hai giờ trước khi trời sáng, họ cùng đưa Gavina Pintus đến lễ Bóng tối vào ngày thứ Năm Tuần Thánh*. Trước đó họ đã đứng suốt đêm ở quán bar để không phải thức dậy, họ đánh răng súc miệng ở chỗ bồn rửa bát ở quầy và giờ họ đang nhai kẹo cao su bạc hà mát lạnh để cho hơi thở đầy mùi rượu không làm ảnh hưởng đến sự tiếc thương tang tóc trong đêm hôm đó. Ngày thứ Hai lễ Phục Sinh, họ dự kiến tổ chức một bữa tiệc ra trò ngoài trời, vừa ăn vừa nghe nhạc trước quán bar, và ngày hôm sau, họ sẽ đi. Libero cùng Matthieu đi Paris, họ sẽ đi thăm bố Matthieu và luôn thể nghỉ vài ngày ở Barcelona, họ đã đặt phòng khách sạn mà không sợ tốn kém, họ có khả năng mà, họ sẽ kết hợp được điều hữu ích với cái thú vị và như thế Jacques Antonetti sẽ không có cảm giác họ đến tiễn biệt một kẻ hấp hối. Vậy là vào đêm thứ Năm Tuần Thánh đó, họ vừa cầm tay Gavina Pintus vừa tiến tới, họ cố gắng đi thẳng người, gió ẩm làm họ lạnh thấu xương, ảnh hưởng của rượu trở nên khó nhận thấy

•

Tuần lễ trước lễ Phục Sinh được gọi là Tuần Thánh, bắt đầu là ngày Chủ nhật Lễ Lá, kết thúc vào ngày thứ Bảy Tuần Thánh. Trong tuần này, các giáo hội Ki Tô giáo tưởng nhớ cuộc khổ nạn của Chúa Jésus. Tuần Thánh cao điểm là Tam Nhật Vượt Qua, tức là ba ngày: thứ Năm, thứ Sáu, thứ Bảy của tuần.

— end note —
hơn, và tiếp bước theo họ là Pierre-Emmanuel Colonna cùng với những người bạn dân Corte, họ đi theo anh ta để hát nhạc lễ và cùng anh ta góp vui cho bữa tiệc ngày thứ Hai, họ cũng cố tỉnh rượu càng nhanh càng tốt. Nhà thờ đầy những con chiên ngái ngủ. Điện đã bị cắt. Chỉ còn ánh sáng tỏa ra từ những cây nến lớn trước bàn thờ. Mùi hương lễ gợi cho Matthieu hương thơm của làn da Izaskun. Anh vừa làm dấu thánh vừa cố nén một cái ợ chua. Pierre-Emmanuel và những người bạn của anh ta đứng ở hậu cung nhà thờ, Thánh vịnh cầm trên tay. Họ hắng giọng rồi vừa đu đưa người vừa thì thà thì thụt với nhau. Vị cha xứ thông báo rằng, vì sự cứu thế, bóng tối sắp bao phủ lên trần gian và cả thế giới chuẩn bị bắt Chúa cứu thế phải rỏ lệ chịu tội nhục hình trong khu vườn ở Gethsémani*. Khúc Thánh vịnh đầu tiên ngân lên,

•

Theo Phúc âm, đây là nơi Jésus và các tông đồ đã cầu nguyện trước khi Jésus bị đóng đinh vào cây thập giá.

— end note —

Lều của Người ở Salem và nhà của Người ở Sion,
giọng hát rõ ràng tuyệt vời của những người hát ngập tràn nhà thờ. Gương mặt của Pierre-Emmanuel lộ rõ vẻ ung dung tự tại, anh ta nhắm mắt lại để tập trung vào bài thánh lễ, cha xứ lại gần và thổi tắt một cây nến. Người ta nghe tiếng con quay gỗ và tiếng chân dập trên ghế cầu kinh để làm chứng cho sự kết thúc của thế giới, một thế giới đang chìm đắm trong đêm đen,
trời đất chao đảo cùng cư dân,
và Gavina Pintus giờ đang ngước lên nhìn cây thánh giá với đôi mắt của một bé gái đang sợ hãi, và ở hàng đầu, Virgile Ordioni rất căng thẳng vò chiếc mũ lưỡi trai trong tay, như thể cả làng sắp bị nhấn chìm thật, tiếng con quay gỗ ràn rạt vào nhau giờ đây hòa lẫn cùng với âm thanh của những nền móng bị lung lay, đá nhà thờ rung lên cho đến khi âm thanh huyên náo đó ngừng hẳn và tiếng thánh ca lại ngân lên,
xương mà Ngươi đã nghiền nát mới hớn hở làm sao,
rồi cha xứ lần lượt thổi tắt nến. Một chốc sau, chỉ còn một ánh nến leo lét, Gavina Pintus cầm tay đứa con trai của mình, cậu ta đang cố nén một cái ngáp phạm thượng, Matthieu hy vọng ngày tận thế sẽ không nhàm chán thế này, anh cảm thấy lạnh và buồn ngủ, trong những tấm chăn rất đỗi thân thuộc, cơ thể Izaskun đang tỏa ra hơi ấm một cách uổng phí, cha xứ giơ cao chiếc khăn dài bằng đồng và bóng tối bao trùm tất cả.

Sức mạnh của người ngoan đạo sẽ rất cao cả.

Cha xứ tiếp tục nói trong bóng đêm, ông nói rằng tín đồ Cơ Đốc không sợ bóng đêm, chính từ trong bóng đêm mà giờ phút này ông đang nói bởi ông biết bóng đêm không có nghĩa là sự chiến thắng của hư vô, ánh sáng tắt đi chỉ là ánh sáng của những con người và đêm tối lan tỏa để cuối cùng ánh sáng của thần linh sẽ xuất hiện, đêm tối chính là cái nôi của ánh sáng ấy, cũng như sự hiến sinh Jésus báo hiệu Chúa con hồi sinh trong vinh quang của Chúa cha, đức Chúa con vĩnh cửu, nguồn gốc của mọi sự vật, và đêm tối không phải là sự chết, đêm tối không chỉ mang minh chứng về hồi kết mà còn mang minh chứng về nguồn gốc ánh sáng, bởi vì trên thực tế, có một và chỉ một minh chứng mà thôi. Ánh sáng nhờ nhờ của bình minh xuyên qua phía dưới những cánh cửa đóng. Ban phúc xong, cha xứ cho các con chiên nghỉ, trong đó không ít người chạy ngay đến quán bar để lấy lại bình tĩnh sau những xúc động đã qua. Libero pha cà phê và đặt một chai whisky lên quầy cho những ai đã thực sự quá xúc động. Pierre-Emmanuel lo lắng về năng lực của mình, còn Libero thì quả quyết rằng như thế là rất tốt, cho dù phải công nhận rằng hát phức điệu thường rất khó chịu và với liều cao thì khó mà chịu đựng nổi. Sau khi uống cà phê xong, Virgile Ordioni vừa rụt rè đưa tay về phía chai whisky vừa tỏ ra bất đồng tình,

– Như thế là hay đấy! Tuyệt đấy! Thằng Libero chả hiểu gì cả!

Pierre-Emmanuel vừa vỗ lưng Virgile vừa cười,

– Thế còn anh, anh có hiểu gì không?

nhưng Virgile không phật ý, hắn có vẻ suy nghĩ trong chốc lát rồi nói,

– Tất nhiên rồi. Tao không hiểu gì lắm. Nhưng rất hay,
và tiếp theo đó là một cuộc tranh luận sôi nổi về nhạc phức điệu, về tài nghệ âm nhạc của những người này và những kẻ khác, về con quay gỗ, về những cây nến và về các vị cha xứ, cuộc tranh luận được hưởng ứng với sự xuất hiện đúng lúc của một chai whisky khác, đến mức, khi Izaskun và Sarah đến đúng giờ mở cửa quán, hai cô đã phải tống tất cả mọi người ra ngoài, lúc trời bắt đầu mưa. Nhưng ngày thứ Hai thức dậy với một mùa xuân rạng rỡ. Pierre-Emmanuel và mấy người bạn dân Corte sắp nhạc cụ ngoài trời rồi chỉnh âm. Matthieu uống một ly rượu vang hồng trong nắng xuân, anh ngắm Izaskun đang dọn bàn và đưa ly rượu về phía cô ta. Cô ta trả lời bằng cách đưa tay phác một nụ hôn. Cô ta là em gái của anh, là cô em dịu dàng loạn luân của anh. Anh nhìn một người Corte ghé vào tai cô ta chọc ghẹo gì đấy làm cô ta cười, nhưng anh không ghen, anh chẳng thèm quan tâm đến việc cô ta có thể làm gì với gã đó, cô ta là em gái anh chứ không phải là vợ, rồi cô ta sẽ trở lại với anh, không ai có thể lấy bất cứ thứ gì của anh cả, anh khoái chí vô cùng, có cảm giác mình hơn người kinh khủng, như thể anh đã được đưa lên những tầm cao mà ở đó không ai có thể bất công với mình nữa. Anh ngạc nhiên vì thấy hạnh phúc của mình chắc như đinh đóng cột như thế, rồi anh uống rượu trong nắng ấm mùa xuân. Ngày hôm sau, anh cùng Libero lên đường. Họ giao chìa khóa quán bar cho Bernard Gratas, ôm hôn các cô gái rồi lên đường đi Ajaccio, họ vừa ra hiệu từ biệt vừa kêu to,

– Ở nhà ngoan nhé! Nhất là đừng làm cho bọn tôi khuynh gia bại sản đấy! Tuần tới gặp lại!

Trên đường đi, họ nói về những gì sẽ làm ở Barcelona, họ cần thư giãn, họ xứng đáng được như thế, và họ đến Campo dell’Oro* sớm một tiếng rưỡi. Họ đến ngồi ở quán bar sân bay uống một cốc bia, rồi cốc thứ hai, và câu chuyện của họ cạn dần. Cuối cùng, họ hoàn toàn im lặng. Hành khách trên chuyến bay đi Paris được gọi vào phòng chờ lên máy bay, nhưng vẫn còn nửa tiếng đồng hồ nữa, không có gì phải vội, họ gọi thêm cốc bia cuối cùng. Matthieu nhìn đường băng và thấy khô cổ

•

Sân bay Ajaccio, đảo Corse.

— end note —
họng. Bụng anh sôi lên một cách khó chịu. Bỗng nhiên, anh nhận ra rằng gần mười tháng rồi minh không rời xa làng quá mười lăm cây số. Ajaccio ở tận cùng thế giới. Chưa bao giờ anh ở một chỗ lâu như thế. Viễn cảnh bay đi Paris dường như đã trở nên đáng sợ đối với anh, đấy là còn chưa nói đến Barcelona, xa xôi đến độ không thực tế, đó là nơi của sương mù và huyền thoại, là sao Hỏa ở trên trái đất. Matthieu hoàn toàn nhận ra rằng nỗi sợ hãi của mình thật lố bịch nhưng anh không thể nào cưỡng lại được. Anh nhìn Libero, anh ta đang nhìn chằm chằm vào cốc của mình, răng nghiến lại, anh thấy cả hai đều có chung một nỗi sợ hãi, họ nào phải thần linh, họ chỉ là những kẻ sáng tạo, và chính thế giới mà họ đã tạo ra giờ lại đặt họ dưới ách thống trị độc đoán của nó, một giọng nói khẩn khoản cất lên, thông báo hành khách Libero Pintus và Matthieu Antonetti lên máy bay ngay trước giờ đóng cửa, và họ biết thế giới mà họ đã tạo nên sẽ không để cho họ ra đi, họ cứ ngồi như thế, người ta gọi họ lần cuối, và khi máy bay cất cánh rồi, họ im lặng đứng dậy, xách hành lý trở về với thế giới của họ, họ thuộc về thế giới đó.

“Con sẽ đi đâu, ngoài thế giới này?”

16

Đó là một bình minh rực rỡ, ánh sáng bất chợt soi rọi ký ức con người, và những ký ức đau đớn của họ được trao gửi cho bóng đêm đang thoái lui, bóng đêm tan dần và mang theo những kỷ niệm xót xa đó. Trên vòm mái nhà thờ Saint-Isaac, hai bàn tay dài và trắng của Chúa toàn năng nắm chặt đầu một quả trái phá chưa nổ và bồng bềnh trong không trung như lông chim bồ câu. Phải sống và chóng quên đi, phải để cho ánh sáng xóa nhòa bức tường rào bao quanh mộ địa. Xung quanh tu viện Mont-Cassin, những dải áo của lính mộ từ dưới đất nhô lên như những bông hoa lạ mà một cơn gió nhẹ mùa hè mơn man âu yếm, dọc theo bờ biển Latvia, những đợt sóng xám của biển Baltic đã mài nhẵn xương cốt của những đứa trẻ bị vùi lấp trong cát để tạc thành những đồ trang sức hổ phách hóa thạch trông lạ mắt, trong cánh rừng đầy nắng, từ đó Sulamith sẽ không trở về theo tiếng gọi vô vọng của đức vua, từ đó phấn hoa trên mái tóc bằng tro của Sulamith bay ra, mặt đất xanh rờn đầy da thịt người rách bươm, đầy những xác người, cả mặt đất như đang dựa vào vòm vai gãy của họ nhưng bình minh rực rỡ đã nhô lên, và, trong ánh sáng rạng ngời của nó, những xác người bị lãng quên chỉ còn là đống mùn màu mỡ của thế giới mới. Làm sao Marcel có thể lưu giữ được kỷ niệm về những người đã chết khi mà sau sự hoài phai chậm chạp của chiến tranh, lần đầu tiên, thế giới này mở ra trước mặt ông những đường tụ trên những con đường sáng của ông? Tất cả những người còn sống được huy động vào nhiệm vụ tái thiết đầy hứng khởi và Marcel là một trong số đó, bàng hoàng trước biết bao nhiêu những cơ hội, sẵn sàng lên đường, mắt chói lòa trước ánh sáng, ông toàn tâm toàn lực hướng về một tương lai cuối cùng cũng đã xóa bỏ cái chết. Thế giới mới tuyển thầy ký, cử họ đi các nước thuộc địa để khai thác cái chất cần thiết cho cơ thể tham lam và vinh quang của nó đứng lên, và thế là họ đi khai thác từ mỏ, rừng và cao nguyên những thứ mà thế giới háu ăn háu đói đó đòi hỏi. Trước khi đi Tây Phi thuộc Pháp, nơi ngày xưa những con sông phía Nam chảy qua, Marcel tưởng rằng tư cách công chức sắp tới buộc mình phải chọn một cô vợ. Trong làng có nhiều cô gái đến tuổi lấy chồng và Marcel nhờ anh mình, bấy giờ đang trong cảnh nhàn cư chờ đợi được gọi đi Đông Dương, bí mật tìm hiểu qua gia đình họ xem những cô nào sẵn sàng nhận lời nếu có người hỏi cưới. Ngay ngày hôm sau, Jean-Baptiste cho biết đã hoàn thành nhiệm vụ, y cũng nói rõ, vì quá nhiệt tình nên không may ý đồ kín đáo của y đã tiêu tan. Y đã bắt đầu tìm hiểu từ quán bar bằng cách nói chuyện với anh cả của một cô gái thuộc gia đình khá giả. Hai người đàn ông rất có cảm tình với nhau, đến mức cùng nhau uống rượu đến say và ngả vào vòng tay nhau, khi đó Jean-Baptiste mới bất ngờ chính thức hỏi cưới cô em của anh ta cho Marcel, đẩy Marcel vào một tình thế khó xử, và càng khó xử hơn khi người anh của cô gái hớn hở chạy đi báo tin mừng cho bố mẹ mình, Jean-Baptiste cũng vô cùng xúc động đi theo. Không thể nào mạo hiểm xúc phạm những người này bằng cách lấy cớ rằng đó chỉ là sự nhầm lẫn, sự nhục nhã có thể biến họ thành những kẻ dữ tợn và do vậy, Marcel phải chấp nhận cô vợ trẻ mà số phận cũng như sự quảng giao thái quá của người anh cùng mang lại. Cô vợ mới mười bảy tuổi, sắc đẹp e lệ của cô an ủi Marcel cho đến khi, sau một hồi nói chuyện, ông nhận ra rằng vợ mình ngu ngốc đến độ gần như tuyệt đối bởi cái gì cũng khiến cô ta kinh ngạc và nhìn người chồng mới với ánh mắt đam mê, ngưỡng mộ đến nổi Marcel luôn dao động giữa sung sướng tràn trề và tức tối khó chịu trong khi con tàu đưa họ sang châu Phi đi qua núi Gibraltar và rẽ sóng Đại Tây Dương. Chống khuỷu tay lên thành tàu, vợ Marcel trao gửi sự ngây thơ của mình cho những cơn gió lạ và nếm bằng đầu lưỡi vị mặn của bụi nước giá băng, cô cười và run mạnh đến nỗi, đột nhiên, cô ẩn mình vào vòng tay của Marcel, đặt ông vào tình thế không biết nên quở cô giả vờ giả vĩnh hay cảm ơn sự nhiệt huyết trẻ con của cô, ông lưỡng lự trong chốc lát, bối rối và vụng về, nhưng rốt cuộc ông luôn ôm chặt cô vào lòng, không sợ hãi, không ghê tởm, bởi vì cô có cơ thể ấm áp và trắng muốt của một thiên thần trước khi gãy cánh, bay lên một cách thần kỳ từ một thời đại còn chưa biết đến chướng khí của tội lỗi và dịch bệnh. Qua ô cửa sổ, bến bờ xa xôi mỗi lúc mỗi trở nên hoang dã, cây cối vặn mình cúi xuống những con sóng, ở cửa những con sông bao la đang vạch lên đại dương trong xanh những đường lượn bằng bùn, nắng nóng trở nên ngột ngạt và gần như suốt ngày Marcel ở trong cabin, nằm lì trên giường cùng với vợ, ông để cho cô quỳ gối lên mặt mình, hai tay chống vào vách ngăn, cô vừa cười vừa thở hổn hển đằng sau làn tóc rối tung, ông để mặc cho cô ngắm nhìn ông, vuốt ve ông với sự tò mò của đứa học trò, đôi lông mày nhíu lại, sờ vào từng bộ phận cơ thể ông như để chắc chắn rằng ông không phải là một bóng ma sắp biến mất trong ánh sáng, ông để mặc cô trần truồng trơ trẽn ngồi xếp bằng ở đầu giường, rồi ông trườn về phía cô, gối đầu lên đùi cô và ngủ trong chốc lát, hoàn toàn thoát khỏi con đĩ ở Marseille, bởi vì những cái vuốt ve của cô vợ trẻ đã rút hết từ mạch máu của ông những giọt độc cuối cùng mà ông đã bị nhiễm phải, ông không còn sợ gi nữa. Những cơ thể người không còn là những ổ mủ thối trong đó những con quỷ xấu xa mờ ám đang canh chừng và Marcel lẽ ra đã rất hạnh phúc nếu như lo âu không xâm chiếm lấy ông mỗi lần ông phải xuất hiện cùng vợ ở bàn ăn trên boong tàu, ông luôn sợ ai đó hỏi vợ ông một câu vớ vẩn nào đó mà cô trả lời một cách ngu ngốc đến mức cả bàn ăn im bặt, nếu không thì cô lại không trả lời gì mà chỉ há miệng ngạc nhiên rồi vừa rúc rích cười vừa cúi mặt xuống, và ông khổ sở vô cùng mỗi lần cô nói với ông trước đám đông, ông xấu hổ vô cùng khi cô nói với ông bằng tiếng Corse, cái thổ ngữ buồn cười mà ông không tài nào xua đi nổi những âm vang khó chịu của nó, nhưng đồng thời ông lại cảm thấy nhẹ nhõm bởi vì không ai có thể hiểu điều cô muốn nói, và ông chờ đến lúc có thể đóng cửa cabin lại, tự giam mình trong sự gần gũi, chỉ có sự gần gũi này mới chiến thắng được những oán hận và dằn vặt trong lòng ông. Ông làm biên tập viên cho cơ quan hành chính nhà nước của một thành phố lớn ở châu Phi, cái thành phố giống một đống bùn và khu nhà ổ chuột không tưởng hơn là một thành phố mà ông từng ao ước, bởi vì thế giới vẫn bền bỉ làm cho những ước mơ của ông trái khoáy ngay cả khi đã trở thành sự thật. Trên đường phố, hương thơm nồng nặc đến mức quả chín hay hoa tươi cũng tuồng như bốc lên mùi độc hại của sự thối rữa, ông thường phải kìm nén những cơn buồn nôn bằng cách lang thang, trong bộ đồ bằng vải lanh chỉnh tề, giữa những con người và súc vật, hơi hám của thịt da ngoại lai và hoang dã bốc lên từ những bộ quần áo vải màu mè cà vào nhau sột soạt và cảnh những người bản xứ sát sạt chen nhau khiến cho ông càng ngày càng ghê tởm, ông đến đây không phải để mang văn minh đến cho họ, thứ văn minh đó bản thân ông cũng chỉ biết phong thanh từ xa qua giọng nói của các ông thầy, mà ông đến để đòi một món nợ lâu đời bị khất trả từ rất lâu, ông đến để sống một cuộc sống mà ông xứng đáng được hưởng, một cuộc sống đã luôn thoát khỏi vòng kiềm tỏa của ông. Ông không đặt hy vọng vào Chúa Trời mà đặt vào cái ghế công chức, tin tức tốt lành về cái ghế đó vừa mới được thông báo cho những người con của nền Cộng hòa, nó cho phép ông không phải qua giai đoạn ngồi trên ghế nhà trường thuộc địa mà vẫn được thăng quan tiến chức bình thường để cuối cùng có thể thoát khỏi minh phủ, nơi mà khi ra đời ông vẫn chưa hoàn toàn thoát khỏi. Ông ôn thi công chức và đồng thời rũ khỏi những vết sẹo gớm ghiếc của quá khứ, đoạn tuyệt với điệu bộ, dáng đi, nhất là giọng nói của ông, và ông gắng gượng nói với một giọng rõ ràng, không trọng âm, như thể ông đã được nuôi dạy tại một trang viên ở Touraine, ông phát âm họ của mình một cách giả tạo, bằng cách nhấn mạnh âm tiết cuối, ông kiểm soát thận trọng độ mở của các nguyên âm, nhưng lại phải thất vọng chấp nhận tiếp tục phát âm r rung lưỡi bởi vì, khi cố gắng phát âm r gốc lưỡi, bao giờ ông cũng chỉ phát ra một tiếng khạc tồi tệ như tiếng mèo gừ hay tiếng rên khàn khàn của kẻ hấp hối. Jeanne-Marie viết thư báo cho ông biết André Degorce đi Đông Dương trong một trung đoàn lính dù, chị nói với ông về những lo ngại của mình, về niềm vui khi cô con gái nhỏ chào đời, chị mô tả chi tiết về tuổi già của bố mẹ, mỗi một bức thư của chị đưa ông trở lại với cái tội lỗi không bao giờ có thể chuộc lại về cội nguồn của mình cho dù giờ đây ông cảm thấy rất thoải mái ở phòng làm việc cũng như trong những bữa ăn tối dành cho các tùy viên hành chính, ông phải đi ăn một mình vì sợ sự hiện diện của cô vợ làm tiêu tan niềm vui nhỏ nhoi đang giúp ông thoát ra khỏi chính mình, và cô ở nhà chờ ông, ẩn nấp trong thành trì sung sướng của sự ngây thơ vui vẻ và không hề thay đổi. Cô không chịu học bất cứ thứ gì, cứ luôn nói tiếng Corse và giúp cô hầu người Malinké* trong công việc nội trợ, dù Marcel có trách nhưng cô bắt ông phải im lặng ngay bằng những nụ hôn và những cái vuốt ve tới tấp, cô lột truồng ông rồi kéo ông vào giường, ông ngã người xuống, hai tay dang rộng trong khi cô bỏ màn. Ông nhìn cô, nhè nhẹ thổi vào cặp vú ẩm ướt của cô, hôn vào bẹn cô, hôn lên môi, lên cánh mũi, lên mi mắt cô, và rồi một ngày ông rất ngạc nhiên khi nhận ra cái bụng tròn trĩnh của vợ

•

Một dân tộc ở Tây Phi, sống chủ yếu ở Mali và Guinée.

— end note —
mình, nơi ông đang đè lên. Cô bảo ông rằng cô đã hơi lên cân, váy cô hơi chật, cô ăn quá nhiều, cô biết thế, rồi ông đỏ mặt hỏi cô lần cuối cô có kinh là khi nào nhưng cô không biết, cô không để ý, thế là ông ôm lấy cô, ông ôm lấy cô và nhấc bổng cô lên cùng sự ngơ ngẩn hồn hậu của cô, cùng cái cười và những âm vang của tiếng nói hoang dã, thứ ngôn ngữ mà ông không muốn đó cũng là ngôn ngữ của chính mình, và ông thả mình theo một niềm hân hoan phi lý, một niềm vui thú vật mà ông không hiểu cũng chả sao bởi niềm vui đó không đòi hỏi phải được người ta hiểu, không đòi hỏi người ta phải tìm ra nghĩa mới được. Cô vợ có thai sáu tháng thì Marcel, sau khi trúng tuyển cuộc thi nội bộ, được thăng chức làm quản lý một phân chi hẻo lánh ở ngoài rìa một tỉnh xa xôi không thuộc địa ngục mà chỉ thuộc một địa bạ thuộc địa. Từ giờ, ông quản lý một vùng đất rộng lớn, trong vùng đất ẩm thấp này, chỉ có côn trùng, người da đen, cây dại và ác thú. Lá cờ Pháp lòng thòng trên một chiếc cán như chiếc áo rách rưới sũng nước treo trên trán tường nhà ông, nằm hơi xa một ngôi làng nghèo xơ xác có những túp lều được dựng lên bến một con sông lầy bùn, dọc theo con sông đó, có những đứa trẻ đang dùng một sợi dây dắt một đám người già mù lòa, dưới một bầu trời trắng nhờ y như đôi mắt chết của họ. Láng giêng của ông gồm một viên cảnh sát hiến binh mà sở thích uống rượu ngày càng được khẳng định, một tay bác sĩ giờ đây đã nghiện rượu cùng một nhà truyền giáo chuyện hát nhạc lễ bằng tiếng Latin trước những người phụ nữ ngực trần và thường cố gắng thu hút một cử tọa ương ngạnh bằng cách nhắc lại câu chuyện của Chúa Trời, Chúa đã biến thành con người trước khi chịu chết để cứu rỗi cho tất cả bọn họ. Cùng với những con người đó, Marcel cố gắng không để cho ngọn lửa văn minh tắt lịm, họ là những nữ tu sĩ Vesta duy nhất*, họ được những chàng trai ăn mặc theo kiểu bếp trưởng phục vụ ăn tối, những anh bồi này đặt bát đĩa sáng choang lên những tấm khăn trải bàn màu trắng được là ủi cẩn thận, Marcel để người vợ vừa tròn vừa vui vẻ ngồi cùng bàn với họ bởi vì, trong trò hề mà ông biết mình đang diễn với những diễn viên phụ khốn khổ, những tập tục xã hội, sự vụng về hay trò cười không còn nghĩa lý gì nữa, ông không muốn nhân danh những thứ đó mà chịu thiếu người giờ đây là nguồn vui duy nhất của mình. Không có cô, niềm cay đắng về sự thành công trong xã hội chắc hẳn sẽ không thể nào chịu đựng nổi với ông và ông nghìn lần muốn làm người thứ mười, thứ hai mươi ở La Mã còn hơn trị vì một vương quốc hoang tàn man rợ ở nơi tận cùng Đế chế, nhưng không bao giờ ông được quyền lựa chọn vì La Mã không tồn tại nữa, La Mã đã bị hủy diệt từ lâu, chỉ còn những vương quốc man rợ như nhau, không ai thoát ra được, và kẻ đang chạy trốn sự khốn khổ không thể hy vọng gì khác ngoài việc thực thi cái quyền lực vô bổ của mình lên những con người còn khốn khổ hơn hắn, như Marcel bây giờ đang làm, với sự say mê tàn nhẫn của những người đã từng biết đến sự khốn khổ và không còn có thể chịu đựng cảnh tượng ghê tởm đó, và luôn tìm cách trả thù trong xác thịt của những người giống họ. Có thể mỗi thế giới chỉ là sự phản ánh méo mó của tất cả các thế giới

•

Những cô gái đồng trinh có nhiệm vụ trông coi lửa thiêng ở La Mã.

— end note —
khác, một tấm gương xa vời trong đó rác rưởi dường như cũng sáng lên như kim cương, có thể chỉ có một thế giới và không ai có thể thoát ra bởi những tuyến đường hão huyền của thế giới đó luôn gặp nhau ở ngay đây, gần chiếc giường trên đó người vợ trẻ của Marcel đang hấp hối, một tuần sau khi sinh ra Jacques. Ban đầu, cô kêu đau bụng, sau đó cô bị sốt không thuyên giảm. Vài ngày sau, vì hết kháng sinh, ông bác sĩ thử khu trú ổ viêm nhiễm ở một chỗ ápxe nhân tạo. Ông bác sĩ nhấc tấm chăn đẫm nước lên, cúi xuống người vợ trẻ bệnh tật, vén váy ngủ lên, Marcel cũng cúi xuống, ông cảm thấy mùi vị nóng hổi của rượu whisky trong hơi thở của ông bác sĩ và ông nhìn đôi bàn tay run run tiêm tinh chất nhựa thông vào đùi vợ mình, chỉ để lại trên làn da một nốt đỏ nhỏ xíu mà trong nhiều ngày nhiều đêm liền Marcel không rời mắt, chờ đợi khoảnh khắc mà tất cả các mạch máu trong cơ thể vợ mình dẫn lưu cái chất độc chết người, ông cầu xin vợ hãy cố gắng chống chọi, như thể cô, chỉ bằng ý chí thần kỳ, có khả năng buộc cơ thể kiệt sức của mình phải cứu lấy mình, nhưng đáng sợ thay, làn da trắng trên đùi cô vẫn mềm mại không hề hấn gì, không có ổ ápxe nào hình thành ở đó và Marcel biết cô sắp chết, ông biết, và ông vừa hôn lên vầng trán nóng bỏng của vợ vừa hy vọng rằng ít nhất cô sẽ không bao giờ biết, ông hy vọng sự ngớ ngẩn hồn hậu sẽ bảo vệ cô đến cùng nhưng ông đã nhầm, bởi vì sự ngớ ngẩn cũng không giữ cho người ta khỏi cơn tuyệt vọng, và cô khóc trong cơn sốt, cô đòi bồng con, cô hôn nó, vuốt ve nó rồi vừa ôm lấy cổ Marcel vừa nói cô không muốn, không, cô không muốn bỏ rơi họ, cô còn muốn sống nhưng cô ngủ thiếp đi trong chốc lát rồi thức dậy trong nước mắt, cô sợ đêm tối, không gì có thể an ủi cô, Marcel ôm chặt cô vào lòng mà không thể giành giật cô khỏi dòng chảy đang cuốn cô vào đêm tối, không thể cưỡng lại được, cô rất sợ đêm tối, cô kiệt sức vì rùng mình và nước mắt, rồi cô buông xuôi, mặc kệ dòng chảy đó cuốn đi và cuối cùng ném cô bất động và lạnh băng trên tấm vải liệm là cái chăn nhàu nát. Khuôn mặt cô bị biến dạng vì khiếp sợ, nhưng đó là khuôn mặt của một người mẫu bằng sáp trên đó Marcel không còn nhận ra người vợ trẻ hay cười mà ông rất thích sự hồn nhiên và sự sỗ sàng, trong phút chốc, ông tràn trề niềm hy vọng rằng một cái gì đó của cô, một hơi thở yếu ớt và mong manh, như một linh hồn nhẹ bỗng, đã rời bỏ cơ thể cứng đờ điếm nhục đó để tìm chỗ ẩn náu trong một nơi sáng sủa, êm đềm và yên tĩnh, nhưng ông biết rằng không đúng như vậy, cô chỉ còn là một xác chết đã bắt đầu phân hủy, đến lượt mình, ông để cho nước mắt nhỏ xuống di vật này. Trong khi chôn cất, ông nghĩ đến gia đình mình, họ vẫn chưa hay biết gì về cái tang này, ông muốn bà mẹ vốn đã thạo chuyện tang ma của mình ở bên cạnh hơn là viên cảnh sát hiến binh và ông bác sĩ đang loạng choạng dưới trời mưa nhiệt đới trong khi giọng nói đã tỉnh ngộ của giáo sĩ đang từng tiếng tụng thánh vịnh trên một hố chôn ngập nước. Mai táng xong, ông ở lại một mình một lúc khá lâu rồi trở về với thằng con, nó vẫn đang nhắm nghiền mắt bú bầu vú đen hoắc của cô hầu người Malinké. Ông ghét đứa con này, ông ghét cái xứ này, ông căm thù vô hạn cả đứa con lẫn xứ sở này bởi cả hai đã liên minh lại với nhau để lấy đi người vợ của ông, ông không chịu nghe lời bác sĩ khi ông ta phàn nàn chuyện thiếu kháng sinh vì ông cần thủ phạm chứ không quan tâm đến công lý, ông cũng chẳng quan tâm đến logic khi bỗng dưng sợ cái xứ sở đáng ghét này tước đi thằng con đáng ghét mà ông không muốn mất đi cho dù ông luôn oán trách nó, vì nó đã ra đời thay vì ở mãi trong minh phủ, có ai mong nó ra đâu, cái màn che nôi bị hở tí thôi cũng đủ nhấn chìm Marcel trong nỗi lo sợ chết người, ông sợ phải gặp lại con trong tình trạng nó bị những con côn trùng gớm ghiếc xâu xé, những con côn trùng được che chở trong những nơi sâu thẳm ngột ngạt của đêm châu Phi, nơi biết bao con mắt phát lân quang rực sáng, nơi biết bao điều đang hối thúc, trong cảnh lúc nhúc dị hình, tất cả như đang thèm muốn thịt da tươi mềm của Jacques, chực ngoạp lấy cơ thể non nớt ấy bằng bộ hàm đầy nọc độc, để nhả vào cơ thể đó những ấu trùng của chúng, và Marcel có linh cảm mình sẽ không thể bảo vệ đứa con của mình, ông viết một bức thư dài cho Jeanne-Marie, chị thân mến, em không thể bảo vệ nó khỏi sự khủng khiếp đáng sợ của khí hậu nơi đây, nơi thuộc về những loài vật lúc nhúc, em không muốn nó chết như mẹ nó, em không muốn nó lớn lên mà không có mẹ, chị hãy giúp Jacques lại được có mẹ và được là chị em với bé Claudie của chị, em đã cân nhắc những gì em đang cầu xin chị, em xin chị, em sẽ trông cậy vào ai nếu không phải là chị, thương ai, chị không bao giờ tính toán, và khi Jeanne-Marie động lòng đồng ý, ông chờ cho đến khi được nghỉ phép để về Pháp giao Jacques cho chị gái. Ông khóc khi trở lại châu Phi một mình, khóc vì cảm thấy tội lỗi, và có thể vì buồn nữa, ông không biết, nhưng trong đáy sâu lòng mình, ông cảm thấy một sự nhẹ nhõm mênh mang và vô định khi vừa cứu được con trai mình vừa thoát khỏi nó. Khi trở lại chốn lưu đày của mình, ông tiếp tục hành trình đơn độc dài lâu với những chuyến đi trong rừng trong rú, qua những ngôi làng nơi những đứa trẻ ngây dại đang xếp hàng từ thấp đến cao chờ ông, ông gán cho chúng một ngày sinh hú họa nào đó để cập nhật sổ hộ tịch, ông xử án bằng những hành động và cử chỉ chán nản của vị thần bị giáng thế, ông ghi chép tỉ mỉ chi tiết của những tranh chấp ngớ ngẩn mà những người đi kiện thất vọng kể lại cho ông bằng tiếng peaul, tiếng soussou, tiếng maninka, và bằng mọi thứ ngôn ngữ khốn nạn và mọi rợ mà ông không thể chịu đựng nổi những âm vang của chúng dù buộc phải nghe từ đầu chí cuối để đưa ra những bản án mà sự công bằng sẽ trả lại cho không khí sự im lặng dễ chịu ông ao ước, và trong thời kỳ thu hoạch bông, ông đả kích kịch liệt lòng tham vô độ của những tay lái buôn người Bỉ chuyện buôn gian bán lận, ông khinh bỉ từ chối những lời đề nghị hối lộ, không phải vì ông lo lắng cho quyền lợi của những người trồng trọt da đen mà vì tính trung thực là giá trị cao quý duy nhất ở ông, ông quản lý cực kỳ chặt chẽ sổ theo dõi thu thuế, và khi xế chiều, ngồi bên cạnh ông bác sĩ, ông thấy tiếc vì vết loét không cho phép ông uống say với ông ta để thoát khỏi sự đe dọa của đêm tối. Jeanne-Marie viết thư cho ông báo rằng Jacques đã lớn và rất nhớ ông, chị không có tin tức gì của André Degorce sau khi Điện Biên Phủ thất thủ nhưng chị rất tin tưởng bởi vì có lẽ Chúa sẽ không tàn nhẫn đoạt chồng của chị đến hai lần, Đế chế dần sụp đổ, Jeannc-Marie viết, Việt Minh đã thả André, chị rất mừng, Jacques rất nhớ em và ôm hôn em, nó lớn rất nhanh, André sắp sang Algérie, và Marcel ghen tị với cuộc sống phiêu du của ông anh rể, nó tương phản một cách đớn đau với sự trống rỗng trong cuộc đời ông, ông không thấy Đế chế sụp đổ, thậm chí ông không nghe thấy tiếng nền móng của Đế chế đang rung chuyển răng rắc bởi vì ông đang hoàn toàn tập trung vào sự sụp đổ của chính cơ thể mình vốn đang bị châu Phi từ từ truyền nhiễm bằng sự thối tha dai dẳng của nó, ông nhìn ngôi mộ của vợ, ông điên tiết lấy dao rựa chặt đứt những cái cây đã mọc lên đó, ông biết mình sẽ sớm gặp lại vợ vì con quỷ trong vết loét của ông, được khí hậu nóng ẩm nuôi dưỡng, đang hành hạ ông với sức mạnh vô song, như thể trực cảm ma quái của nó cho phép nó cảm nhận được rằng, ở bên ngoài, trong không khí ẩm thấp và thối rữa, muôn vàn liên minh đang rắp tâm giúp nó hoàn thành quá trình phá hủy chậm chạp của mình và Marcel trừng mắt nhìn bóng đêm, ông nghe thấy tiếng kêu của những con mồi, ông nghe thấy tiếng cơ thể của những kẻ mộng du trượt trên cát trong khi những con cá sấu chầm chậm kéo lê họ về kho xác chết dưới nước của chúng, ông nghe thấy tiếng lộp cộp thô bạo của những quai hàm đang cuốn lên những chùm bùn và máu, và ông cảm thấy các cơ quan trong cơ thể đảo điên của chính mình đang nặng nề cà xát vào nhau rung chuyển để bắt đầu xoay quanh quỹ đạo của con quỷ dữ đang thọc tay vào tận trong bụng ông, bất động như một mặt trời đen, những bông hoa chọc nụ vào phế nang của ông, rễ cây bằng thớ dai của chúng chạy dài trong mạch máu cho đến tận đầu ngón tay của ông, những cuộc chiến kinh hoàng đang diễn ra trong vương quốc mọi rợ của cơ thể ông với những tiếng hô vang chiến thắng hoang dã, những kẻ bại trận bị tàn sát, cả một dân tộc sát nhân, và Marcel nhìn chằm chằm vào chỗ mình vừa nôn mửa, nhìn nước tiểu và phân của mình với nỗi sợ kinh hoàng là sẽ tìm thấy trong đó những chùm ấu trùng, nhện, cua hay rắn nước vàng óng, và ông chờ chết một mình, thậm chí bị thối rữa ngay cả trước khi chết. Ông cầm cuốn nhật ký theo dõi bệnh trạng của mình, ông ghi rất chi tiết tất cả các triệu chứng, những khi khó thở, những nốt đỏ bí ẩn trên khuỷu tay hay trên bẹn, những lần tiêu chảy hay táo bón, những khi dương vật đổi màu đáng lo ngại, những lần bị ngứa, khát, ông nghĩ đến đứa con trai mà ông không bao giờ gặp lại nữa, nghĩ đến người vợ trẻ của mình, đến cặp đùi của cô ấy quặp vào mặt mình, mỗi lần như thế dường như cô ấy đầy sức sống, khiến ông phải thèm khát, si mê cô ấy, và vậy là ông ghi vào nhật ký, hoang tưởng, chứng cương đau dương vật, chứng loạn dâm tử thi, nỗi nhớ quê hương gây chết, rồi ông lặng lẽ xán lại gần cô hầu phòng người Malinké khi cô ta đang quét bụi trên các đồ đạc trong phòng, ông kéo váy cô ta lên rồi không một lời nào ông ôm lấy cô ta, hai tay khua khoắng như đôi cánh của con chim kền kền đang sà xuống một xác chết trơ trơ, và ông chỉ dừng lại khi sự nhơ nhuốc của lạc thú bật ông ra đằng sau vào khoảnh khắc cuối, mình dựa vào tường, quần tụt xuống mắt cá, mắt nhắm nghiền kinh hãi còn bộ phận sinh dục thì giật nẩy một cách nhơ nhớp cho đến khi cô hầu phòng lấy cái giẻ thấm nước ấm lau rửa của quý của ông như lau rửa một đứa trẻ, rồi cũng bằng cái giẻ đó cô ta lau vũng tinh dịch màu xám trên nền gạch. Nhưng ông vẫn còn sống bởi vì sức mạnh đang hành hạ ông là sức mạnh của sự sống chứ không phải là sức mạnh của cái chết, một cuộc sống nguyên thủy và thiển cận, một cuộc sống vô tình làm nảy sinh hoa, những loài ký sinh và chầy rận, một cuộc sống ri rỉ những chất tiết hữu cơ và chính tư duy cũng ri rỉ chảy ra từ não người như chảy ra từ một vết thương mưng mủ, chẳng có tâm hồn, chỉ có những chất lỏng bị chi phối bởi quy luật của một cơ chế phức tạp, phong phú, bạo ngược, mật bị vôi hóa kết lại vàng khè, cục máu đông đóng lại hồng hồng trong động mạch, mồ hôi, sự hối hận, tiếng nức nở và nước miếng. Một đêm, Marcel nghe có tiếng động ngoài thềm, tiếng những chiếc ghế dựa bị đổ, những tiếng gõ cửa thất thường, và khi mở cửa ra, ông thấy ông bác sĩ đang tựa người vào khung cửa, ông ta run lên vì sốt, ông ta nói, xin anh hãy giúp tôi, tôi không còn thấy gì nữa, tôi mù mất rồi, giúp tôi với, và khi ông ta ngước mắt nhìn Marcel, giòi bọ tuôn ra từ mí mắt ông, chảy dọc xuống má như nước mắt. Marcel để ông ta nằm trên chính chiếc giường của mình trong suốt mười ngày điều trị bệnh Loa loa*, Marcel nghe ông ta rên rỉ mỗi khi ga trải giường chạm nhẹ vào vết phù đau đớn trên chân và trên hai tay bị biến dạng, ông giúp ông bác sĩ chịu đựng tác dụng ghê gớm, tác oai tác quái của thuốc Notezine, mặc dù cơ thể đó làm cho ông kinh sợ, cái cơ thể phù lên vì một cuộc sống dư thừa quá mức, cái cơ thể luôn chực nổ tung cùng với những chứng ngứa, những cái hạch, những ổ ápxe mà những con giun tròn chết thối dưới da đã làm cho lở ra,

•

Bệnh về da và mắt do một loài giun tròn gây nên, thường gặp ở châu Phi.

— end note —
đôi mắt ông ta đỏ ngầu và sưng húp, mù lòa như đôi mắt của một bào thai. Ông bác sĩ bình phục, Marcel nhẹ nhõm cả người khi thấy ông ta ra về. Ông yêu cầu cô người hầu tẩy trùng toàn bộ nhà cửa để lấy lại không gian sạch sẽ mà sự thăng hoa của những nỗi lo sợ trong ông đòi hỏi, ông rửa tay bằng cồn, cạy móng tay đến chảy máu, ghi thêm vào sổ nhật ký những triệu chứng, những cái u mới mọc, bệnh nhiễm khuẩn huyết, những chỗ hoại thư, cho dù căn bệnh duy nhất của ông là nỗi cô đơn đáng sợ, ông cố gắng vượt qua nỗi cô đơn đó bằng cách hằng ngày gửi thư cho ông anh rể ở Algérie, ông phải thổ lộ niềm tin chắc rằng mình sắp chết, và bộc bạch hết những gì trong lòng, chí ít là để nối lại chút gì gọi là quan hệ con người, ngay cả khi người đối thoại duy nhất mà ông đã chọn, mà ông ngưỡng mộ đến cuồng tín, không bao giờ hồi âm, bởi vì, ở dưới tầng hầm Alger, đại úy André Degorce ẩn cư bặt vô âm tín, từ từ chìm đắm trong vực thẳm cô đơn của chính mình, những kẻ đồng hành duy nhất là đôi bàn tay nhuốm máu. Marcel về nhà chôn cất bố mình, rồi mẹ mình, ông không khóc, bởi vì chết luôn là thiên hướng của họ, và ông gần như vui mừng vì cuối cùng họ cũng có thể đáp lại một tiếng gọi mà có lẽ họ đã giả vờ không nghe thấy từ rất lâu. Ông gặp lại các chị gái nhưng không nhận ra, gặp lại Jean-Baptiste, Jeanne-Marie và đứa con trai mà ông không dám ôm vào lòng nữa, vả lại có vẻ như nó cũng không muốn. Ông hỏi con có khỏe không, nó trả lời khỏe, ông nói thêm dù ở xa nhưng ông vẫn thương nó và Jacques lại trả lời vâng rồi hai bố con im lặng cho đến khi Marcel lên đường trở lại châu Phi nơi ông chuẩn bị được thăng chức tổng đốc. Ông giã biệt ông bác sĩ, nhà truyền giáo và viên cảnh sát hiến binh, những người bạn đồng hành dễ cảm thông trong suốt bao năm vô bổ, rồi ông ra đi, cùng cô hầu người Malinké, ông mang theo di hài của vợ rồi chôn cất gần ngôi nhà mới. Sáu tháng sau, Đế chế không còn tồn tại, nhưng Marcel không nhận ra bất cứ điều gì. Phải chăng các đế chế thường chết như thế, chẳng ai nghe thấy dù là một tiếng rung rinh? Chẳng có gì xảy ra, Đế chế không còn nữa và khi nhận phòng làm việc trong một cơ quan bộ ở Paris, Marcel biết cuộc đời riêng của ông cũng như thế, mãi mãi sẽ không có chuyện gì xảy ra. Tất cả những con đường đầy ánh sáng lần lượt tắt ngúm, và trung tá André Degorce, sau thất bại cuối cùng, trở về trong vòng tay của vợ, tìm cách chuộc lỗi mà không bao giờ được, và con người lại nặng nề rơi vào trọng trường của đất nước thất thủ của họ. Thời gian nhẹ nhõm sau khi trút bỏ được niềm hy vọng, nó nhanh trôi, vô hình và hoang tịch, theo nhịp điệu luôn hối hả của những lần mai táng, việc đó gọi Marcel trở về làng, như thể sứ mạng duy nhất và bất biến của ông trên thế giới này là đưa người thân đi chôn cất, hết người này đến người khác, giờ đây vợ ông đang an nghỉ ở Corse, nhưng cô ấy đã mất lâu lắm rồi nên ông sợ thứ chôn xuống mồ chỉ là vài mẩu gỗ mục lấm lem đất sét, rồi những người chị của ông chết, hết người này đến người khác, đúng theo trật tự đã được xác định một cách khéo léo trong hộ tịch, ở Paris, mùi vị của cô đơn dần trở nên lạt lẽo, mưa bụi giá lạnh đã đuổi những con côn trùng đẻ trứng dưới làn da của bờ mi trong mờ, trong ánh sáng trắng bệch của mặt trời, mưa bụi cũng đã bịt kín miệng cá sấu, đã hết rồi những cuộc chiến sử thi, phải bằng lòng với những kẻ thù đáng khinh bỉ, dịch cúm, thấp khớp, thoái hóa, những luồng gió trong căn hộ rộng rãi ở quận 8 nơi Jacques đã từ chối đến ở với ông mà không nói lý do bởi nó không thể thú nhận đang nuôi một mối tình ô nhục với người đáng lẽ nó phải xem như chị gái. Jacques mười lăm tuổi, Claudie mười bảy, và Jeanne-Marie vừa khóc sướt mướt vừa kể lại rằng, thật là kinh khủng, chị bắt gặp hai đứa trần truồng quấn lấy nhau trong căn phòng tuổi thơ của chúng, chị tự trách mình quá ngây thơ, quá mù quáng và tội lỗi, chị biết chúng yêu nhau bằng một thứ tình yêu mà chị cứ nghĩ là tình cảm chị em thắm thiết, chúng sợ biết bao nhiêu khi phải xa rời nhau, nhưng chị không thấy trong tình cảm đó có điều gì xấu, trái lại, thật là ngu ngốc, chị cảm thấy mủi lòng, trong khi chị đang ôm ấp trong lòng mình hai đứa trẻ tà dâm, tất cả đều là lỗi của chị, tốt hơn chị đừng nên biết khi điều kinh khủng đó bắt đầu, còn chúng thì thậm chí không cảm thấy xấu hổ về sự vô luân của mình, Claudie bật dậy trước mặt chị, người nó không mảnh vải che thân và mồ hôi xâm xấp, nó nhìn chị với đôi mắt thách thức, không gì có thể làm cho đôi mắt đó cụp xuống, trách móc hay đánh đập cũng thế, Jacques bị đưa đến một ký túc xá Công giáo, Claudie không thèm nói chuyện với bố mẹ, nó bảo nó ghét bố mẹ nó, thời gian không làm cho ý đồ loạn luân của nó phai nhạt, một bức thư bí mật và nhơ bẩn đã bị chặn, Claudie không hề buông tha bố mẹ mình, trong nhiều năm trời, hằng ngày, nó bắt bố mẹ phải chịu đựng những giọt nước mắt của nó, những tiếng thét của nó, sự im lặng cuồng loạn của nó, Jacques trốn khỏi ký túc xá, nơi người ta bắt nó chịu phạt nhưng vô ích, cho đến khi, một lần nữa, André Degorce, lúc đó đã là tướng về hưu, và sự thất bại với ông không mấy quan trọng nữa, phải chịu đầu hàng và bắt tất cả phải chấp nhận sự đê hèn không thể tránh khỏi của một cuộc hôn nhân, mà rốt cuộc cũng trở nên thiêng liêng khi Aurélie ra đời, sau vài năm mà đôi vợ chồng tham lam ích kỷ đã dành cho việc thỏa mãn nhục dục, bởi vì sự ích kỷ đớn hèn nhất cũng không thể thoát khỏi chu kỳ bất di bất dịch của sự sinh ra và chết đi. Marcel cúi xuống nôi của Aurélie và Matthieu, cúi xuống cái miệng tối đen của những hầm mộ khép kín thi thể của Jean-Baptiste và Jeanne-Marie, vẫn luôn theo trật tự đã được xác định một cách khéo léo trong hộ tịch, và khép kín đôi bàn tay nhuốm máu của tướng André Degorce mà trái tim ngừng đập đã từ rất lâu. Chỉ còn lại một mình Marcel và giờ khắc thoái lui đến khẳng định cho ông điều mà có thể ông vẫn luôn biết, không có chuyện gì xảy ra cả, đường tụ là những vòng tròn bí mật mà quỹ đạo của nó khép lại một cách nghiệt ngã, đường tụ đó đưa ông trở về ngôi làng đáng ghét của tuổi thơ cùng với một bức ảnh cũ chụp vào mùa hè năm 1918, được đặt trên bộ quần áo bằng len và vải lanh trong va li của ông, gương mặt bí ẩn của sự vắng mặt được gắn chặt bằng muối bạc lên bức ảnh đó bên cạnh mẹ và các anh chị của ông. Thời gian giờ đây thật nặng nề và gần như bất động. Đêm, Marcel kéo lê sự già nua của mình từ phòng này sang phòng khác trong ngôi nhà hoang vắng để tìm người phụ nữ trẻ ngốc nghếch hay cười, nỗi đau mất cô ấy vẫn chưa nguôi ngoai trong lòng ông, nhưng ông chỉ thấy bố đang đứng trong bếp chờ mình. Từ đôi môi trắng bệch của cụ không thốt lên một âm thanh nào, và cụ nhìn con trai út qua hàng mi cháy rụi, ánh mắt cụ như muốn trách con đã bao lần lỡ hẹn với những thế giới không tồn tại nữa, Marcel quỵ xuống dưới sự trách cứ nặng nề, ông biết không ai có thể làm cho tuổi thanh xuân của mình hồi sinh, mà ông cũng không muốn bởi vì điều đó chẳng giúp ích được gì cả. Giờ đây, khi mà ông đã lần lượt mai táng từng người thân của mình, sứ mạng khó khăn mệt nhọc mà ông đã hoàn thành phải nhường lại cho người khác, và ông chờ cho đến khi sức khỏe vẫn luôn yếu ớt và bền bỉ của ông cuối cùng cũng bị khuất phục, bởi vì, theo trật tự đã được hộ tịch xác định, đã đến lượt ông một mình đi ra mộ địa.

“Bởi Chúa chỉ tạo cho con một thế giới khả tử.”

17

Trong làng này, người chết một mình đi ra mộ - thực ra không phải một mình mà được những bàn tay lạ nâng đỡ, mà cũng thế cả thôi, và như vậy thì không sai khi nói rằng Jacques Antonetti một mình tìm đường ra mộ trong khi cả gia đình ông đang tập trung ở cổng nhà thờ dưới ánh nắng tháng Sáu và tiếp nhận những lời chia buồn khi ông không có mặt ở đó, bởi vì nỗi đau, sự bàng quan và lòng thương cảm là những biểu hiện của sự sống, và từ giờ trở đi, cảnh tượng khó chịu đó phải giấu người quá cố. Jacques Antonetti chết ba ngày trước đó tại một bệnh viện ở Paris, và chiếc máy bay đưa ông về nhà ngay sáng hôm ấy đã hạ cánh ở Ajaccio, vào lúc mà con trai của ông là Matthieu vừa ngủ với mấy cô hầu bàn xong và đang đi về phía quán bar để pha cà phê uống. Libero đã đứng sau quầy, quần áo chỉnh tề, đang bật máy pha cà phê và Matthieu tỏ ra biết ơn cậu ta vì đã dậy sớm và có mặt bên anh.

– Cậu ngủ ở đây à?

Matthieu cúi đầu xác nhận. Hai đêm vừa rồi anh những muốn ở nhà, anh đã định thế, thậm chí hôm kia anh đã cố, nhưng ông nội anh cứ ngồi thế không nói năng gì và hình như không nhận ra sự có mặt của anh, đến nỗi Matthieu cũng lại ngồi vào ghế, chăm chăm nhìn cửa chớp đã khép, và khi đêm bắt đầu xuống, anh đứng dậy bật đèn nhưng ông nội anh bảo,

– Không,
vẫn bất động như thế, không hề cao giọng, chỉ nói,

– Không,
và nói thêm,

– Như thế không đúng trình tự,
rồi đưa tay ra hiệu, Matthieu hiểu ngay rằng ông cho phép anh đi, hoặc thậm chí dứt khoát và mãnh liệt hơn, có thể ông khẩn thiết mời anh nhanh chóng tránh xa sự cô độc, một sự cô độc chỉ cần sự im lặng của đêm, Matthieu nghe theo, anh giải thoát ông khỏi sự hiện diện không đúng lúc của anh, đồng thời tự giải thoát chính mình, và anh không quay lại gặp ông nữa. Libero đưa cho Matthieu một tách cà phê, lại ngồi bên cạnh anh rồi nhìn anh chằm chằm từ đầu đến chân.

– Câu định cứ như thế mà đi à? Cậu định đi dự đám tang bố mình như vậy à?

Matthieu đang mặc một chiếc quần bò sạch sẽ cùng một chiếc áo sơ mi màu đen mà anh đã ủi qua loa. Đến lượt mình, anh cũng nhìn trang phục, vẻ bối rối.

– Không hợp ư?

Libero lại gần ôm cổ anh.

– Không, không hợp. Cậu không thể dự đám tang bố trong bộ dạng thế này. Người cậu nồng nặc mùi mồ hôi. Người cậu hôi lắm. Mặt mày cậu không chấp nhận được. Giờ ta đến nhà mẹ mình, cậu phải tắm cái đã, rồi cạo râu đi, mình sẽ tìm cho cậu một bộ quần áo và cái cà vạt, sẽ tìm cho cậu những gì hợp với cậu rồi mọi chuyện sẽ ổn cả thôi, cậu sẽ làm tất cả những gì cần làm, mọi chuyện sẽ ổn cả thôi. Mình sẽ ở lại với cậu. Rồi cậu sẽ thấy, sẽ ổn cả, mình hứa với cậu.

Matthieu cảm thấy lệ dâng lên mắt nhưng ngưng chảy ngay ở bờ mi khô, ngập ngừng một chốc rồi bất chợt chảy vào trong. Anh lấy lại hơi, ôm Libero một cái rồi đi theo anh ta, và hai giờ sau, trong khi xe tang đi vào làng trong tiếng chuông báo tử, theo sau là một đoàn xe dài vô tận, Matthieu đứng chờ bên cạnh ông nội, trước nhà thờ, lơ láo trong một bộ quần áo quá khổ, anh được lệnh không mở cúc áo vest vì bất cứ lý do nào để giấu những nếp quần xấu xí, cái quần dài mà giờ đang được thắt lưng treo trên rốn. Libero giơ ngón tay cái ra hiệu với anh, mọi việc ổn cả, rồi bỗng nhiên, vào lúc quan tài được đưa ra khỏi xe, rất đông người háu táu ra khỏi xe ùa lại ôm anh, ồn ào kinh khủng, những người phụ nữ không quen áp chặt anh vào những bộ váy tang bằng đăng ten, má anh dính dáp nước mắt lạ, anh ngửi thấy mùi hương hăng hắc của nước hoa Cologne, kem chống nắng và nước hoa rẻ tiền, và từ khóe mắt, anh thấy những người lạ khác đang chen lấn nhau nhào tới chỗ ông Marcel, một nhân viên nhà đòn kêu lên,

– Để sau! Chia buồn sau! Xong lễ đã!

nhưng chẳng ai nghe anh ta, đám đông dồn Matthieu vào tường nhà thờ, dồn dập ôm anh trong vòng tay ẩm xấp, anh cảm thấy chóng mặt, anh thoáng thấy mẹ đang chìa tay về phía mình và gọi tên mình, nhưng bà bị rất nhiều cánh tay chặn lại không thương tiếc, người ta muốn chạm tay vào thi hài của người quá cố, Aurélie khóc bên xe tang, đến lượt cô cũng bị nhấn chìm trong một cơn cảm thương ghê gớm, những đôi môi ướt chĩa ra ngay trước khi hôn, những chiếc răng bằng vàng láng bóng nước dãi dưới đôi môi hếch lên, và Matthieu cảm giác mình bị hòa tan trong món canh hơi người, áo anh ướt đẫm mồ hôi, thắt lưng quá chặt làm anh đau đớn, rồi bỗng nhiên tất cả trở nên yên ắng trở lại, đám đông dạt ra nhường chỗ cho thi hài mà Virgile Ordioni, Vincent Leandri và bốn anh em nhà Libero đang khiêng, Matthieu đi theo, mẹ anh cuối cùng cũng đã tìm thấy anh và quàng tay ôm anh, anh bước đi bên cạnh ông nội và Aurélie, và khi vào nhà thờ, anh nhắm mắt lại trong sự vuốt ve dịu vợi của khí mát, trong khi đó, phía sau bàn thờ, Pierre-Emmanuel Colonna và những người Corte đang hát Kinh tưởng niệm. Suốt buổi lễ, Matthieu tìm buồn nhưng chẳng thấy đâu, anh nhìn những tấm gỗ đã được gia công của quan tài, nhìn gương mặt như mặt xác ướp của ông nội, anh nghe tiếng nức nở của mẹ và của Aurélie hòa lẫn vào nhau nhưng chẳng có gì xảy ra cả, anh có nhắm mắt lại và tự buộc mình vào những suy nghĩ buồn bã cũng vô ích, nỗi sầu muộn của anh không đáp lại bất cứ tiếng gọi nào của anh, đôi khi, anh cảm thấy nỗi sầu muộn đó đi qua rất gần, khi đó, môi anh nhẹ rung, và vào lúc anh tưởng nước mắt cuối cùng cũng sẽ chảy thì tất cả nguồn nước trong anh cạn khô và bỗng nhiên, anh lại trở nên vô cảm và khô khốc, đứng sững như một cái cây khô trước bàn thờ. Vị linh mục lắc bình xông hương lần cuối xung quanh quan tài, những giọng nói khẩn nài cất lên trong nhà thờ,

Xin Chúa hãy giải thoát con khỏi cải chết vĩnh cửu,
và quan tài lắc lư chậm rãi di chuyển về phía cửa ra vào, Matthieu đi theo, biết là mình đang đi theo bố lần cuối nhưng anh không khóc, anh đặt một nụ hôn lên cây thánh giá với lòng thương cảm mà anh không muốn giả tạo nhưng cả bố anh và Chúa đều không hề chờ đợi nụ hôn ấy trong cây thánh giá, anh không cảm thấy gì ngoài cảm giác lạnh lẽo của kim loại trên môi. Những cánh cửa xe tang khép lại. Claudie trong nước mắt thầm gọi tên chồng, cũng là tên của người em tuổi thơ, rồi Jacques Antonetti bắt đầu bước chân về phía mộ, ông đi một mình theo lệ làng, bởi những kẻ xa lạ đang chậm bước bên ông, theo nhịp điệu im lặng của ông chẳng là gì cả. Những lời chia buồn tiếp nối nhau không dứt. Matthieu máy móc đáp lại,

– Cảm ơn,
rồi anh phác một nụ cười khi giáp mặt với những người quen. Virginie Susini trông thật rạng rỡ, cô ta ôm anh chặt đến mức anh có thể cảm thấy nhịp đập chậm chạp của trái tim tràn trề sự chết trong con người cô ta. Những cô hầu bàn đang ngồi trên một bức tường, chờ cho đến lúc đám đông giãn ra để lại chỗ Matthieu, Matthieu phải cố gắng lắm mới không hôn lên môi Izaskun. Sau nửa tiếng đồng hồ, còn lại khoảng ba mươi người, tất cả tập trung tại nhà Antonetti, những đứa em gái của Libero phục vụ cà phê, rượu mạnh và bánh ngọt. Người ta bắt đầu nói chuyện thầm thì với nhau, rồi sau đó mỗi lúc họ lại càng nói to hơn, rồi người ta nghe thấy có ai đó cười nhỏ, chẳng mấy chốc, cuộc sống đã trở lại, bất nhẫn và vui vẻ như thường lệ, ngay cả khi những người chết không được biết. Matthieu vào vườn với một ly rượu mạnh. Virgile Ordioni đứng đái vào đống củi ở góc vườn. Hắn ngoái lại nhìn Matthieu với đôi mắt đỏ ngầu. Hắn có vẻ rất ngượng ngùng.

– Là vì không muốn hỏi nhà vệ sinh ở đâu. Vì mẹ cậu, cậu thấy đó.

Matthieu nháy mắt tỏ ý đồng tình. Anh sợ thời điểm mà mọi người ra về hết, cái thời điểm tất yếu sẽ đến. Anh sợ phải đối diện với người thân, anh thậm chí không thể chia sẻ nỗi buồn cùng họ bởi anh còn chưa tìm thấy nỗi buồn của chính mình. Vào lúc mặt trời lặn, tất cả họ sẽ ra nghĩa địa, tảng đá trên hầm mộ sẽ được gắn chặt lại, họ sẽ sắp xếp lại các vòng hoa và bó hoa, và đó là tất cả những gì Matthieu sẽ thấy, hoa và đá, không có gì khác, không có vết tích nào của người bố vừa mất, vết tích của sự vắng mặt của ông cũng không. Có lẽ anh đã khóc nếu anh hiểu được ngôn ngữ của các biểu tượng, hoặc nếu anh ít nhất có thể cố gắng tưởng tượng nhưng anh nào đâu hiểu gì, và anh cũng không còn trí tưởng tượng nữa, đầu óc anh vấp phải sự hiện diện cụ thể của những sự vật bao quanh, ngoài những sự vật đó hoàn toàn không có gì. Matthieu nhìn biển khơi và anh biết rằng sự vô cảm của mình không là gì khác ngoài triệu chứng không thể chối cãi của thú tính, anh là một con thú đang hưởng lạc thú bất tận và thiển cận của những con thú, rồi một bàn tay đặt lên vai anh, anh tưởng đó là tay của Izaskun, có lẽ cô ấy vào vườn gặp anh vì cô ấy đau khổ khi thấy anh cô đơn và vì nhớ anh. Anh quay lại và đối diện với Aurélie.

– Em thế nào, Matthieu?

Cô nhìn anh, không giận nhưng anh vẫn cúi gằm mặt xuống.

– Em ổn. Thậm chí em đâu có buồn.

Aurélie lại gần và ôm lấy Matthieu,

– Tất nhiên là có buồn, rất buồn,
và nỗi sầu muộn mà anh đã hoài công truy tìm suốt buổi chiều giờ đang ở đó, được bao bọc trong những lời nói của người chị, không cần sự hỗ trợ vô bổ của những biểu tượng và trí tưởng tượng, nỗi sầu đó tan chảy vào trong Matthieu, anh bật khóc như một đứa trẻ trong vòng tay Aurélie. Aurélie vuốt tóc anh, thơm lên trán anh rồi bắt anh ngẩng mặt nhìn vào mắt mình.

– Chị biết là em buồn. Nhưng buồn chẳng giúp ích được gì, em hiểu chứ? Nỗi buồn của em chẳng để làm gì, cũng chẳng thể giúp ai. Quá muộn rồi.

18

Ngày 15 tháng Bảy, anh nhận được thư của Judith Haller, cô báo cho anh biết cô đã thi đậu thạc sĩ, cô muốn chia sẻ niềm vui của mình với anh, dù ở xa đi chăng nữa, cô không chờ anh hồi âm, cô hy vọng anh hạnh phúc - mà anh có hạnh phúc không? nhưng Matthieu không đặt ra câu hỏi này, anh nhìn bức thư như thể nó được gửi đến từ một thiên hà xa xôi nhưng lại rất đỗi thân thuộc, quầng tỏa của nó đánh thức trong anh những tiếng vọng mơ hồ của một cuộc sống khác. Anh bỏ lá thư vào túi rồi quên bẵng vì đang mải mở rượu sâm banh liên hoan chia tay Sarah. Sarah yêu một người chăn ngựa, anh ta mời cô đến chung sống với mình, đâu đó ở Taravo. Đó là một người đàn ông trạc tuổi bốn mươi, cả mùa đông năm đó, anh ta làm người khác phải chú ý bởi sự giản dị đáng ngờ và bởi việc anh ta ngoan cường đi hàng cây số từ ngôi làng xa xôi hẻo lánh của mình đến quán bar bất chấp thời tiết như thế nào. Anh ta ngồi ở một góc quầy, trước một cốc nước có ga, trông như đang đắm chìm trong suy tư bí ẩn. Anh ta không nhìn mấy cô hầu bàn, không cố sờ mông họ hoặc chọc cho họ cười, thậm chí, anh ta còn lịch sự từ chối Annie vuốt ve chào đón mình, không thể đoán được vào lúc nào và bằng cách nào, anh ta có được mối diễm tình với Sarah, giờ đây, cô ấy đang ôm choàng lấy anh ta, hôn tới tấp và ép anh ta uống rượu sâm banh. Pierre-Emmanuel hát những khúc tình ca với giọng cường điệu khôi hài, anh ta đặt ghi ta xuống để giải lao, vừa vò nhúm tóc ít ỏi của Virgile Ordioni vừa chỉ cho hắn đôi uyên ương hạnh phúc,

– Virgile này, mày thấy không, rồi cũng có ngày mày tìm được bạn gái đấy!

thế là Virgile đỏ mặt lên, cười và nói,

– Ừ đúng thế! Tao cũng thế, có thể lắm, tại sao lại không chứ?

Pierre-Emmanuel kéo tai hắn rồi kêu lên,

– À thằng đểu ! Đồ con lợn! Mày thích con gái lắm hử? Mày là một thằng chập mạch!

rồi anh ta lại cầm lấy ghi ta, vừa vê vừa hát kể câu chuyện về một cô gái trẻ đẹp đến nỗi hẳn mẹ đỡ đầu của nàng phải là một bà tiên. Hai giờ sáng, Sarah sắp xếp hành lý, xếp lên chiếc 4x4 to đùng lấm lem bùn đất của bạn trai mới rồi đi giã biệt mọi người. Rym vừa ôm lấy cô vừa khóc, bắt cô hứa hạnh phúc hay không cũng phải báo tin, Sarah hứa và cũng nhỏ vài giọt nước mắt, cô ôm hôn những người mà cô sắp phải rời xa, cô nói với Matthieu và Libero rằng được gặp họ là điều tốt đẹp nhất từng đến với cô, cô sẵn lòng đón tiếp họ tại chỗ ở mới của mình, anh chàng chăn ngựa dân Taravo gật đầu khẳng định, thế rồi Matthieu nhìn cô rời xa với một cảm xúc gần giống với tình cảm cha con bởi anh chắc chắn rằng cái bóng hộ mệnh của anh sẽ mãi mãi trải rộng lên cuộc đời Sarah. Matthieu cực kỳ thỏa mãn với chính mình và cảm thấy khó chịu khi Libero không chia sẻ với anh tâm trạng hồ hởi đó, anh ta đi đi lại lại, vẻ căng thẳng, đứng riêng ra ngoài thềm để bí mật hội ý với Vincent Leandri rồi chửi bới mấy cô hầu bàn, mấy ả ngớ ngẩn cứ khóc thút thít thay vì làm xong việc rồi lên giường mà khóc, hay đi đâu khóc được thì đi. Khi mấy cô hầu bàn về rồi, Annie đề nghị ở lại, nếu có khách đêm thì tiếp. Libero nhìn xoáy vào mặt ả ta.

– Không, chị cũng cút đi. Về mà nghỉ ngơi cho khỏe, trông chị chẳng còn ra cái hồn người nữa.

Ả mở miệng định nói gì đó nhưng đổi ý, ả lẳng lặng đi ra, để Libero ở lại một mình với Vincent Leandri và Matthieu, anh có vẻ đang rất bối rối.

– Sarah đi làm cậu nổi đóa vậy sao ?

– Không. Chính là Annie. Con mẹ này cướp tiền của chúng ta, mình chắc chắn như vậy.

Từ đầu mùa đến giờ, Annie thường ở lại quán bar sau khi đã đóng cửa, giờ đóng cửa được quy định một cách không có cơ sở là ba giờ sáng theo sắc lệnh võ đoán của tỉnh. Lúc Libero và Matthieu đã về nhà ngủ sau khi lấy hết số tiền trong két và giắt súng lưng quần, ả ta ngồi chễm chệ trên ghế đẩu phía sau quầy, sẵn sàng phục vụ những tay bợm nhậu cuối cùng, những kẻ đi khắp vùng tìm kiếm một nơi nào đó thân thiện, nơi mà họ có thể kết thúc cuộc hành trình tới với cơn mê sảng vì rượu. Nếu có cảnh sát đến, mà chắc gì họ đến, ả có thể lấy cớ là quán bar đã đóng cửa, sổ sách đã làm xong, và ả đang cùng một vài người bạn thân vui vẻ riêng tư chút thôi. Ả chỉ thu tiền vào phút chót, khi chắc chắn rằng không có tay cảnh sát nào đang lảng vảng gần đó. Trong cái mẹo này, người ta chỉ có thể chào dón một hành động phản kháng của công dân trước sự bất công của nhà nước. Ban đầu, nó chỉ làm cho người ta sướng: biết ơn rối rít, những kẻ bợm nhậu lang thang giờ đây có thể tin tưởng vào một tụ điểm ăn chơi sa đọa, Annie thì được thưởng những khoản tiền boa hậu hĩnh vì phục vụ nhiệt tình, thêm vào đó ả còn được trả tiền làm thêm giờ, và doanh số của quán bar cũng tăng lên. Dĩ nhiên, có lúc Annie hoài công chờ khách, và thậm chí việc đó ngày càng trở nên thường xuyên hơn, điều này ban đầu Libero không biết cho đến khi Vincent Leandri vô tình cho anh ta biết rằng, từ hộp đêm trở về, đám bạn người Ajaccio của anh ta đã ghé quán uống rượu vào thứ Bảy tuần trước, trong khi Annie khẳng định đêm đó không có ai đến cả. Libero hỏi Vincent Leandri có chắc chắn là ngày hôm đó không, bạn bè của anh ta đã dùng gì, dùng bao nhiêu, thành thử Vincent đã gọi cho họ yêu cầu họ tự mình khẳng định độ chính xác của thông tin. Libero điên tiết, dường như không gì có thể làm cho anh ta bình tĩnh được, Vincent nói với Libero, vẻ buông xuôi và có đôi chút khôn ngoan, rằng các cô hầu bàn có thói quen ăn bớt tiền của quán từ lâu lắm rồi, đó là quy luật của tự nhiên, rồi anh động viên Libero khoan dung nhưng vô ích, Matthieu nói lại với Libero rằng điều đó không có gì nghiêm trọng, nhưng anh ta không nghe lời họ, anh ta muốn làm cho Annie bẽ mặt bằng cách bắt quả tang ả ta, chỉ còn cách làm như vậy thôi, nếu không ả ta sẽ chối bay chối biến, đồ con đĩ béo ị, đồ con phạch, đồ bỉ ổi, và anh ta chỉ bình tĩnh trở lại sau khi đã nghĩ ra cách bắt quả tang ả, sự căm hận trong lòng thôi thúc anh ta làm việc đó. Anh ta tuyển trên thành phố một nhóm thanh niên mà anh ta chắc chắn Annie không biết bất cứ ai trong số đó, cho chúng tiền rồi lệnh cho chúng tiêu sạch tiền ở quán bar vào đêm hôm sau. Chúng phải làm ra vẻ chỉ là khách vãng lai trong vùng này và không có ý định quay lại đây nữa, đặc biệt, chúng phải ghi nhớ những gì đã dùng hôm đó ở quán bar rồi thuật lại chính xác cho Libero là chúng đã ăn nhậu những gì, nhiệm vụ mà chúng hoàn thành với một sự thành thực không chê vào đâu được. Ngày hôm sau nữa, vào buổi chiều, khi Annie đến phiên trực, Libero cười toe chờ ả ở quán.

– Hồi đêm chị có một ít khách chứ?

Nụ cười của Libero ngưng lại giây lát khi Annie trả lời anh là “có” và chìa cho anh những tờ tiền cuộn trong tích kê bán hàng. Libero đếm rồi tiếp tục mỉm cười.

– Vậy là không đông khách.

Không, không đông khách, chỉ có hai gã người Zonza ghé vào uống ly rượu một lúc rồi về, ả đã đợi, rồi ả đã đóng quán lúc khoảng năm giờ, đêm thật dài, không phải khi nào cũng được, nhưng không sao, và thế là Libero gào lên, không thèm để ý đến những vị khách đang giật nảy mình lúc đó,

– Chị có thôi nói bậy nói bạ với tôi không?

rồi anh ta gào lên, anh ta nói rằng anh ta biết ả có khách nhưng Annie đáp lại:

– Không! Không đúng! Không!

vừa nói vừa bĩu môi bướng bỉnh như trẻ ranh, thế là anh ta xán lại, tay dứ dứ nắm đấm, anh ta tả từng khách một và liệt kê tất cả những gì mà nhóm thanh niên đó đã uống, đã trả bao nhiêu tiền, đưa hết bằng chứng ra cho đến khi ả ta không còn cách nào khác là vừa sướt mướt khóc vừa xin lỗi. Libero im lặng. Matthieu nhẹ nhõm cả người, nghĩ rằng như thế đã xong chuyện, Annie chỉ còn phải chịu màn mắng mỏ thậm tệ nhất, chịu những lời đe dọa trừng phạt điên khùng nhất, ả sẽ trả lại tiền và mọi chuyện sẽ trở lại như cũ, chính ả cũng nói,

– Chị đã nói bậy. Chị sẽ trả tiền cho em. Chị sẽ không làm như thế nữa. Chị thề đấy.

Nhưng sự im lặng của Libero không phải là sự im lặng tha thứ và anh ta không có ý định cho phép Annie trả lại tiền.

– Tôi không muốn chị trả lại tiền. Hãy giữ lấy số tiền chị đã lấy. Tôi muốn chị lên căn hộ ngay lập tức, soạn hành lý và cút khỏi chỗ này. Tôi không muốn gặp lại chị nữa. Chị cút đi. Ngay bây giờ.

Annie van xin. Ả ta tiếp tục nức nở và thề thốt, khách khứa lần lượt đứng dậy rồi rời phòng để không phải chứng kiến lâu hơn những gì đang xảy ra, Annie tiếp tục van xin, ả đã làm bậy nhưng ả cũng đã được việc, anh ta không thể làm thế, ả ta sẽ đi đâu? anh ta không nghĩ đến điều đó sao, ả ta đã bốn mươi ba tuổi, anh ta không nghĩ đến điều đó sao, anh ta không thể đuổi ả như thế được, không thể đuổi ả như đuổi một con chó được, và ả nhắc lại tuổi của mình, giờ thì ả đã quỳ xuống, ả chìa tay về phía Libero, Libero vẫn đứng yên, khinh bỉ nhìn ả với ánh mắt hằn học, bốn mươi ba tuổi, anh ta không nghĩ đến điều đó sao, ả sẽ làm tất cả những gì anh ta muốn, gì cũng làm, ả càng khóc Libero càng tỏ ra cứng rắn trong bộ áo giáp hận thù, như thể người đàn bà đang quỳ dưới đất này đang cụ thể hóa, trong thịt da run rẩy của mình, một cái ác tuyệt đối, cái ác cần phải tẩy sạch bằng mọi giá, không để cho nó làm nhơ bẩn thế giới này.

– Một tiếng nữa tôi sẽ quay lại, và một tiếng nữa, chị chớ có ở đây nữa.

Khi anh ta đã đi, ả lảo đảo đứng dậy, Rym đỡ lấy tay dìu ả lên căn hộ. Matthieu không dám nhìn ả, một sức nặng đớn đau đè nặng lên ngực anh, sức nặng đó, anh không thể hiểu được bản chất hay nguồn gốc, anh chờ cho đêm xuống và cuộc sống tái diễn mà không có bất ngờ gì mới, bởi vì anh lại trở thành một đứa trẻ chỉ yên tâm trong sự lặp lại vĩnh cửu của cùng một sự vật, tránh xa những suy nghĩ méo mó, những suy nghĩ rối ren đó chỉ làm cho đầu óc anh xáo trộn một cách khó chịu trước khi vỡ bục như những bọt nước trên đầm lầy, anh chờ vị của rượu, sự căng thẳng thường trực ấy giữ cho anh tỉnh táo, thần kinh căng thẳng, trong một chỗ mai phục mà không biết mình rình chờ cái gì, và anh chờ đến giờ đi ngủ, làn da của Izaskun và ánh mắt của Agnès, bất chấp mệt mỏi, bất chấp hơi thở nồng chua đầy mùi rượu sâm banh, rượu gin và thuốc lá, nước miếng đặc quánh dính dáp vào hàm răng ố vàng, giấc ngủ sẽ đến sau, dù đôi mi trĩu nặng, dù thật kỳ cục khi người ta nhào đến một cơ thể cũng kiệt sức như cơ thể mình, một cơ thể rỉ ra cùng loại độc tố trong những tấm chăn ẩm ướt, và sẽ không ai nhắm mắt bước vào giấc ngủ không mộng mị của mình trước khi diễn ra cái nghi lễ ban đêm theo quy luật của thế giới này, đó không phải là quy luật của khát khao, bởi khao khát đâu đáng kể, kể cả mệt nhọc và lạc thú dung tục cũng không đáng kể, đối với mỗi người trong số họ, vấn đế là phải giữ được vị trí của mình trong vở vũ kịch này, thứ biện bạch cho việc họ thức dậy vào buổi sáng và giúp họ đứng vững cho đến tận khuya. Như vậy, mỗi thế giới dựa trên những trọng tâm vô nghĩa, mong manh, thế mà sự cân bằng của từng thế giới lại kín đáo phụ thuộc vào đó, và trong khi Rym ngồi phía sau quầy thay cho Annie thì Matthieu cảm thấy thích thú vì sự cân bằng ổn định đó rốt cuộc cũng chẳng bị đe dọa, anh không nghe tiếng đất nhẹ rung, một mạng lưới được tạo nên từ những vết nứt dày đặc y như mạng nhện chạy trên đó, anh không nhận ra nỗi sợ sệt của những cô hầu bàn từ nay khi phải lại gần Libero, dù anh ta đã thoải mái và vui vẻ trở lại, tất cả đều hết sức tốt đẹp, Pierre-Emmanuel không có vẻ hoảng hốt khi Annie biến mất, anh ta vừa học được một bài hát xứ Basque để làm đẹp lòng Izaskun, và Matthieu không thấy Pierre-Emmanuel đang tức tối nhìn Libero qua micrô, Izaskun thú nhận không hề biết tiếng Basque, cô lớn lên ở Saragosse, cô mỉm cười, tất cả đều hết sức tốt đẹp, Matthieu uống rượu và không nhận ra điều gì, nhưng làm sao anh có thể nhận ra gì đó, khi anh vẫn không thể tin nổi là bố mình đã chết? Hai giờ sáng, Pierre-Emmanuel gập chân micrô lại, cuộn dây điện và xếp ghi ta vào thùng. Libero trả tiền cát sê cho anh ta.

– Về chuyện Annie, nhẽ ra mày phải nói chuyện với tao trước đã chứ?

Libero rướn người lên như bị điện giật.

– Lo cái đít của mày ấy, cái thằng đểu cáng. Mày hiểu chưa? Đi mà lo lỗ đít của mày ấy.

Pierre-Emmanuel sững sờ trong chốc lát, bỏ tiền vào túi và đi lấy đàn. Anh ta nói,

– Đây là lần cuối cùng mày nói với tao bằng cái giọng ấy nghe chưa.

– Tao thích nói với mày thế nào thì tao nói.

Pierre-Emmanuel đi ra, đầu cúi xuống, cả quán bar im phăng phắc. Matthieu lại cảm thấy sức nặng bí ẩn lắc lư từ ngực xuống bụng, anh hỏi Libero có việc gì không ổn. Libero cười ngoác mồm và rót đầy hai ly rượu.

– Với cái bọn đểu cáng này là vậy đấy. Chơi chó chó liếm mặt. Bọn chúng quá bỉ ổi, không phân biệt nổi tử tế với yếu đuối đâu, quá phức tạp đối với chúng, phải nói với chúng thứ ngôn ngữ mà chúng hiểu, và nói thế thì tin mình đi, chúng hiểu ngay.

Matthieu gật đầu rồi ra ngoài uống rượu. Anh sầu muộn nhìn đêm, lần đầu tiên anh có ý nghĩ rằng anh và người bạn tuổi thơ của mình không nhìn nhận sự việc như nhau. Anh rút lá thư của Judith ra khỏi túi, anh đọc lại rồi không kể lúc đó là mấy giờ, anh nhấc điện thoại lên.

19

Sau ba tiếng đồng hồ chờ đợi lâu lắc mà vẫn chưa nguôi giận, Aurélie được một nhân viên lãnh sự quán tiếp đón. Cuộc khai quật đã kết thúc, họ không tìm thấy nhà thờ của Augustin nhưng vẫn còn bao việc phải làm, một ngày nào đó họ sẽ tìm ra, và đá hoa cương khu hậu cung, nơi giám mục thành Hippone hấp hối trước mặt những thầy tu đang đứng quanh cầu nguyện, rồi sẽ lại sáng lên dưới ánh mặt trời. Aurélie đã mời Massinissa Guermat về làng cùng cô trong thời gian mười lăm ngày, thế mà ông vừa báo là ông bị từ chối cấp Visa. Trước những bức tường phủ đầy dây thép gai của đại sứ quán, những người đàn ông đàn bà đủ mọi lứa tuổi đang xếp hàng dài đến ba trăm mét và nhẫn nhục chờ đến lượt mình để được thông báo là hồ sơ mà họ đang cầm trên tay không thể tiếp nhận được vì thiếu một giấy tờ gì đó mà người ta chưa bao giờ yêu cầu họ cung cấp. Aurélie đến thẳng chỗ nhân viên an ninh trình diện, cô tự giới thiệu mình là người Pháp để người ta cho cô vào nhưng cô nhân viên lễ tân thuộc bộ phận lãnh sự bắt cô phải trả giá cho đặc quyền này bằng cách yêu cầu cô lại ngồi trên một chiếc ghế bành và cô ta rất quan tâm đến việc quên bẵng luôn cô đi. Gã nhân viên mặc áo sơ mi sọc cộc tay và đeo một chiếc cà vạt xấu tệ, sau vài phút, Aurélie hiểu ngay cô sẽ không được giải thích như mình mong muốn, sẽ không ai chịu xét lại hồ sơ của Massinissa vì ở đây, với một sự khoái trá gớm ghiếc, người ta thực thi một thứ quyền lực chỉ biểu hiện qua sự võ đoán đầy thất thường, quyền lực của những kẻ thấp cổ bé họng mà cái gã mặc áo cộc tay là một đại diện hoàn hảo, kẻ đang nhìn cô cười một cách ngớ ngẩn, hợm hĩnh từ trên thành trì vững chãi của sự dốt nát. Ở phòng bên cạnh, một phụ nữ lớn tuổi mặc đồ hidjab ôm chặt một bé gái vào lòng và co rúm người lại khi bị nhiếc móc thậm tệ, hồ sơ của bà chưa được làm và cũng chẳng phải làm nữa, bẩn thỉu, không đọc được, chỉ tổ vứt vào sọt rác cho xong, Aurélie ngoan cường đấu tranh trong vô vọng cùng với những vũ khí vô hại của lý lẽ, Massinissa là tiến sĩ khảo cổ học, giảng viên biên chế tại Đại học Alger, chẳng lẽ người ta nghĩ ông chưa vừa lòng với công việc của mình đến mức phải mong muốn bỏ quách cho rồi để được vinh dự làm việc chui trên một công trường tại Pháp? Bản thân cô cũng là giảng viên đại học, chẳng lẽ người ta tưởng cô thừa hơi mà lại đi dựng lên đường dây nhập cư trái phép? Chỉ là vài ngày nghỉ thôi, sau đó Massinissa sẽ ngoan ngoãn trở về Algérie, cô là người bảo lãnh, thế mà cái gã mặc áo cộc tay vẫn không hề lay chuyển, cô chỉ muốn lấy cái kéo trên tấm lót tay bằng da mà chọc vào tay hắn ta. Cô rời bộ phận lãnh sự, điên tiết không tả nổi, cô muốn viết thư cho tổng lãnh sự, viết thư cho đại sứ, cho tổng thống để nói rằng cô xấu hổ vì mình là người Pháp và thái độ của các nhân viên mà cô đã gặp làm ô danh chính họ và làm ô danh cả đất nước mà họ được xem là những người đại diện, nhưng cô biết điều đó sẽ chẳng giúp ích được gì, cô quyết định một mình về quê, ít nhất một tuần rồi sau đó gặp lại Massinissa ở Alger vào tháng Tám. Cô muốn gặp mẹ, và càng muốn gặp ông nội hơn. Cô không thể bỏ rơi ông nội. Cô đã từng rất đau đớn về cái chết của bố, nhưng cô chắc chắn rằng ông Marcel còn đau đớn hơn cô, thậm chí vượt qua cả những gì cô có thể tưởng tượng, bởi vì theo quy luật thì con cái là những người chôn cất bố mẹ nhưng sự đảo lộn không thể chấp nhận nổi này đã thêm sự công phẫn vào nỗi đau khôn tả ấy, cô muốn tiếp tục đi dạo chơi vào buổi chiều tối với ông, ôm lấy tay ông, và cô đã làm như thế, một cách thành kính, cô xúc động khi cảm thấy ông dựa vào người cô, yếu ớt và già nua. Khi ông đã đi ngủ, chẳng có trò tiêu khiển nào khác, cô đến quán bar uống rượu. Tay ghi ta trẻ tuổi đã tiến bộ rất nhiều, kỹ thuật hát của anh ta đã được cải thiện nhưng anh ta vẫn giữ một niềm ham thích tội lỗi với những bản balad khiến người nghe não lòng não ruột, mà thường là những bản balad Ý, anh ta vừa hát vừa nhắm nghiền mắt như để kìm nén sự xúc động dâng trào trước khi đón nhận những tiếng vỗ tay với vẻ mặt khiêm nhường của kẻ không nghi ngờ rằng mình hoàn toàn xứng đáng được tán thưởng như vậy, anh ta uể oải đi về phía quầy, lòng đinh ninh là đám đàn bà con gái đang dõi mắt nhìn theo mình, anh ta công khai giễu cợt Virgile Ordioni, kẻ đang cười ha hả trong sự hồn nhiên vô hại, Aurélie đôi lúc muốn dồn hết sức lực tát cho anh ta một cái, như thể đến lượt cô cũng bị lây nhiễm thứ không khí độc hại giờ đã tràn ngập trong quán bar. Bởi vì không gian nơi đây đã trở nên độc hại thực sự, trong không khí phảng phất mùi hương của giông tố, từ quầy, đám đàn ông tha hồ nhòm ngó cổ áo trễ của khách du lịch, ngắm nghía những cặp đùi đỏ lên vì nắng mà chẳng lo gì đến sự hiện diện của những ông chồng đang ráng chấp nhận những chầu đãi tới tấp, thực ra, chẳng phải người ta tử tế với họ đâu, rõ ràng người ta muốn chuốc cho họ say đến chết, Libero buộc phải thường xuyên can thiệp, bằng tất cả sức nặng của cái uy lực non trẻ của mình, can thiệp gần như bằng tay chân, còn Matthieu hầu như hoàn toàn bị qua mặt. Aurélie buồn cho đứa em của mình, nó có vẻ rất trẻ con và suy cho cùng, nó chỉ là một đứa trẻ con, dễ tổn thương nhưng lại dễ làm cho người khác bực tức, chỉ có thể tự vệ trước sự đe dọa của những cơn ác mộng bằng cách ẩn náu trong một thế giới phi thực, hão huyền với những ước mơ trẻ con, một thế giới ngọt ngào với những người anh hùng bất khả chiến bại. Hôm trước khi cô đi, Aurélie làm quen với Judith Haller, Matthieu đã mời cô tới nghỉ ở đây, anh đón cô sau khi quán bar đóng cửa và giắt khẩu súng vào lưng quần trước mặt cô, rõ ràng anh hiểu ánh mắt bàng hoàng của cô gái như một sự cảm phục thầm lặng trước nam tính của minh. Rất sung sướng với vai trò là ông chủ quán bar, anh mời Aurélie và Judith một ly rượu, Judith vẫn chưa trải hết gian truân bởi ngay tối hôm đó, cô phải chứng kiến một cảnh tượng cực kỳ phong phú về lượng decibel và nước mắt. Judith đang uống rượu và nói chuyện với Aurélie thì tiếng một con thú bị thương rú lên làm cho cô giật mình. Trên thềm, Virginie Susini dùng hai tay ôm đầu, cô ta vừa hét lên và nức nở khóc vừa loạng choạng thụt lùi và không để ai lại gần. Có vẻ như là Bernard Gratas bỗng dưng nổi hứng ta đây là người có phẩm cách, lần đầu tiên anh ta không chịu nhảy nái, thêm vào đó, với một sự cao cả lớn lao, anh ta đòi hỏi từ giờ trở đi không ai được đối xử với anh ta như với một con lợn dái, còn Virginie, ban đầu không có phản ứng gì, nhưng sau đó tự dưng trở nên cuồng loạn chẳng khác gì trong giảng đường Salpêtrière* chẳng thiếu gì, tình trạng co thắt, cứng cơ, khán giả tập trung và khoái chí, cô ta hét lên rằng cô ta muốn chết, rằng giờ đây cô ta chỉ là một cái xác không hồn, và cô ta hét lên tên Gratas, cô ta gào lên rằng cô ta cần anh ta, một tin tối quan trọng, cho dù chẳng ai ngờ tới, nó làm cho cảnh tượng thêm màu sắc sân khấu, ôi, cô ta cần anh ta biết bao nhiêu, cô ta khao khát anh ta, sao anh ta lại không ngó ngàng gì đến cô ta? cô ta bẩn thỉu, cô ta xấu xí, cô ta muốn chết quách cho xong, và khi Gratas, bất ngờ nhưng xúc động, lại gần cầm lấy tay cô ta, cô ta bá cổ anh ta và hôn thắm thiết vào môi anh ta, vừa hôn vừa tiếp tục khóc, anh ta hôn lại, hăng đến mức Libero cộc lốc bảo họ đi nơi khác mà thông dâm chứ đừng đứng trước quán mà làm chuyện ấy. Những vị khách cuối cùng bình luận với nhau một cách tục tĩu, Virginie là một con điên còn Gratas là cái dái mềm oặt của người Gaulois, sự việc giờ đã rõ rành rành, mọi người ai cũng cười nhưng Judith không cười. Aurélie cố gắng trấn an cô,

•

Tức là trường Y nổi tiếng ở Paris.

— end note —

– Không phải tối nào cũng như thế đâu, chị không tin như vậy.

Ngày hôm sau, Aurélie ôm hôn mẹ và ông, hứa sẽ sớm gặp ông, cô rất buồn khi phải xa ông nhưng cô muốn hít thở chút không khí trong lành và gặp lại Massinissa. Cô bảo Matthieu chăm sóc ông và quan tâm chút ít đến Judith. Cô bỏ Judith ở lại với số phận bấp bênh của cô ấy, cô chúc Judith có kỳ nghỉ tốt đẹp.

20

Anh không thể nhớ nữa vì sao anh lại gọi điện cho cô ấy vào lúc nửa đêm và mời cô ấy đến chỗ mình. Có thể anh muốn chứng tỏ mình đã ở khá xa thế giới mà cô ấy là người đại diện để không còn phải sợ hãi hay trốn tránh thế giới ấy, không còn hai thế giới nữa, chỉ còn một, một thế giới tối cao trong sự huy hoàng, tráng lệ của nó, đó là thế giới duy nhất Matthieu thuộc về. Anh không còn sợ Judith lôi kéo mình theo cô, hay làm sống lại trong anh những di hài đớn đau của sự nhị hóa nhân cách xưa cũ, anh muốn bộc lộ với Judith con người thật của anh, con người mà anh hằng mơ ước nhưng cô không thấy điều đó. Cô cứ nói chuyện với anh như thể con người anh chưa thay đổi, cô cứ tiếp tục những cuộc chuyện trò trước đây mà giờ anh không còn hiểu ý nghĩa của chúng là gì nữa, chẳng khác gì chuyện trò với một bóng ma. Cô kể chi tiết môn vấn đáp tốt nghiệp thạc sĩ đã diễn ra như thế nào, tiếng chuông giảng đường Descartes ngân lên ra sao, rồi việc đại học Sorbonne thân thương bỗng biến thành giáo đường hiến sinh, với những linh mục chủ lễ và những nạn nhân, sự tàn khốc, những kẻ tử vì đạo và những điều thần kỳ chưa chắc đã xảy ra, cô sợ môn tiếng Đức, cô đã cầu nguyện để trúng Schopenhauer* nhưng đã suýt ngất xỉu khi đọc tên của Frege* trên mẩu giấy mà cô vừa bốc thăm, và may mắn đã đến với cô, bỗng dưng tất cả dường như trở nên thân thuộc với cô, như thể đích thân vị thần logic đã cúi xuống vai cô, và Matthieu đồng tình một cách máy móc, cho dù anh chẳng muốn hiểu gì về Frege, về Schopenhauer hay trường Sorbonne, anh nghĩ đến Izaskun, anh không được ngủ chung với cô ấy nữa vì anh phải về nhà với gia đình trong thời gian Judith lưu lại, để không bỏ rơi cô cùng với mẹ và ông anh trong không khí tang tóc trong nhà, mặc dù đó là điều mà anh muốn chết đi được, và anh nôn nóng chờ đợi cái khoảnh khắc sung sướng được tiễn cô ra máy bay. Vả lại, ở làng quê, Judith có vẻ không được vui, cô luôn đề xuất những dự định buồn cười, đó là đi dã ngoại văn hóa, cô muốn đi biển, cô bảo Virgile Ordioni làm cô sợ và rượu làm cô đau nửa đầu. Matthieu chịu đựng những biểu hiện rõ ràng của thái độ thiếu thiện chí đó cho đến khi anh có thể bắt Judith phải chịu trách nhiệm về nỗi đau khổ của mình. Một đêm, cũng giống như các đêm khác, Pierre-Emmanuel ngồi trong một góc quán, không hiểu lý do tại sao, giữa lúc các cô hầu bàn đang lau chùi, và khi các cô làm xong thì Izaskun quay lại với anh ta và cả hai người cùng đi ra. Một dòng dung nham từ từ chảy trong ruột gan Matthieu. Anh cứ nhìn chằm chằm ra cửa như muốn hai người đó quay lại, Judith nắm lấy cánh tay anh.

•

Arthur Schopenhauer (1788-1860), triết gia người Đức, nổi tiếng với cuốn Thế giới như là ý chí và biểu tượng.

— end note —

•

Friedrich Ludvvig Gottlob Frege (1848-1925), nhà toán học, nhà logic học, triết gia người Đức.

— end note —

– Anh yêu cô gái đó à?

Đó là một câu hỏi ngu xuẩn, một câu hỏi quá dở, anh không thể trả lời bởi dường như với anh tình yêu và sự ghen tuông chẳng dính dáng gì đến nỗi buồn đang đốt cháy tâm can anh khiến anh không thể chịu đựng nổi, Izaskun là em gái của anh, anh nhớ lại, cô em gái dịu dàng và loạn luân, ở quán, anh không bao giờ bộc lộ tình cảm với cô, anh nào cần công khai đánh dấu lãnh địa của mình như hầu hết những người đàn ông đang yêu khác, khi quan sát họ, không ai có thể nghĩ rằng giữa hai người có cái gì đó, có gì giữa họ ngoài việc họ ngủ chung thân mật với nhau và cùng hoàn thành một nghi lễ đảm bảo sự ổn định của thế giới? Nhân danh cái gì anh lại cảm thấy ghen tuông mới được chứ? Và anh nhớ lại, người ta có thể lấy đi của anh cái gì cơ chứ, vì cái đó rốt cuộc cũng sẽ trở lại với anh? Nhưng anh không thể cảm thấy mình cao siêu hơn hay bất khả chiến bại, nền tảng của thế giới đang bị lung lay, những vết nứt đã trở nên toang hoác, và ngày hôm sau, suốt cả buổi tối, Izaskun nhìn Pierre-Emmanuel với đôi mắt đẫm lệ, cô ngừng làm việc để đến hôn anh ta, bám dính lấy anh ta, bất chấp những chỉ trích của Libero, cô lẩm bẩm những lời nguyền rủa tục tĩu bằng tiếng Tây Ban Nha đáp lại, còn Matthieu thì phải tự nhận mình sẽ chết vì tình và vì ghen mặc dù anh không nhận ra người em gái thương yêu của mình trong con mèo cái si tình luôn miệng gừ gừ tối này qua tối khác phơi bày cái tình yêu ngớ ngẩn của nó, và anh biết cô sẽ không trở lại với anh, anh không thể không nghĩ đến khả năng tình dục của Pierre-Emmanuel, anh thấy những hình ảnh cụ thể, không thể chịu đựng nổi, anh nghe thấy những tiếng kêu của Izaskun, chưa bao giờ cô la lên như thế với anh, anh trút tất cả mối thù hận lên người Judith, cô ấy đến và báo hiệu ngày tận thế. Cô ấy là một vật thể lạ mà thế giới xô đẩy từng cơn đầy bất ngờ với sự mãnh liệt đảo điên. Thôi đã hết viên mãn và hài hòa. Tai ương tiếp nối tai ương. Judith và Matthieu đang chờ cho đến lúc Libero đếm tiền xong để đi hộp đêm uống rượu thì Rym vận quần lót và áo thun từ đâu xuất hiện trong quán bar, vẻ rất hoảng hốt, toàn bộ tiền của cô đã không cánh mà bay, một năm tiền boa và tiền tiết kiệm, cô cất trong một cái hộp nhỏ giấu dưới quần áo, không ai biết, chỉ trừ Sarah, giờ cô không thấy nữa, cô không nhớ chính xác lần cuối mình thấy cái hộp là khi nào, cô nói về những dự định mà cô sẽ không bao giờ có thể thực hiện được nữa, cô nói về những ước mơ của một cô gái trẻ, chưa bao giờ có ai đó quan tâm đến việc biết cô có thể mơ ước những gì, cô cần sự giúp đỡ, cô muốn lục soát căn hộ mà không buộc tội ai, nhưng cần phải tìm ra thủ phạm, cô không chịu nghe lời Libero, anh ta bảo có lẽ làm thế chẳng được ích gì, phải lục, lục ngay bây giờ, rồi họ lục tung căn hộ, đảo tung đồ đạc của Agnès và Izaskun, cả hai đều không chấp nhận nổi việc người ta nghi ngờ về tính trung thực của mình, họ lật tung cả những thùng rượu ở chỗ để đồ nhưng chẳng thấy gì, Rym hét lên, bảo phải tiếp tục tìm. Libero cố gắng khuyên bảo nhưng cô không chịu nghe khiến anh ta phải nổi giận.

– Đồ con đĩ! Có ngân hàng cơ mà, phải không hả? Có điên mới để tiền ở nhà! Xong rồi, mày sẽ không tìm ra đâu, mày hiểu chứ? Ai cũng có thể lấy tiên của mày, thằng nào đó trong số những thằng đểu đến đéo bọn mày, cổ thể là tao cũng nên, nếu mày muốn, nhưng điều đó dẫu sao cũng chẳng thay đổi được gì, mày sẽ không tìm được số bạc đã mất đâu. Mày sẽ không tìm ra đâu.

Rym cúi đầu im lặng. Không hộp đêm gì nữa. Trên đường về nhà, tự dưng Judith dừng chân và bật khóc.

– Em làm sao vây? Vì Rym ư?

Judith lắc đầu.

– Không, tại anh đấy. Xin lỗi anh. Em quá buồn khi thấy anh như thế.

Matthieu tiếp nhận nỗi thương cảm của Judith như một lời chửi rủa, hẳn đó là lời chửi rủa tệ hại nhất anh từng phải nhận. Anh cố giữ bình tĩnh.

– Mai anh đưa em ra sân bay.

Judith lau nước mắt.

-Vâng.

Anh chắc chắn mình sẽ không bao giờ gặp lại cô nữa. Anh không biết rằng mình sẽ sớm hiểu những lời lẽ làm tổn thương đó tràn ngập tình yêu biết bao, bởi vì chưa bao giờ và sẽ không bao giờ có ai yêu anh như Judith yêu anh, và vài tuần sau, trong đêm giết chóc đẫm máu biến thế giới thành tro bụi, Judith sẽ là người mà anh nhớ đến, anh sẽ một lần nữa quay lại với cô, không kể giờ giấc, ngay sau khi gọi Aurélie. Thế giới sẽ không đau khổ về sự hiện diện của những vật thể lạ mà đau khổ về sự thối rữa từ bên trong của chính nó, căn bệnh của những đế chế già nua, vậy nên, việc Judith ra về sẽ chẳng giải quyết được gì. Sau vài ngày, Rym xin nghỉ việc và không ai nghĩ đến việc giữ cô ấy lại. Cô đã trở nên hay cáu kỉnh, gắt gỏng, từ hôm lục soát căn hộ, quan hệ của cô với Agnès và Izaskun trở nên tồi tệ, cô không thể chịu đựng nổi ý nghĩ là có thể mình đang sống bên cạnh kẻ đã đánh cắp tương lai của mình. Gratas được giao việc thu ngân thay Rym nhưng anh ta không dễ gì mà tập trung vào công việc được vì Virginie cứ đến sờ mó liên tục, thành thử giờ đây phải tính sổ với sự có mặt của hai cặp động dục, nỗ lực chung của họ đang làm rối loạn công việc kinh doanh. Libero kiệt sức vì phải can thiệp bằng tất cả các giọng điệu, từ van xin đến dọa nạt nhưng vô ích. Pierre-Emmanuel khoái trá chọc tức anh ta, ra lệnh cho Izaskun làm việc này việc kia, cô ta nghe theo với một sự vồn vã hèn hạ, như thể anh ta là chủ quán vậy, qua micrô, anh ta gọi cô ta lại để nhét nguyên cái lưỡi của mình vào miệng cô ta và không quên vần vò như điên cặp mông của cô ta, Libero điên tiết lên,

– Tao sẽ đập vỡ đầu cái thằng chó chết này.

Pierrre-Emmanuel đã hoàn thiện cái trò ti tiện mà anh ta từng nghĩ ra hồi Annie còn làm việc, đó là làm cho những người thua thiệt thêm phần ức chế bằng cách phô ra cho họ thấy sự sung mãn về mặt tình dục của mình. Virgile Ordioni là nạn nhân ưa thích của anh ta. Anh ta liên tục tâm sự với hắn về chuyện phòng the, giả vờ ngây thơ hỏi hắn rằng nếu hắn ở một mình với một phụ nữ thì hắn sẽ làm gì cô ta, anh ta gợi trong đầu hắn hàng loạt hành động với mức độ dâm ô tăng dần, cố tình gợi ra hành động mà mình thích nhất, Virgile nuốt nước miếng cười sằng sặc, hắn tím tái cả người, Libero lại phải can thiệp,

– Này, mày có để cho anh ta yên không?

Pierre-Emmanuel cam đoan mình thật lòng và thân tình bằng cách vỗ vai Virgile, Virgile nhào đến cứu anh ta,

– Thôi nào! Cậu bỏ qua đi. Anh ấy tử tế đấy chứ?

Pierre-Emmanuel chẳng phải là người tử tế gì, Libero biết vậy, nhưng không muốn tàn nhẫn để cho Virgile mở mắt ra trước bản chất thực sự của kẻ đang làm tình làm tội hắn, anh ta vừa quay lại quầy vừa rít lên,

– Đồ chết tiệt,
rồi ngậm đắng nuốt cay cho đến giờ đóng quán. Anh ta cùng Matthieu xuống phố. Matthieu trì hoãn càng lâu càng tốt khoảnh khắc phải trở lại gian phòng tuổi thơ, nơi mà Izaskun phụ bạc đã bắt anh phải lưu đày. Libero và Matthieu ghé vào hết hộp đêm này đến hộp đêm khác, đôi khi ngủ với khách du lịch trên bãi biển hay trong các bãi đậu xe đến sáng sớm mới về làng, say mèm, gục đầu vào kính chắn gió của chiếc xe ô tô đang chạy ngoằn ngoèo trên vực. Khoảng cuối tháng Tám, Vincent Leandri mời họ đi nhà hàng và họ giao quán bar cho Gratas. Khách du lịch trong thành phố đã thưa thớt dần, một làn gió dễ chịu thổi trên cảng, cuộc sống dường như hiền hòa, và họ sung sướng, cảm thấy nhẹ cả người khi được suốt cả buổi tối ở xa quán bar. Họ không quan tâm đến những gì có thể xảy ra ở quán, Gratas và Pierre-Emmanuel có truy hoan trên bàn bi-a hay không thì họ cũng mặc kệ, bọn họ có thể tha hồ hưởng lạc, tự do sung sướng. Matthieu cùng Libero ăn tôm hùm và uống rượu vang trắng, Vincent mời họ đến uống rượu ở quán của anh bạn đã giới thiệu Annie. Ra khỏi làng để kết thúc trong một quán bar dành cho đĩ điếm không phải là một ý tưởng hay ho gì nhưng họ muốn làm vui lòng Vincent. Ông bạn đó lại niềm nở tiếp đón họ, biếu ngay cho họ một chai sâm banh, ở một góc phòng, trong ánh sáng hồng nhạt, mấy cô gái vừa chờ khách vừa trò chuyện với nhau. Một gã to béo đi vào và ngồi phía bên kia quầy, một cô đến chỗ gã. Matthieu loáng thoáng nghe họ nói chuyện với nhau, gã to béo cố khoe mẽ, kể lể những chuyện ngớ ngẩn và pha trò một cách nhố nhăng, cô gái đáp lại bằng một nụ cười gượng gạo đến bất lịch sự, Matthieu nhận ra giọng nói của Rym. Đúng là cô ta, mặc váy đen và đi giày cao gót, mặt biến dạng vì trang điểm quá nhiều. Matthieu chỉ cô ta cho Libero, cả hai nhấc mông khỏi chiếc ghế đẩu để chào cô ta nhưng cô ta khiến họ thôi ngay bằng cách nhìn họ chằm chằm một lúc rồi từ từ quay mặt đi và lại cười phá lên như không có chuyện gì xảy ra. Họ đứng yên. Rượu sâm banh trong ly hết lạnh dần. Gã to béo kêu một chai rượu rồi lại ngồi trong một ngăn riêng. Rym chuẩn bị khay, thùng đá, hai cái ly rồi mang lại chỗ gã ta. Cô ta nhìn Matthieu và Libero lần cuối rồi khép tấm ri đô dày, màu đỏ che ngăn lại.

– Ta về thôi.

Trong xe, Vincent có vẻ như muốn trấn an Matthieu và Libero, cuộc đời là thế, chẳng có gì quan trọng đáng làm, và càng không có gì lớn lao đáng nói, hiếm khi những cô gái đó được kết thúc sự nghiệp ở nơi cao quý, không phải là không có nhưng rất hiếm, thật đáng tiếc, nhưng vậy đó, không ai có lỗi trong ấy cả. Cuộc đời. Libero nghiến răng,

– Kết cục mấy con đó sẽ như thế cả. Đứa nào cũng thế.

Anh ta quay sang phía Matthieu.

– Chúng ta đã tạo ra tất cả những chuyện này.

Matthieu sợ là anh ta có lý. Kẻ sáng tạo đâu phải là Chúa. Chính vì thế mà không ai đến tha thứ cho kẻ sáng tạo những tội lỗi trần gian mà hẳn đã mắc phải.

21

Không còn thời gian nữa: ông không thể gặp cô vào ban đêm bằng cách lặng lẽ bước đi trong những hành lang hoang vắng của khách sạn quốc doanh nữa; cô không còn chờ ông đến với con tim đập rộn ràng. Những khoảnh khắc mà họ chia sẻ với nhau giờ đã trở nên nặng nề dưới sức nặng của những ánh mắt nhìn về phía họ. Thỉnh thoảng, họ đi Tipaza một ngày để rời xa Alger. Họ dừng chân vào ăn ở Bou-Haroun, nắng nung chín những bộ lòng cá màu hoa cà trên bến đá, một cơn gió thoảng qua cũng đủ làm cho mùi hôi thối bốc ùa đến thềm nhà hàng, nhưng họ vẫn ăn, vẫn rót đầy ly thứ rượu vang đỏ đựng trong những chai Coca-Cola. Buổi chiều, họ cùng nhau tản bộ, thỉnh thoảng lại giẫm lên một bao cao su do một cặp nào đó vứt xuống, cũng như họ, cặp này không có phòng để che đậy ái ân, nhưng họ không bắt chước cách khát khao quê kệch của đôi uyên ương đó, bởi vì, những gì lẽ ra có thể được xem như niềm hân hoan nếm trái cấm tình yêu ở đây lại chỉ mang dấu hiệu của một nhu cầu bẩn thỉu. Tháng Tám vừa trôi qua, tháng của nắng nóng, của ruột cá và của ẩm ướt, một tháng không tình yêu. Aurélie hiểu rằng chỉ có một nơi mà cô sẽ có thể tự do quan hệ với Massinissa và nơi này không phải ở Pháp, cũng không phải ở Algérie, đó là nơi thuộc về thời gian chứ không phải thuộc về không gian, và nơi ấy không nằm trong giới hạn của thế giới. Đó là một mảnh của thế kỷ thứ V, còn tồn tại trong những tảng đá đổ nát của thành Hippone nơi bóng Augustin vẫn còn cử hành những đám cưới bí mật cho những người mà ông yêu thương và không thể kết hôn ở một nơi nào khác. Aurélie rất buồn, chưa bao giờ cô cuồng nhiệt yêu đương, cô ghê sợ vô cùng tính đa cảm, đa sầu, nhưng cô những muốn biết rồi chuyện này sẽ đưa cô đến đâu. Cô sẵn sàng chấp nhận mọi thất bại, miễn là thất bại của riêng cô, phải đầu hàng trước thực tế phũ phàng của những sự việc không phụ thuộc vào ý muốn của ai đối với cô là một việc hết sức khó khăn. Bởi cô không có lựa chọn nào khác ngoài đầu hàng. Ranh giới bằng bức tường kính trong suốt lại dựng lên quanh cô, cô vẫn luôn không thể nào vượt qua hoặc phá đi, dù giờ đây đó là khát khao cháy bỏng nhất của cô. Massinissa mời cô ăn thịt xiên ở Draria* họ ngồi trong gian phòng thân mật ở một nhà hàng bình dân, ở đó, người ta phục vụ rất nhanh và hiệu quả, bữa ăn không vượt quá mười lăm phút, họ cố gắng kéo dài bằng cách uống trà bạc hà càng chậm càng tốt, rồi Massinissa trả tiền, họ lái xe trong thành phố Alger, đến trạm kiểm soát, cảnh sát vừa kiểm tra giấy tờ vừa nhìn họ một cách ranh mãnh, sau đó Massinissa đưa cô về khách sạn nhưng ông không thể theo cô lên phòng. Cô cũng muốn làm vui lòng Massinissa bằng cách mời ông đi ăn ở nhà hàng Trung Quốc tại khách sạn El Djazàir. Buổi tối

•

Một huyện nằm ở ngoại ô Alger, phía Tây Nam.

— end note —
hôm đó thật kinh khủng. Aurélie không chịu gửi trả lại chai Medea thứ ba đã bật nắp. Massinissa ban đầu sững cả người, sau đó ném ánh mắt điên tiết của mình về phía tên hầu bàn đang để món nem thịt gà lên bàn và đang phô ra một nụ cười bí ẩn cực kỳ khó chịu, Massinissa đoan chắc hắn đang giễu ông, hắn gọi ông bằng “Ông” với một lối nói cường điệu, cốt để ông cảm thấy mình chỉ là một kẻ nhà quê, dù cô người Pháp có mặt ở đó, ông mỗi lúc mỗi tức tối,

– Em không biết những thằng đểu này đâu, chúng khinh người lắm, cái thằng này có vẻ rất tự hào về cái nghề đầy tớ của hắn,
ông không đụng đĩa, cuối cùng Aurélie kêu tính tiền và thanh toán bằng thẻ tín dụng. Tên bồi bàn vừa chìa hóa đơn cho cô vừa cười cười với Massinissa, Massinissa kín đáo túm lấy áo gi lê của hắn rồi nói với hắn gì đó bằng tiếng Ả Rập. Tên bồi bàn thôi cười ngay. Họ quay lại xe. Massinissa vẫn luôn cảm thấy cay đắng trong lòng.

– Anh không thể mời em ăn ở những quán như thế được. Món đầu bữa mà năm trăm đina. Mà dẫu sao, đó cũng không phải là những chỗ cho anh.

Aurélie hiểu điều đó. Trong xe, cô ôm chặt lấy ông. Cô thuyết phục được ông đến ở mọt phòng trong khách sạn cô đang ở và cô trả tiền, để họ có thể qua đêm với nhau, họ sẽ giả vờ như không quen biết nhau, ông sẽ lặng lẽ sang phòng cô như ở Annaba, nhưng cô hiểu rằng ông đã quá xấu hổ về thân phận đàn ông được bao của mình, và cô cảm thấy nỗi xấu hổ này làm giảm ham muốn của ông ngay cả lúc ông ôm cô. Hai ngày sau, ông về nhà bố mẹ mình. Thế đấy. Cuộc khai quật đã kết thúc, họ dần trở lại thế giới của riêng mình, và họ chìa tay cho nhau trên một vực thẳm mà không gì có thể khỏa lấp. Tin rằng mình có thể lựa chọn mảnh đất quê hương chỉ là mơ mộng hão huyền. Aurélie chẳng có liên hệ gì với đất nước này, có chăng chỉ là dòng máu mà ông cô, André Degorce, đã cho chảy ở chốn này và những di vật của một vị giám mục già đã chết hàng thế kỷ trước. Cô quyết định đi sớm và chuẩn bị va li mà chẳng cho Massinissa hay. Cô có thể nói gì với ông chứ? Làm sao để rời bỏ một người mà mình không thể trách được điều gì, mà mình không muốn rời bỏ? Họ có thể làm gì khác ngoài việc nói cho nhau nghe những điều ngớ ngẩn? Và cô sợ rằng nếu cô gặp lại ông, khao khát được tiếp tục ở lại với ông sẽ khiến cô trì hoãn lại một cách vô ích chuyến đi của mình. Cô không để lại thư từ gì cho ông. Cô không muốn để lại cho ông cái gì khác ngoài sự vắng mặt của mình, bởi vì bằng sự vắng mặt của minh, cô sẽ ám ảnh Massinissa mãi mãi, như nụ hôn một nàng công chúa mất tích vẫn còn ám ảnh vị vua xứ Numidia mang tên ông. Cô gọi điện cho mẹ, báo cho mẹ biết rằng tối cô sẽ có mặt tại Paris. Ở sân bay, cô không cho phép mình tỏ ra trịnh trọng khi làm thủ tục khởi hành. Cô nhìn xứ Baléares qua cửa sổ máy bay, và khi thoáng thấy bờ biển Provence, cô lau đôi mắt đỏ ngầu. Claudie đã chuẩn bị bữa ăn cho cô.

– Ổn chứ Aurélie? Con có vẻ mệt mỏi.

Cô trả lời mọi thứ ổn cả, cô ôm hôn mẹ rồi lên căn phòng tuổi thơ đi ngủ. Bốn giờ sáng, tiếng chuông điện thoại di động kéo cô khỏi một giấc mơ. Cô mơ thấy một làn gió lạ mơn man cơ thể cô rồi từ từ vùi cô trong cát, cô biết mình phải ẩn náu nhưng cô không thể thoát khỏi sự vuốt ve ấm áp của làn gió đó, một sự vuốt ve dịu dàng đến mức khi nhấc máy điện thoại cô hãy còn nghĩ về nó. Cô nghe tiếng thở hổn hển, tiếng nức nở, tiếng nấc rồi giọng nói của Matthieu.

– Chị Aurélie ơi! Chị Aurélie ơi!

Anh nhắc đi nhắc lại tên cô và không thể nào nín khóc.

22

Làm gì có những bộ tộc man rợ. Chẳng có kỵ sĩ Vandal hay người Visigoth nào. Chỉ có điều, Libero không muốn giữ quán bar nữa. Anh ta chờ cho đến hết mùa, hay giữa mùa thu, anh ta sẽ kiếm cho mấy cô gái một công việc gì đấy, một công việc khá hơn, và anh ta sẽ giúp Sauveur, anh trai mình và Virgile Ordioni nuôi cừu, hoặc anh ta sẽ tiếp tục học, anh ta không biết, nhưng anh ta không muốn giữ quán bar nữa. Anh ta không thích con người mình đã trở thành. Matthieu có cảm giác bị phản bội. Thế còn anh, anh sẽ làm gì? Libero nhún vai.

– Cậu có mường tượng cậu đang sống những năm tháng của đời mình ở đây không? Những cô gái đi đi lại lại, khi nào cũng chỉ là những cô gái khốn khổ đó. Những thằng pê đê ti tiện kiểu như Colonna. Những thằng bợm nhậu. Những cuộc say. Đây là một cái nghề chết tiệt. Một cái nghề khiến người ta trở nên ngu ngốc. Cậu không thể sống vì sự xuẩn ngốc của con người, mình luôn nghĩ như vậy, nhưng cậu không thể, bởi vì chính cậu đang trở nên còn xuẩn ngốc hơn mức trung bình. Đúng thế Matthieu ạ. Cậu có tưởng tượng được không? Năm năm nữa? Mười năm nữa?

Nhưng Matthieu tưởng tượng được chứ. Thậm chí anh tuyệt đối không thể dự kiến một tương lai khác được. Mùa làm ăn vừa rồi đã rất khó khăn, đúng là như thế, nhưng quả thật điều tệ hại nhất đã ở đằng sau họ. Họ không thể từ bỏ như thế được, những gì họ đã làm cho làng quê dẫu sao cũng tốt đấy chứ, trước đây chỉ có chết chóc, nhưng giờ họ đã mang cuộc sống lại cho làng, người ta đến, người ta sướng, họ không thể sổ toẹt tất cả như thế chỉ vì một mùa hơi khó một chút.

– Những người mà cậu nói ấy mà, đó là những kẻ ngu đần đến đây bỏ bạc ra để mà chơi loại gái mà họ sẽ không bao giờ chơi, bọn họ quá ngu, không biết đến thẳng ổ mại dâm mà chơi. Mình tự hỏi liệu mình có thích dẹp chỗ này đi không. Vả lại mình mệt mỏi quá. Mình muốn còn có thể dám nhìn mình trong gương.

Nhưng cái chuyện không thể nhìn mình trong gương là cái chuyện quái quỷ gì thế? Phải chăng họ là những kẻ gây ra sự khốn cùng của thế giới? Họ đâu phải là những kẻ đầu trộm đuôi cướp, cũng chẳng phải ma cô dắt gái và thậm chí, khi họ đã đóng quán rồi thì biết bao cô gái vẫn sẽ tiếp tục làm đĩ cơ mà. Họ có thể làm gì được khi rốt cuộc, Rym cũng đã thỏa mãn được thiên hướng làm đĩ của mình? Đâu phải tất cả các cô gái đó đều có khuynh hướng làm phò, như Izaskun?

– Đừng có nói tầm bậy tầm bạ, Matthieu. Cậu không được nói thế.

Hôm đó là tối thứ Bảy cuối cùng của tháng Tám. Đám bạn dân Corte của Pierre-Emmanuel đến dự buổi dạ hội âm nhạc hoành tráng. Họ lắp đặt hệ thống âm thanh trên thềm, khách ngồi xem còn Virgile Ordioni thì đưa thịt từ trên xe tải con xuống. Mười hai giờ rưỡi khuya, các nhạc công đặt nhạc cụ xuống rồi rời sân khấu trong tiếng vỗ tay hoan hô. Họ ngồi ở quầy, bên cạnh Virgile, hắn đang uống rượu mạnh trong góc quán, chờ cho đến khi Libero thảnh thơi đôi chút để uống với mình. Pierre-Emmanuel vỗ vai Virgile.

– Gặp cậu tớ vui lắm! Bernard, rót rượu đi, rót rượu cho cả Virgile nữa. Rót rượu cho ông bạn của chúng ta đi!

Libero đang nói chuyện cùng một gia đình người Ý ngoài thềm. Thỉnh thoảng anh ta ngó vào quán. Khi Izaskun bê khay trên tay lướt qua gần chỗ Pierre-Emmanuel, anh ta túm lấy eo và hôn vào cổ cô ta. Cô ta the thé kêu lên. Libero bước vào.

– Izaskun, lo mà làm đi! Đồ chết tiệt! Khách người ta đang chờ kìa. Bernard, đi lấy bánh sandwich và lo khách ngoài thềm đi, để tôi thay cho.

Libero ngồi vào ghế đẩu phía sau quầy thu ngân và nghiêng người về phía Pierre-Emmanuel.

– Tôi đã bảo anh cả trăm lần rồi. Để cho con bé làm việc, nếu anh muốn Đ** nó thì chờ đến khi quán đóng cửa mà Đ** tôi thấy điều này chẳng có gì khó hiểu cả.

Pierre-Emmanuel giơ tay lên tỏ ý đầu hàng.

– Ôi! Tình yêu mới trắc trở làm sao! Virgile, anh đã khi nào yêu chưa? Nào, kể cho bọn này nghe tí đi.

Và đến lượt những người Corte năn nỉ để được Virgile kể cho nghe những mối tình của mình, Virgile vừa cười vừa nói hắn có chuyện gì to tát đâu mà kể nhưng họ không tin, không đúng, họ chắc chắn Virgile là một tay sát gái tầm cỡ, có đúng không, Virgile? Ối chào, có gì xấu hổ đâu, chỗ bạn bè hắn cứ thổ lộ cho họ nghe, làm sao mà hắn chinh phục được đám đàn bà con gái ? Tán phét à? Hay có thể là bằng cách khiêu vũ? À đúng rồi, bằng thơ. Hắn làm thơ tặng đàn bà, đúng thế không nhỉ? Nào, họ muốn biết lắm, họ cũng chỉ cần nghe kể một chuyện thôi, chuyện về người phụ nữ mới đây nhất đã chết mê chết mệt hắn chẳng hạn, một chuyện thì có gì nhiều đâu nhỉ, bạn bè có gì mà phải giấu giếm, cứ tâm sự hết đi, hay hắn cần một không gian thuận lợi hơn để mà bộc bạch, hắn là người kín đáo, hắn chỉ cần đi hộp đêm với họ, có chai rượu ngon là hắn sẽ kể hết tất cả, phải thế không? Chẳng phải là hắn sẽ kể hết tất cả sao ? Hắn đã quyến rũ con bé đó như thế nào, đã lên giường với nó ra sao, con bé đó kêu có to không? Nhưng vấn đề là ai lại để cho hắn vào hộp đêm như thế được, với đôi giày leo núi quá khủng, dù thế nào cũng không được, bộ quần áo lao động của hắn cũng không được, có quy tắc cả chứ, không phải đùa đâu, vả lại nói gì thì nói chứ đưa một tay sát gái như Virgile đi hộp đêm như thế là không thận trọng lắm, có cô nào được Virgile sẽ cám dỗ cả thôi, vèo một cái không để cho người khác một cô nào nữa! Dẫu sao cũng nên để cho người khác với chứ? Đừng có mà tham quá! Phải tỏ ra vị tha nữa chứ, nhất là với những người đã mất công đi mãi từ Corte đến đây, không cho họ cơ hội nào là không được lịch sự lắm, như vậy họ sẽ không đến nữa đâu, cho nên chẳng hay ho gì mà đưa Virgile đi hộp đêm, Virgile vẫn luôn cười và khẳng định chỉ cần có gì kể được hắn sẽ kể ngay. Libero thở dài,

– Hay ho lắm à? Các ông không để cho anh ta yên được à?

– Ồ, mẹ kiếp, bọn tôi đùa tí cho vui. Bọn tôi quý Virgile lắm chứ!

Đúng thế, họ quý Virgile lắm, thế mà hắn không biết đường mà đáp lại tình cảm của họ, hắn cứ giấu giấu giếm giếm, chí ít hắn có thể nói về người vợ sắp cưới của mình, trên núi hắn phải có hôn thê để mùa đông bớt lạnh lẽo chứ, một ả chăn cừu phốp pháp bốc mùi dê chẳng hạn, Virgile có cái để dành phải không nào? Trừ phi hắn không ưa những ả to béo, đó là chưa kể vấn đề cạo lông, khi anh hơi khó tính, một ả to béo chăn cừu bốc mùi dê mà lại không cạo lông 1** thì chẳng ăn thua, chịu làm sao nổi, thà cứ quàng thứ ấy quanh cổ còn hơn là bắn tầm bậy tầm bạ, dễ hiểu thôi mà, khi người ta khó tính, người ta thích những con bé mát mẻ, và đã cạo lông, đùi, bắp chân, 1**, cạo hết, dẫu sao như thế vẫn tốt hơn, và Pierre-Emmanuel ca ngợi Izaskun, một cái 1** được cạo trông rất tuyệt, trơn nhẵn như da trẻ con, mà lại ấm nữa chứ, không tin được, nhất là chỗ nếp gấp trên đùi, chỗ có làn da mỏng, Virgile có tưởng tượng được làn da mỏng là gì không, đặt môi lên đó mới thấy nóng ấm làm sao? Và Virgile cười, vẻ bị kích động, hắn bắt đầu cúi gằm mặt xuống và ngồi thu lu một góc, Libero đấm một cú lên quầy nhưng Pierre-Emmanuel tiếp tục, anh ta cúi xuống Virgile rồi ghé miệng vào tai hắn nói tiếp, Izaskun dịu dàng đến không thể tin nổi, và cũng không thể tin nổi, khi Izaskun ngậm c** anh làm anh chỉ muốn hét lên, Virgile có tưởng tượng được điều đó không? Có làm được thế không? Và thế là một gã người Corte kêu lên sung sướng còn gã khác vừa bật cười vừa nói,

– Virgile tưởng tượng thế đếch nào được! Dê cái có bao giờ thổi kèn đâu!

và bọn họ cười phá lên trong khi Virgile sụp xuống ghế đẩu, những âm thanh cuối cùng của tiếng cười hắn ngắc ngứ trong cổ họng như một tiếng rên. Lúc ấy gần hai giờ sáng. Quán bar đã vắng khách. Mấy cô phục vụ đang lau bàn. Libero hét lên một tiếng,

– Đủ rồi!

Mắt anh ta sáng rực lên. Pierre-Emmanuel không lường ngay được chuyện gì đang xảy ra. Anh ta níu vai Virgile còn Virgile thì không cử động.

– Mày là mẹ Virgile hay sao? Anh ấy không cần mày! Anh ấy khá…

– Mày là một thằng pê đê ti tiện.

Matthieu lại gần. Anh thấy tay phải của Libero hé mở ngăn kéo phía dưới két tiền.

– Mày là một thằng pê đê ti tiện, cút mẹ mày cùng với những thằng bạn pê đê của mày đi…

– Ồ! Nói khá lắm!

-… với những thằng bạn pê đê của mày, như tao đã bảo, có nghĩa là mày, mày và mày, đề phòng tao nói chưa rõ, ba cái thằng pê đê bọn mày cút ra khỏi đây ngay, còn mày, mày nhìn quán bar đi, nhìn cho kỹ vào, bởi vì, khi mày đã ra khỏi đây rồi và chừng nào tao còn ở đây thì mày chớ bén mảng đến đây nữa, nếu mày bước qua cửa, mày nghe rõ không, khi mày đặt chân vào quán, tao sẽ cho đầu mày lìa khỏi cổ, và nếu mày nghĩ là tao đang đùa thì cứ làm đi, thử ra ngoài và vào lại đi, đồ pê đê, làm đi!

Pierre-Emmanuel cùng đám bạn của anh ta vẫn
đứng một lúc trước mặt Libero, tay Libero đã thò vào ngăn kéo.

– Nào, ta đi thôi.

Pierre-Emmanuel ôm lấy Izaskun, hôn cô ta rất lâu ngay bên cạnh Virgile.

– Lát nữa anh gặp lại em ở căn hộ.

Trong khi anh ta bước ra cửa, Matthieu thấy hai tay anh ta run run. Đến cửa, anh ta vẫn quay về phía Libero.

– Cứ bỏ tay vào ngăn kéo. Giữ yên thế, vậy đi.

– Nếu mày quay lại mà không có những thằng bạn của mày đi theo, chắc chắn tao không cần. Đừng lo lắng cho tao.

Libero đặt hai tay lên quầy và thở sâu.

– Nào, lau dọn hết rồi đóng cửa.

Izaskun vào quán cùng với một cái khay đầy những ly bẩn rồi đặt lên quầy. Môi Virgile trễ xuống, hắn nhìn chằm chằm Izaskun, mắt rỗng tuếch. Cô ta bắt gặp ánh mắt của hắn rồi kêu lên với hắn điều gì đó bằng tiếng Tây Ban Nha. Libero bảo cô ta về ngủ đi, anh ta đi vòng qua quầy và nắm lấy tay Virgile.

– Nào, anh đi với tôi.

Libero đưa hắn ra ngoài thềm hóng mát và mang ra cho hắn một chai rượu mạnh. Virgile không cử động. Libero ngồi xổm cạnh hắn và nói với hắn rất lâu, anh ta nói với hắn bằng ngôn ngữ mà Matthieu không bao giờ hiểu vì đó không phải là ngôn ngữ của anh, Libero nói với hắn bằng một giọng nói đầy âu yếm và thân tình, vừa nói vừa siết chặt tay hắn, đó là một tình bạn không nguồn gốc và bất tận. Virgile thỉnh thoảng lại lắc đầu. Libero để hắn ở lại một mình ngoài thềm. Anh ta bảo Gratas về mà gặp Virginie rồi rót hai ly rượu. Anh ta đưa cho Matthieu một ly.

– Mình không biết làm nhục hắn như thế có hay ho gì không.

– Mình có thể làm gì khác chứ? Mình cóc cần thằng chết tiệt đó, hắn muốn ăn đòn mình sẽ cho hắn ăn đòn, thế thôi. Mà hắn không muốn bị đòn thì mình cúng sẽ cho hắn ăn đòn.

Đêm tận thế thật là yên tĩnh. Chẳng có kỵ sĩ Vandal nào. Chẳng có chiến binh Visigoth nào. Không có trinh nữ nào bị cắt cổ trong những ngôi nhà bốc cháy. Libero đếm tiền, khẩu súng đặt trên quầy. Có thể anh ta đang tiếc nhớ những năm tháng còn đi học, tiếc nhớ những bài đọc mà anh ta từng muốn đốt đi trên bàn thờ dành cho sự ngu ngốc của thế giới, những bài đọc dù vậy vẫn còn vang vọng bên anh.

Bởi Chúa chỉ tạo cho con một thế giới khả tử, và chính con cũng được hứa hẹn với cái chết.

Một chiếc xe ô tô đến đậu trước quán bar. Pierre-Emmanuel bước xuống. Anh ta đi một mình. Anh ta dừng chân trước thềm và nhìn Libero qua cánh cửa đang mở. Nhưng anh ta không có ý định bước vào. Anh ta lại gần Virgile Ordioni, vò tóc hắn và vui vẻ nói với hắn,

– Đến giờ đi phọt một cú rồi,
rồi anh ta đi về phía căn hộ của những cô hầu bàn. Libero cúi mặt nhìn két tiền. Ngoài kia, có những tiếng huỳnh huỵch rồi ai đó gào lên đinh tai nhức óc hơn cả tiếng rít của những con quay gỗ ở lỗ Bóng tối. Libero cầm súng chạy ra, theo sau là Matthieu. Đèn đường đã tắt nhưng họ thấy trong ánh trăng, ngay giữa đường, cái bóng to lớn của Virgile Ordioni cúi xuống Pierre-Emmanuel còn Pierre-Emmanuel thì luôn miệng gào lên. Virgile ngồi hẳn trên ngực anh ta, cả cơ thể hắn giữ chặt hai cánh tay anh ta còn chân anh ta thì tới tấp đá mạnh xuống mặt đường, giày đã tuột mất một chiếc, anh ta tuyệt vọng ưỡn người lên hòng thoát thân, còn Virgile thì thở phì phò như một con bò rừng điên tiết và tuột quần dài anh ta xuống rồi xé cái quần đùi mỏng dính, Matthieu đứng như trời trồng, mắt trân trân nhìn cảnh tượng đó, Libero nhảy bổ lên vai Virgile, vừa cố vật hắn ngã xuống vừa kêu lên,

– Virgile! Thôi! Thôi!

nhưng Virgile không ngã và cũng không dừng tay, hắn làm vẻ như vung vẩy một cách vụng về, hắn hất một tay ra sau khiến Libero ngã sóng soài trên đường, mặt ngửa lên trời, Virgile hộ pháp đấm mạnh vào chân Pierre-Emmanuel, rồi một tay hắn đè đầu gối của anh ta xuống, một tay rút dao ra khỏi túi và giơ lên, Libero đứng trước mặt hắn hét,

– Thôi! Thôi!

nhưng Virgile huơ dao liên tục nên anh ta không lại gần được, anh ta chạy ra phía sau Virgile vào lúc mà Pierre-Emmanuel bắt đầu rống lên khi cảm nhận được lưỡi dao lạnh cắm vào bụng dưới của mình, Libero lấy báng súng phang vào vai và gáy của Virgile nhưng vẫn không tài nào lay chuyển được hắn, hắn huơ tay liên tục như đuổi ruồi rồi lấy tay sục sạo đũng quần của Pierre-Emmanuel sau đó gí dao vào đó nhưng không được vì vướng Libero, hắn tiếp tục trở tay hất nhào Libero xuống đất, Libero quỳ lên, anh ta nghe Pierre-Emmanuel thét lên một tiếng, một tiếng thét không phải của người nữa, Libero cảm thấy ớn lạnh, anh ta nhìn Matthieu đang đứng bất động với ánh mắt van lơn và tiếp tục hét lên,

– Anh Virgile! Em xin anh! Em xin anh!

nhưng vô ích, những tiếng gào thét xé toạc đêm đen, Libero đứng bật dậy, lên đạn và chìa súng ra phía trước rồi bắn vào đầu Virgile Ordioni, hắn ngã vật sang một bên. Pierre-Emmanuel thoát ra, anh ta bò như cố thoát khỏi một đám cháy rồi ngồi dậy, quần tụt xuống, chân tay run lẩy bẩy, anh ta rên không ngừng được. Chân anh ta bị trợt da, vùng lông mu bị một vết đứt chảy máu. Libero lại gần Virgile rồi quỳ sập xuống. Óc và máu vấy cả đường, xác chết co giật một lúc rồi bất động. Libero lấy tay bịt mắt rồi nghẹn ngào. Anh ta đứng dậy một chốc để nhìn vết thương của Pierre-Emmanuel rồi quay lại ngồi bên cạnh Virgile, anh ta cầm lấy tay hắn rồi đưa lên môi. Pierre-Emmanuel vẫn rên rỉ, thỉnh thoảng Libero nhẹ nhàng nói với anh ta,

– Câm mồm đi, mày có làm sao đâu, câm mồm đi, và anh ta lấy tay che mắt, khóc nức lên rồi nói tiếp,

– Câm mồm đi,
rồi lơ mơ chĩa súng về phía Pierre-Emmanuel, đang ca cẩm,

– Đ** mẹ, đ** mẹ, đ** mẹ,
không cách gì mà ngừng được, Matthieu nhìn họ, bất động trong ánh trăng. Một lần nữa, thế giới đã bị bóng tối khuất phục và sẽ chẳng còn lại gì, dẫu chỉ là một vết tích. Một lần nữa, tiếng nói của máu vang lên đến tai Chúa từ mặt đất trong niềm hoan hỷ của xương người gãy vụn, bởi vì không người nào canh giữ cho người anh em của mình, và bầu không khí im lặng nhanh chóng bao trùm đủ để người ta có thể nghe thấy tiếng chim cú hú buồn thương trong đêm hè.

Bài giảng về sự sụp đổ của La Mã

23

Aurélie ngồi bên cạnh giường nơi ông mình đang nằm nghỉ. Ông có thể không e sợ thả minh theo những giấc mơ tối tăm của kẻ đang hấp hối bởi đã có cô rình chờ cái chết đến giúp ông, và sự mệt nhọc cũng không làm mờ được đôi mắt lính canh của cô. Các bác sĩ đã ban cho Marcel Antonetti quyền được chết tại nhà, cái đặc quyền trước đó chưa ai có. Họ có thể chống lại bệnh tật chứ không thể chống lại con quỷ của tuổi quá già, sự sụp đổ tất yếu của một cơ thể đã tan hoang. Dạ dày đã đầy máu. Trái tim vỡ tan trước sức tấn công của nhịp đập chính mình. Mỗi lần hít vào, không khí trong lành nung đốt làn da khô đang cháy dần như nhựa trám hương. Cứ hai lần mỗi ngày, một cô y tá đến thay ống truyền và đánh giá quy mô của sự suy tàn. Virginie Susini mang từ quán bar về đồ ăn do Bernard Gratas nấu cho Aurélie. Marcel đã hoàn toàn không ăn gì nữa từ hôm trước đó. Claudie cùng Matthieu đã lên máy bay và sẽ đến trong ngày. Aurélie những muốn họ không đến nhưng Matthieu đã năn nỉ. Judith sẽ ở lại Paris cùng bọn trẻ đến chừng nào cần thiết. Trong thời gian tám năm, anh chỉ trở lại đảo Corse có một lần để dự phiên tòa xét xử Libero ở tòa đại hình Ajaccio nhưng anh không còn đặt chân đến ngôi làng đó nữa. Anh không thay đổi. Anh luôn tin rằng chỉ cần quay lưng ngoảnh mặt là có thể trả lại cho hư vô tất cả những phần đời của chính mình. Anh vẫn luôn tin rằng những gì người ta không thấy đều không tồn tại nữa. Nếu Aurélie nghe theo cái bụng xấu của mình, hẳn cô đã bảo với anh đang ở đâu thì ở nguyên đó. Giờ đã quá muộn rồi. Anh đã có thể tự miễn cho mình cái việc đến đây để mà diễn cái trò cứu thế. Nhưng cô không nói gì, cô chờ đợi. Trong phòng, cửa sổ hé mở. Cô không muốn ánh sáng quá chói làm hại đến đôi mắt của ông nội. Mà cô cũng không muốn ông chết trong bóng tối. Thỉnh thoảng, ông mở mắt và quay đầu về phía cô. Cô cầm tay ông.

Cháu yêu của ông. Cháu yêu của ông.

Ông không sợ. Ông biết cháu mình đang ở đó, đang rình chờ cho ông thời khắc cái chết thầm lặng đến, rồi ông buông người xuống gối. Aurélie không thả tay ra. Cái chết có thể sẽ đến trước Matthieu và Claudie, nhờ có sự đồng lòng sâu kín giữa họ, và khi đến thì nó sẽ mang theo cùng lúc với Marcel là cả một thế giới chỉ còn sống trong lòng ông. Từ thế giới này chỉ còn một bức ảnh, được chụp mùa hè năm 1918, nhưng Marcel sẽ không còn ở đó nữa để mà ngắm nó. Sẽ chẳng còn đứa trẻ nào mặc đồ thủy thủ, chẳng còn bé gái bốn tuổi, chẳng hề có sự vắng mặt bí ẩn nào nữa, chỉ còn sự kết hợp của những mảng đen xám trơ ì mà không ai sẽ có thể hiểu ý nghĩa của nó là gì. Trên thực tế, chúng ta không hiểu thế giới là gì. Nhưng chúng ta có thể rình chờ những dấu hiệu suy tàn của thế giới. Tiếng cửa trập bật ra trong ánh nắng mùa hè, bàn tay mịn màng của một người phụ nữ trẻ mệt mỏi đặt trên tay người ông, hay cánh buồm hình vuông của một con tàu đang vào cảng Hippone mang về từ nước Ý một cái tin không thể tưởng tượng được, đó là La Mã đã sụp đổ.

Trong ba ngày, người Visigoth dưới triều Alaric đã cướp phá thành phố và kéo lê những bộ áo choàng dài màu xanh lơ trong máu của trinh nữ. Được tin, Augustin chẳng động lòng là mấy. Từ nhiều năm nay, ông chống lại sự cuồng điên của những tín đồ giáo phái Donar*, và giờ đây, khi bọn họ đã thua, ông ra sức đưa họ về với Giáo hội Thiên Chúa giáo. Ông giảng về những phẩm chất đạo đức liên quan đến sự tha thứ cho những con chiên vẫn còn bị thôi thúc bởi tinh thần trả thù. Ông không quan tâm đến những tảng đá đang đổ xuống. Bởi vì, cho dù ông đã kinh hãi ném xa những tư tưởng dị giáo thời tuổi trẻ đầy tội lỗi, hẳn ông vẫn còn lưu giữ trong mình, qua những bài học của Mani*, niềm tin tưởng sâu sắc rằng thế giới này xấu xa và không xứng đáng để người ta khóc trước sự suy tàn của nó. Đúng thế, thế giới đầy rẫy bóng đêm của cái ác, ông luôn tin điều đó, nhưng giờ đây ông biết không có tinh thần nào còn thúc đẩy họ, như vậy sẽ làm phạm tới sự thống nhất của Chúa vĩnh cửu, bởi vì bóng tối chỉ là sự thiếu vắng ánh sáng, cũng như vậy, cái ác chỉ cho thấy dấu vết rút lui của Chúa ra khỏi thế giới, khoảng cách bất tận chia lìa thế giới và Chúa, mà chỉ có sự ban ơn của Người mới có thể lấp đầy trong nước tinh khiết được dùng trong lễ rửa tội. Thế giới chỉ đi qua bóng

•

Giáo phái Cơ Đốc có xu hướng ly giáo và sau đó đã trở thành dị giáo, phát triển trong địa phận châu Phi La Mã thế kỷ IV và V.

— end note —

•

Mani (216-276), nhà tiên tri, ông tổ của đạo Mani (thiện ác).

— end note —
tối nếu trái tim con người mở ra đón nhận ánh sáng của Chúa. Nhưng mỗi ngày, những người tị nạn lại mang đến châu Phi vị thuốc độc của cơn tuyệt vọng. Những kẻ theo tà giáo kết tội Chúa vì đã không bảo vệ được cái thành phố đã trở thành thành phố của những tín đồ Cơ Đốc. Từ tu viện ở Bethléem, Jérôme cho ngân vang những lời oán thán sỗ sàng của mình về những người dân theo đạo Cơ Đốc, ông rên rỉ không nguôi về số phận của La Mã đang rụi tàn trong lửa cháy cũng như trước sự tấn công của những kẻ man rợ và ông quên, trong nỗi buồn có ý báng bổ của mình, rằng những người theo đạo Cơ Đốc không thuộc về thế giới mà thuộc về sự vĩnh cửu của những sự vật vĩnh cửu. Trong những nhà thờ ở Hippone, những con chiên sẻ chia sự hoang mang cùng những mối nghi ngờ của mình và quay về phía giám mục của họ để nghe tự miệng ông nói ra họ bị trừng phạt khủng khiếp như thế là vì tội lỗi đen tối nào. Người chăn cừu không nên trách đám cừu cái về nỗi sợ sệt của chúng. Anh ta chỉ nên trấn an chúng. Và chính để trấn an họ mà vào tháng Mười hai năm 410, Augustin tiến về phía họ trong gian giữa nhà thờ và bước lên đài giảng kinh. Rất đông người đến nghe ông, họ chen chúc ở lan can quanh điện và chờ đợi cho đến khi một giọng nói cất lên giúp họ thoát khỏi nỗi thống khổ của mình.

Các con thương yêu của ta, hãy nghe ta đây.

Chúng ta, những người theo đạo Cơ Đốc, chúng ta tin vào sự vĩnh cửu của những sự vật vĩnh cửu và chúng ta thuộc về sự vĩnh cửu đó. Chúa đã chỉ hứa hẹn với chúng ta cái chết và sự hồi sinh. Nền móng thành phố của chúng ta không đổ sụp xuống đất mà sụp đổ trong trái tim của Tông đồ mà Chúa đã chọn để xây dựng Giáo hội, bởi vì Chúa không dựng cho chúng ta những thành trì bằng đá, bằng thịt da và bằng cẩm thạch, Người dựng xây ngoài thế giới này thành trì của Đức thánh thần, một thành trì tình yêu không bao giờ sụp đổ và sẽ mãi mãi uy nghi trong vinh quang, khi thế gian đã biến thành tro bụi. La Mã đã bị chiếm và lòng các con đang công phẫn cực độ. Nhưng ta hỏi các con, các con thương yêu của ta, thất vọng về Chúa trong khi Chúa đã hứa với các con là sẽ giải thoát các con bằng sự ban ơn của Người chẳng phải là điều điếm nhục hay sao? Con khóc bởi vì La Mã bị thiêu rụi? Chúa đã bao giờ hứa là thế giới sẽ vĩnh cửu chưa? Những bức tường thành Carthage* đã sụp xuống, lửa của thần Baal đã tắt và những chiến binh của Massinissa, những người từng đánh đổ thành lũy Cirta, cũng đã biến mất như cát lún. Điều đó con biết, nhưng con cứ nghĩ là La Mã sẽ không sụp đổ. La Mã chẳng phải đã được những con người như con xây dựng nên hay sao? Từ khi nào con tin rằng con người có khả năng tạo lập những sự vật vĩnh cửu? Con người xây mọi thứ trên cát. Nếu con muốn ôm khư khư những thứ mà con người đã dựng xây nên, thì chẳng qua con chỉ ôm khư khư một làn gió nhẹ. Hai bàn tay con trống rỗng còn tim con khổ đau. Và nếu con yêu thương thế giới này thì con sẽ chết theo nó.

•

Thành cổ ở Tunisie, phía Đông Bắc thủ đô Tunis.

— end note —

Các con thương yêu của ta.

Các con là các anh chị em ta và ta rất buồn khi thấy các con đau khổ như thế. Nhưng ta còn buồn hơn khi thấy các con câm điếc trước lời Chúa nói. Những gì sinh ra trong xác thịt sẽ chết trong xác thịt. Các thế giới đi từ bóng tối này đến bóng tối khác, lần lượt từng thế giới một, và cho dù La Mã có vinh quang đến mấy thì La Mã vẫn thuộc về thế giới và phải chết cùng thế giới. Nhưng linh hồn các con, vốn đầy ánh sáng của Chúa, sẽ không chết. Bóng tối sẽ không nuốt chửng linh hồn các con. Đừng nhỏ lệ trước bóng tối của thế giới. Đừng nhỏ lệ trước những cung điện, nhà hát bị phá hủy. Như thế không xứng với đức tin của các con. Đừng nhỏ lệ khóc những anh chị em của chúng ta đã bị lưỡi gươm của Alaric cướp đi. Làm sao các con có thể bảo Chúa giải thích vì sao họ chết, chính Người đã hiến dâng Người Con duy nhất của Người để chuộc lại những tội lỗi của chúng ta. Chúa thích tha ai thì Người tha. Và những người mà Chúa để cho tử vì đạo giờ lại đang hân hoan vì đã không được tha về mặt xác thịt bởi họ mãi sống trong sự cực lạc vĩnh cửu của ánh sáng Người. Chúng ta, những người theo đạo Cơ Đốc, được hứa hẹn điều đó, và chỉ có điều đó.

Các con thương yêu của ta,

Cũng đừng có hoang mang về những cuộc tấn công của những kẻ nghịch đạo. Biết bao thành phố đã đổ sụp và những thành phố đó đâu phải của người Cơ Đốc, những thánh thần của chúng cũng đã không bảo vệ được chúng. Nhưng con, con đang yêu chuộng một vị thần bằng đá ư? Con hãy nhớ ai là Chúa của con. Con hãy nhớ những gì Người đã báo cho con. Người đã báo cho con biết rằng thế giới sẽ bị phá hủy trong binh đao lửa khói, Người đã hứa với con sự hủy hoại và cái chết. Làm sao con lại sợ những điều tiên tri trở thành sự thực? Và Người cũng đã hứa rằng Người Con vinh quang của Người sẽ trở về vùng đất hoang tàn này để cho triều đại vĩnh cửu của ánh sáng được thiết lập và con sẽ thuộc về triều đại đó. Con - người chỉ sống trong sự chờ đợi ngày tận thế, sao con lại khóc, nhẽ ra con phải vui mừng mới đúng chứ, nếu chí ít con là người theo đạo Cơ Đốc? Nhưng cũng có thể khóc cũng không thích hợp mà vui mừng cũng không thích hợp. La Mã đã sụp. La Mã đã bị đánh chiếm nhưng trái đất và trời cao không vì thế mà lung lay. Hãy nhìn xung quanh mà xem, các con thương yêu của ta. La Mã đã đổ sụp nhưng phải chăng, trên thực tế, nó sụp đổ mà như không có chuyện gì xảy ra? Đường đi của các tinh tú không vì thế mà bị rối loạn, đêm vẫn nối tiếp ngày và ngày vẫn nối tiếp đêm, vào từng khoảnh khắc, hiện tại nổi lên từ hư vô rồi lại trở về với hư vô, các con đang ở đây, trước mặt ta, và thế giới này đang tiến tới thời khắc suy tàn của nó nhưng vẫn chưa tới nơi, và chúng ta không biết khi nào sẽ tới nơi bởi vì không phải cái gì Chúa cũng tiết lộ cho chúng ta. Nhưng những gì Người tiết lộ cho chúng ta cũng đủ thỏa mãn những ước vọng trong lòng ta và giúp chúng ta kiên cường hơn trong gian nan thử thách, bởi vì niềm tin của chúng ta vào tình yêu của Người sâu sắc đến độ che chở cho chúng ta khỏi những nỗi đau mà những kẻ không biết đến tình yêu này phải chịu đựng. Và chính vì thế mà chúng ta giữ được một trái tim trong trắng trong niềm vui của Chúa.

Augustin ngừng giảng một lúc. Trong đám đông, ông thấy những gương mặt chăm chú, nhiều trong số đó đã trở nên bình thản. Nhưng ông hãy còn nghe thấy những tiếng nức nở nghẹn ngào. Ngay sát ông, đứng dựa vào lan can, một phụ nữ trẻ ngước đôi mắt nhòa lệ nhìn ông. Ban đầu, ông ném về phía cô một cái nhìn nghiêm khắc của một người cha giận dữ nhưng ông lại thấy cô mỉm cười với ông một cách bí ẩn qua nước mắt, và ngay trước khi tiếp tục nói, ông làm dấu ban phúc lành cho cô, và ông sẽ nhớ lại chính nụ cười này hai mươi năm sau nữa, khi ông nằm dài trên nền nhà hậu cung, trong khi các thầy tu đang quỳ gối cầu nguyện cho linh hồn ông được giải thoát, điều mà không ai có thể nghi ngờ.

Augustin đang chết trong thành phố mà những toán quân của Genséric* vây hãm từ ba tháng nay. Có thể đã không có chuyện gì xảy ra ở La Mã vào tháng Tám năm 410, ngoài sự lung lay của một trọng tâm, khởi đầu cho một trạng thái mất thăng bằng nhẹ rốt cuộc đã thôi thúc những người Vandal đi qua Tây Ban Nha, vượt trùng dương và đến tận dưới những bức tường thành Hippone. Augustin đã kiệt sức. Sự thiếu thốn đã làm cho ông yếu ớt đến mức không thể nào gượng dậy được nữa. Ông không còn nghe thấy tiếng la hét của đội quân Vandal hay những tiếng nói sợ hãi của những con chiên trốn mình trong nhà thờ. Tinh thần cạn kiệt, nhà thờ dường như lại trở thành chỗ nương thân đầy ánh sáng và yên tĩnh được che chở bởi bàn tay của Chúa. Những người Vandal sắp sửa tràn vào Hippone. Họ sẽ đưa vào thành nào ngựa, nào sự bạo tàn và tà thuyết chống tam vị nhất thể của họ. Có thể họ sẽ phá hoại những gì trước đây ông đã từng thích trong sự yếu đuối của kẻ phạm tội,

•

Genséric (399-477) là vua của tộc người Vandal, là nhân vật chính yếu gây xáo trộn và hỗn loạn cho Đế quốc Tây La Mã vào thể kỷ thứ V.

— end note —
nhưng ông đã giảng nhiều về sự tận thế đến mức ông không còn phải bận tâm về điều đó nữa. Đàn ông sẽ chết, đàn bà sẽ bị hiếp, áo của những kẻ mọi rợ sẽ còn vấy máu của họ. Mặt đất chỗ Augustin đang nằm khắp nơi được vẽ những alpha và omega, ký hiệu của Chúa Ki Tô, đầu ngón tay ông sờ lên đó. Lời hứa của Chúa vẫn chưa thành hiện thực và linh hồn hấp hối thì yếu ớt và dễ bị cám dỗ. Chúa có thể hứa với con người điều gì, khi mà Người biết họ quá ít nên vẫn không chịu nghe nỗi tuyệt vọng của chính con trai Người và Người không hiểu họ dù đã biến thành một người trong số họ? Và làm sao con người có thể tin vào lời hứa của Chúa khi chính Chúa Ki Tô đã thất vọng với thiên chất của chính mình? Augustin rùng mình trên đá cẩm thạch lạnh giá, và ngay trước khi mắt ông mở ra với ánh sáng vĩnh cửu đang soi rọi thành phố mà không đội quân nào sẽ có thể đánh chiếm, ông lo sợ tự hỏi phải chăng tất cả những con chiên đang khóc, mà bài giảng về sự sụp đổ của La Mã vẫn không thể làm cho họ nguôi ngoai, cũng chẳng hiểu những lời ông nói hơn chính bản thân ông hiểu những gì mình nói. Trên thực tế, các thế giới lần lượt đi từ bóng tối đến bóng tối và sự tiếp nối đó hẳn không có nghĩa gì hết. Giả thiết không thể chấp nhận được đó đốt cháy linh hồn của Augustin, ông trút một hơi thở dài, nằm xuống với những người anh em và gắng gượng quay vế phía Chúa, nhưng ông chỉ thấy lại nụ cười khó hiểu thấm đẫm nước mắt mà sự trong trắng ngây thơ của người phụ nữ trẻ xa lạ trước đây đã ban tặng cho ông, để mang đến cho ông minh chứng của sự kết thúc, đồng thời cũng là minh chứng của sự khởi đầu, bởi vì có một, và chỉ một minh chứng mà thôi.

LỜI BẠT

Tên các chương trong cuốn sách này, ngoài chương cuối cùng, được lấy từ các bài giảng của Augustin. Tôi đã sử dụng bản dịch xuất sắc của Jean-Claude Fredouille, do Viện nghiên cứu Augustin xuất bản năm 2004. Tôi cũng đã trích Thánh vịnh và Kinh Sáng thế và mượn hình ảnh mái tóc bằng tro của Sulamith (trang 139) trong bài thơ Bản fuga chết chóc của Paul Celan, hình ảnh này cũng được mượn từ Sách Diễm ca.

Nếu không có sự giúp đỡ của Daniel Istria, có lẽ tôi sẽ không bao giờ hình dung được một nhà thờ châu Phi thế kỷ thứ V như thế nào và việc giảng đạo thường diễn ra ra sao.

Jean-Alain Husser đã giúp tôi hiểu sơ qua về những bí mật của chính quyền thuộc địa cũng như những bí ẩn về bệnh nhiệt đới, tôi đã mạn phép bóp méo triệu chứng của các căn bệnh ấy theo các tiêu chí mà tôi không dám cho là mang tính thẩm mỹ.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và tình bạn sâu sắc tới Daniel Istria và Jean-Alain Husser.

Tôi rất biết ơn người ông họ của tôi là Antoine Vesperini, và thay vì liệt kê những việc mà ông đã làm cho tôi, tôi xin đề tặng ông cuốn tiểu thuyết này và khẳng định rằng, không có ông, cuốn sách này sẽ không bao giờ được ra mắt.